Baǵany tejeımiz dep bıznesti tuqyrtady

Bar másele áleýmettik mańy­zy bar azyq-túlik taýarlary baǵasynyń kóte­ri­lýinde bolyp tur. Bizde bul sanatqa 19 taýar ja­tady.

Rýstam Júrsinovtiń aıtýyn­sha, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary baǵasy­nyń kóterilýine qarsy kúreste mono­polııaǵa qarsy vedomstvo tara­pynan bólshek saýda jeli­lerine qatań sharalar qolda­nady.

– Baǵany retteýdiń mundaı tetigi ótken ǵasyrdyń 80-shi jyl­darynda qol­danylǵan jáne tıimsizdigin kórsetken. So­nyń saldarynan dúken sóre­leri qańyrap bos qalyp, elde áleý­mettik-ekonomıkalyq kúı­reý bastaldy. Demek biz ót­kennen sabaq almaǵan ekenbiz. Qazir naryqtyq ekonomıka dáýir­lep tur. Demek baǵany da naryqtyń ózi retteýi kerek. Árıne, baǵanyń negizsiz ósýi aza­mattardyń qaltasyna salmaq salary sózsiz. Biraq baǵany shamadan tys retteý kezinde áleýmettik-ekonomıkalyq kó­mek tapshylyǵy paıda bolady. О́ıtkeni bólshek saýda áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynan múldem bas tartady. Máseleniń kókesi sol kezde týyndaıdy, – deıdi Qazaq­stan kásipkerleriniń quqyq­taryn qorǵaý jónindegi ýákil.

Shynynda da, shamadan tys shekteý qoıyla berse, bólshek saýda ókilderi úshin áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryn satý ekonomıkalyq turǵydan tıimsiz. Onyń ústine taýar quny shekti baǵadan asyp ketse, saýdager qatań jazalanady.

Bıznes-ombýdsmenniń de­regin­she, damyǵan elderde ta­ýar­dy saý­da jelileri arqyly satý bólshek saýdanyń shamamen 80 paıyzyn qu­raıdy. Bul kórsetkish Reseıde 69 paıyzǵa, Belarýste 61 paıyzǵa teń. Al Qazaqstannyń kórsetkishi 31 paıyzǵa zorǵa jetetin kórinedi.

– Demek memleket ózi usyn­ǵan sharalar arqyly áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna shekti baǵalardy saqtaý bólshek saýdanyń básekege qabilettiligin shekteıdi. О́z ba­sym baǵany tek naryqtyq ádistermen retteýge bolatynyna senimdimin. Dál osy úshin monopolııaǵa qarsy organdar jumys isteıdi. Bólshek saýdany ákimshilik jaýapkershilikke tartý durys emes. Sýpermarket jelileri áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary baǵa­synyń tómen bolýyna ózderi múddeli. Sondyqtan olar atal­ǵan sanattaǵy taýarlar baǵa­synyń negizsiz ósýine jol bermeý boıynsha kontragenttermen óz betinshe jumys júrgizedi. Sondyqtan baǵa monıtorınginiń pysyqtalǵan tetigin paıdalana otyryp, monopolııaǵa qarsy komplaens quraldaryn engizý tásilin ázirleý qajet, – deıdi R.Júrsinov.

Belgili bolǵandaı, mun­daı monı­torıngtiń qaǵıdat­tary yn­tymaq­tastyq, senim, zańdy­lyq, ashyq­tyq, keńeı­til­gen aqparat­tyq ózara is-qımyl bolýy tıis. Mono­polııaǵa qarsy komplaenstiń syrtqy aktisin kelise otyryp, kásipkerler monopolııaǵa qar­sy organmen kelisim jasaıdy. Iаǵnı taýar naryǵyndaǵy «oıyn ereje­lerin» belgileıdi. Olardy saq­ta­ǵan jaǵdaıda kásipkerler jaýapker­shilikke tartylmaıdy.

Bul rette bıznes-ombýdsmen áleý­mettik mańyzy bar azyq-túlik taýarla­ryna qatysty ústemeaqy bekitýdi usy­­nyp otyr. Bul tasymaldaý, saqtaý jáne taǵy da basqa shyǵyndardy óteý­ge tıis.

– Bıznes qabyldaǵan mindet­teme­lerdi baqylaýdy 2020 jyly zańna­malyq túrde engizilgen baǵa monı­torıngi tetigi arqyly turaqty negizde júzege asyrýǵa bolady. Atal­ǵan te­tik mo­nopolııaǵa qarsy organ­­nyń qyz­met­kerlerine shot-fak­týralar, júk qujattary sekildi rastaıtyn materıal­dardy usyna otyryp, áleýmettik ma­ńyzy bar azyq-túlik taýarlaryn bólshek saýdada ótkizý, satyp alý baǵalary týraly aqparatty qoljetimdi etedi degen boljam bar. Derektermen, qujattarmen almasý quraly Salyq kodeksiniń erejelerinde qamtylǵan, – deıdi bıznes-ombýdsmen. 

Bul rette, Qazaqstan kásip­ker­leriniń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákil Básekelestikti qorǵaý jáne damy­tý agenttigine monopolııaǵa qarsy organnyń bazasynda múddeli uıym­dardyń qyzmetkerlerin tarta otyryp, taldaý ortalyǵyn qurý týraly usynys jasaǵan eken. R.Júrsinovtiń pikirinshe, orta­lyqtyń qyzmeti taýarlardyń baǵasyna taldaý júrgizýge, naryq­ta jaǵymsyz kórinisterdiń paıda bolý sebepterin anyqtaý­ǵa baǵyttalýy kerek. Bul meml­ekettik organdar tarapynan jazalaý sharalaryn qoldanbaı-aq áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn retteýge múm­kindik beredi degen senim beredi.