Ymyraǵa kelýshilik – quqyqtyq mádenıettiń joǵarylaǵandyǵy

Kóp etnostylyq jáne kóp konfessııalyq – bizdiń eli­­mizdegi tarıhı turǵy­dan qa­lyp­tasqan ómir shyn­dyǵy. Osyn­daı jaǵdaıda qoǵam­dyq keli­sim men ult­tyq birlikti ny­ǵaıtýda, Qazaq­stannyń etnos­tyq alýan túr­liligin saqtaý men damytý­da Qazaqstan hal­qy Assam­bleıa­synyń res­pýb­lıkalyq jáne óńirlik qoǵam­dyq qu­rylymdaryna júk­telgen jaýap­kershilik joǵary.

«Tatýlyq, turaqtylyq pen etnosaralyq kelisim –mem­­leketimizdiń úılesimdi da­mýy­­nyń irgetasy ári zor jeńis­­teriniń kepili» ekenin El­basy, Qazaqstan halqy Assam­b­leıasynyń Tóraǵasy Nur­sultan Nazarbaev jýyrda qazaq­standyqtardy Naýryz me­re­kesimen quttyqtaýynda erek­she atap ótti. Osy aı­dyń 28-ine belgilenip otyr­ǵan Qazaq­stan halqy As­sam­b­leıasy­nyń jıyrma toǵy­zyn­shy ses­sııa­synyń kún tár­tibi «Birlik, tatýlyq pen kelisim­niń 30 jyly» dep atalýy da be­ker­den-beker emes.

Búginde áleýmettik jeli­lerde kóshelerdegi, qoǵamdyq oryndar men bazarlardaǵy kez kelgen kıkiljińniń boıaýyn qalyńdatyp, ultaralyq sıpat berý keń etek alyp ba­ra­dy. Osyndaı keleńsiz oqı­­­ǵa­lardy syrttaı baqy­laý­­­shylar janjalǵa qa­ty­­sý­shylar ártúrli etnos ókil­­derinen bol­ǵan jaǵdaıda oryn­­syz shý kóterip, máse­leni ýshyq­­ty­rýǵa daıyn tu­ra­dy. Ja­qyn­da «Altyn orda» bazaryn­da oryn alǵan júrgizýshi men kúzet­shi arasynda bolǵan qaq­ty­ǵys – osynyń bir dáleli. Júr­gizýshi áleýmettik jeli paraq­sha­laryna salynǵan suh­bat­tarynda: «Bul eshqan­daı da ult­aralyq qaqtyǵys emes, tek aramyzdaǵy túsinispeý­shilik­ten týyndaǵan ekeýara soq­tyǵys qana» dep qansha uǵyn­dyrsa da keıbir keraýyz jeli paı­dalanýshylar oqıǵany ási­relep kórsetip, jalaýlata jó­neldi. Ushqynnan ot tu­ta­na­tynyn eskersek, mun­daı túımedeıdi túıedeı etip kór­setýdiń zardaby bolmaı qoı­maıtynyn da basa aıt­qanymyz jón. Onyń ústi­ne, óte názik sanalatyn etnos­aralyq máselelerdi sheshýde belden basýǵa bolmaıtynyn ótken tarıhymyz san már­te dáleldedi emes pe?! Bul joly abyroı bolǵanda, jan­jal­ǵa sebepker eki jigit te aza­mattyq tanytyp, bir-biri­nen keshirim surap, ymy­raǵa keldi. Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń etnostar arasyn­da­ǵy yntymaqty damytýda bas­ty nazarda ustap kele jat­qan medıasııa ınstıtýtyn da­mytý da joǵarydaǵydaı shıe­­­lenisterdi sheshýde asa ma­ńyz­dy tetik ekeni dálel­deýdi qaj­et etpeıtin aqıqat.

Búginde azamattardyń kez kel­gen janjaldy sheshý ba­ry­synda ymyraǵa kelýge da­ıyn bolýy azamattyq je­tilý men jaýapkershilik kór­set­kishine aınalyp keledi. Mu­nyń ózi jalpy qoǵamnyń qu­­qyq­tyq mádenıetiniń deń­ge­ıi joǵarylaǵanynyń basty aı­ǵa­ǵy. Tek osyndaı jaǵdaıda Qazaq­standa qoǵam turaq­tyly­ǵy men kúlli áleý­mettik qury­­lym­nyń ornyqtylyǵy qam­­ta­masyz etilmek. Bul ba­ǵyt­ta Qazaqstan hal­qy As­sam­b­leıasynyń respýblı­ka­lyq jáne óńirlik qoǵamdyq qu­ry­lym­dary jumysynyń Biryń­ǵaı tu­jyr­ymdama­syn­da kásibı me­dıa­torlar men kelissóz júr­gizý­shilerdi daıarlaý, me­dıa­sııa ınstıtýtyn josparly nyǵ­aıtýǵa yqpal etetin bilimdi arttyrý sharalary naqty belgilengen.

Qazaqstan Respýblıkasy­nyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev «Táýel­siz­dik bárinen qymbat» baǵ­dar­­lamalyq maqalasynda etnos­­aralyq tatýlyq týraly: «Biz kópetnostyq sıpaty­myz­dy artyqshylyǵy­myz­ǵa aınaldyra alǵany­myz anyq. Kóptegen shetel­dik sarapshynyń elimiz­ge qatysty «Eýrazııa­daǵy shyrpy tıse lap ete tús­ke­li turǵan qýraı», Failed state sııaqty boljam­daryn joqqa shyǵardyq. Bul jolda tynyshtyq pen turaq­tylyqtyń bastaýy bolǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy tıimdi jumys atqardy. Esh­kimdi ultyna qarap, bóle-jar­ǵan joqpyz. Báriniń ósip-ónýine tolyq jaǵdaı jasa­dyq, birdeı múmkindik ber­dik. Bizdiń ultaralyq keli­sim saıasatymyz álemdi moıyn­datty. Halqymyzdyń osyndaı yrys-yntymaqqa ne­gizdelgen jarasymyn baǵalaı bilýimiz kerek. Bul – kemel keleshekke bastaıtyn jol. Sondyqtan ultaralyq tatýlyq pen kelisimdi saqtaý – memlekettik organdardyń ǵana emes, búkil qoǵamnyń jáne árbir azamattyń mindeti. Túptep kelgende, elimizdegi turaqtylyq pen bereke-birlik úshin barlyǵymyz jaýaptymyz», dep atap aıtty.

 Iá, qoǵamdyq kelisim men ulttyq birlikti nyǵaıtýda jáne saqtaýda barsha qazaq­stan­dyqtar ortaq maqsatqa jumyla jumys isteýi qajet. Al Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy osy asa jaýapty min­detti júzege asyrýda negizgi jaýapkershilikti óz moınyna alyp otyr.

Zakırjan KÝZIEV,

Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary