Sýısıdtiń kóptigi – elimizge syn

Qoǵamdy alańdatyp otyr­ǵan kó­keı­kesti máselege psıho­log­ter­diń, áleýmettaný­shylar­dyń, psıhıatr­lardyń nazar aýdaryp otyrǵany kezdeısoq emes. Qazaqstan óz-ózine qol jumsaý sany boıynsha álemde úshinshi orynda tur. Sýısıdtiń barlyq jaǵdaılarynyń 60 paıyzdan astamyna 15-17 jas ara­lyǵyndaǵylar barady. Ekin­shi qaýipti top – 25-29 jas aralyǵyndaǵy jastar. Statıs­tıkaǵa sáıkes, jastar arasynda sýı­sıd jaǵdaılarynyń 90 paıyzdan astamy mektep pen otbasynda bolady. Byltyr Qazaqstannyń teń quqyq pen teń múmkindik ınstıtýty júrgizgen zertteýge sáıkes, ózine-ózi qol jumsaý týraly oı árbir tórtinshi jas qazaqstandyqty mazalaıdy. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha osy turǵydan neǵurlym qolaısyz óńirler qataryna Almaty qalasy, Túrkistan, Shyǵys Qazaqstan, Qaraǵandy jáne Almaty oblystary engen.

Qoǵamdy tolǵandyryp otyrǵan jas­tar arasyndaǵy sýısıdtiń aldyn alý, aqparattyq sharalar aıasyn keńeıtý máselesi «Jastar arasynda sýısıdtiń aldyn alý boıynsha sharalar keshenin ázirleý jáne iske asyrý» jobasynyń bastalýyna arnalǵan onlaın baspasóz konferensııasynda qaraldy.

Is-sharaǵa Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi Jastar jáne otbasy isteri komıtetiniń tóraǵasy Shahmardan Baımanov, «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy» KeAQ basqarma tóraǵasy Lıma Dıas, «Qazaqstannyń teń quqyqtary men teń múmkindikteri ıns­tıtýty» qoǵamdyq qorynyń prezı­den­ti Margarıta Ýskembaeva, joba úı­les­tirýshisi Aıgúl Beımısheva qatys­ty.

Onlaın baspasóz konferensııasyna qatysýshylar bıylǵy jyldyń 1 naýryzynan bastap «Jastar arasynda sýısıdtiń aldyn alý boıynsha sharalar keshenin ázirleý jáne iske asyrý» respýblıkalyq jobasynyń iske qosylǵany týraly aıtty. 9 aıda júzege asýy tıis jobany Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha jáne «Azamattyq bas­tamalardy qoldaý ortalyǵy» KeAQ granttyq qoldaýymen elimizdiń 17 óńirinde Qazaqstannyń teń quqyq pen teń múmkindik ınstıtýty iske asyrýda.

Onyń basshysy Margarıta Ýskem­baeva qor 2010 jyldan bastap qazaqstandyq jastar arasynda sýısıdtik kóńil kúıge túrli áleýmettik zertteýler júrgizip kele jatqanyn jetkizip, respýblıkada sýısıdtiń aldyn alýdyń jalpyulttyq baǵdarlamasyn qurýdyń mańyzdylyǵyn, bul máseleniń  jasóspirimder úshin de, olardyń otbasylary úshin de ońaı taqyryp emes ekenin atap ótti. Qor mamandary on jyl ishinde aǵymdaǵy jaǵdaıdy baǵa­laý úshin ǵana emes, sonymen qatar mem­lekettik qurylymdar men nysanaly toptar – ata-analar men qamqorshylar, oqý oryndary úshin jastar arasynda sýısıdtik áreketterdiń aldyn alý, sondaı-aq olardyń psıhıkalyq densaý­lyǵyn saqtaý jáne nyǵaıtý boıynsha usy­nymdar ázirleý úshin de mol tájirıbe jınaqtaǵan.

Jobanyń úılestirýshisi Aıgúl Beımı­shevanyń aıtýynsha, osy jyly joba aıasynda respýblıkada alǵash ret jasóspirimderdiń «táýekel tobyna» kirýin taldaý maqsatynda «Qazaqstan jas­tary arasynda sýısıdtiń aldyn alý bo­ıynsha profılaktıkalyq is-sharalardyń sapasyn baǵalaý Atlasy» jáne «Jas adamnyń áleýmettik-psıho­logııalyq ál-aýqat ındeksi» ázirle­nedi. Budan basqa, atalǵan qujat­tar­dy ázirleýdi eskere otyryp, jobaǵa qatysýshylar Qazaqstannyń árbir óńiri úshin sýısıdtiń aldyn alý boıyn­sha arnaıy is-qımyl josparyn daıyndap, osynyń negizinde  jasóspirimderge psıhologııalyq kó­mek kórsetý maqsatynda jergilik­ti deń­geıdegi 100-den astam jattyqtyrý­shyny, bir myń shamasynda ata-analar men qamqorshylardy oqytý uıymdas­tyrylady.

Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi Jastar jáne otbasy iste­ri komıtetiniń tóraǵasy Shahmardan Baı­manov jobany qorytyndylaý barysynda halyqaralyq uıymdardyń tájirıbesin de, mınıstrlik atqaryp jatqan jumystardy da eskerý qajet­tigin alǵa tartty. Al nátıjeler respýb­lıkanyń barlyq óńirlerine taratylýy qajet. Sondaı-aq mınıstrliktiń jyl saıynǵy «Qazaqstan jastary-2021» baıandamasyn daıyndaýy aıasynda saraptamalyq derekter keltirip, jas­tar tobyndaǵy sýısıdtik ahýal bo­ıynsha aqparat engizýdi usyndy.

Jobany iske asyrý kezinde 20 myń­nan astam qatysýshyny tikeleı jáne 50 myń adamdy múmkindiginshe qamtý kózdelip otyr. Osy shara aıasynda 1 mln jas qazaqstandyqty aqparattandyrý jumystary josparlanǵan.