Qazaqstan óziniń Qarýly kúshterin ýaqyt talabyna saı qura bildi. Táýelsizdik jyldarynda Qarýly kúshterimiz aıbynymyzdy asyryp, qarym-qabiletimizdi álemge kórsetip keledi. Al memleketimizdiń ishki qaýipsizdigin qamtamasyz etip, turǵyndardyń tynyshtyǵyn saqtaýda – Ulttyq ulannyń atqaryp kele jatqan mindeti zor.
Egemendik Deklarasııasy jarııalanǵannan keıin, nebári 26 kúnnen soń, Prezıdent Jarlyǵymen Ishki ister mınıstrliginiń Ishki áskeri, búgingi Ulttyq ulan quryldy. 29 jyl boıy ulandyq áskerı qyzmetshiler abyroımen eńbek etip keledi. Osy jyldar ishinde quqyqtyq tártip áskeri ýaqyt talabyna saı damyp keledi. 2014 jyldyń 21 sáýiri kúni Elbasy Nursultan Nazarbaev óz Jarlyǵymen IIM Ishki áskeriniń zańdy muragerine «Ulttyq ulan» mártebesin berdi.
Ulttyq ulan jeke quramy ózderine júktelgen mindetterdi abyroımen atqarýda. Azamattardyń quqyqtary men qaýipsizdigin jáne qoǵam qundylyqtaryn, terrıtorııa tutastyǵyn, memleket múddesin qorǵaýda qyraǵylyqtyń joǵary úlgisin kórsetip keledi. Áskerdiń áleýetin arttyrý maqsatynda Elbasy Jarlyǵymen 2015 jyldyń 10 qańtarynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ulany týraly» zań qabyldandy. Onda áskerge jańa mindetter júkteldi. Jalpy táýelsizdik jyldary ofıserler korpýsy, kelisimshart boıynsha áskerı qyzmetshiler, merzimdi qyzmettegi sarbazdar halyqtyń múddesi úshin kez kelgen mindetti oryndaı alatynyn dáleldedi.
Ulttyq ulan Ishki ister organdarynyń biryńǵaı júıesine kiredi jáne jeke adamnyń, qoǵam men memlekettiń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, adamnyń jáne azamattyń quqyqtary men bostandyqtaryn qylmystyq jáne ózge de qol suǵýshylyqtan qorǵaýǵa arnalǵan. Qalyptasý, qurylý, damý kezeńinde biz ishki ister organdarymen jáne eldiń basqa da kúshtik qurylymdarymen birlesip, qoǵamymyzdyń turaqtylyǵy men órkendeýin qamtamasyz etip kelemiz.
Áskerimiz pandemııa kezinde de óz mindetin tolyq atqarýda. Eldiń ortalyq, shyǵys jáne ońtústik aımaqtarynda bolǵan tabıǵı jáne tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardy joıýǵa qatysty. Áskerı qyzmetshiler Shyǵys Qazaqstan oblysy Baıdáýlet ormanshylyǵynyń aýmaǵynda aýdany 750 ga orman órtine qarsy kúreske tartyldy. Túrli tótenshe jaǵdaılardy joıýǵa barlyǵy 5 myńnan astam áskerı qyzmetshi men 516 birlik tehnıka jumyldyryldy. Bizdiń jaýyngerler boran men kóktemgi sý tasqyny kezinde zardap shekken adamdarǵa kómekke keldi. Qar qursaýynan 326 adam men 112 birlik tehnıka evakýasııalandy.
О́tken jyly bólimsheler Jambyl oblysyndaǵy Qordaı aýdanyndaǵy oqıǵalardy oqshaýlaýǵa qatysty. Sondaı-aq alǵashqylardyń biri bolyp Túrkistan oblysynyń Maqtaaral aýdanyna baryp, sý tasqynynan zardap shekken halyqtyń múlkin tasymaldaý boıynsha apattyq-qutqarý jumystaryna jumyldyryldy. Budan bólek, bizdiń Radıasııalyq, hımııalyq jáne bıologııalyq qorǵaý (RHBQ) bólimshelerimiz karantındik is-sharalar kezinde elimizdiń toǵyz eldi mekeniniń aýmaǵyndaǵy turǵyn úı alqaptaryn, saıabaqtardy, balalar alańdaryn, jalpy aýdany 900 myń sharshy metrden asatyn aýmaqty zalalsyzdandyrdy.
О́kinishke qaraı, pandemııamen kúres kezinde biz úsh birdeı áskerı qyzmetshimizden aıyrylyp qaldyq. Olardyń el úshin etken eren eńbekteri eskerýsiz emes. Úsheýi de qaıtys bolǵannan keıin memlekettik marapattarmen nagradtaldy. Atap aıtsaq, Memleket basshysynyń Jarlyǵymen II dárejeli «Aıbyn» ordenimen Ulttyq ulan Bas qolbasshysynyń orynbasary bolǵan general-maıor Muhametqalı Satov, «Ortalyq» óńirlik qolbasshylyǵy 5 510 áskerı bólimi medısına qyzmetiniń bastyǵy, medısına qyzmetiniń maıory Marathan Ardan, 28 237 áskerı bóliminiń medısınalyq qyzmet bastyǵy, kapıtan Begalıdın Alashbaev «Qurmet» ordenimen marapattaldy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq ulannyń elordalyq quramasyna barǵan alǵash saparynda Ulttyq ulandy naǵyz erlik pen patrıotızm mektebi dep atady. Shyndyǵynda, Ulttyq ulan patrıotızm mektebine aınalyp otyr.
Armııa áskerı dástúrlerden turady. Baýyrjan Momyshuly asyl tárbıe alǵan adam jaýyngerlik qasıetterdiń negizin – adaldyqty, tártipti ıgeredi dep sendi. Sondyqtan jeke quramdy oqytý barysynda qazaq halqynyń ótkeninen jetken barlyq jaqsylyqty, halyq danalyǵynyń altyn qazynasyn keńinen paıdalanamyz. Jastardy asyl dástúrlermen tárbıeleý kerek, óıtkeni dástúr – bul ótkenniń óli jádigeri emes, qazirgi jáne bolashaq uly kúrester úshin buryn jasalǵan jáne qaıralǵan kúshti qarý.
Biz jaýyngerlik qyzmettiń ozyq úlgilerin, urpaqtar sabaqtastyǵyn, Otanǵa degen qaltqysyz qyzmettiń mańyzyn tereń túsinemiz. Bul halyqtyq qundylyqtardy dáriptep, nasıhattaýda óner salasynyń múmkindikterin keńinen qoldanamyz. Halyq pen ásker arasyndaǵy altyn kópir Ulttyq ulan Án-bı ansambliniń ónerpazdary bolyp otyr. Shyǵarmashylyq ujym tek elordalyq garnızonda óner kórsetpeıdi. Pandemııaǵa deıin biz ótken jyldary barsha Qazaqstan boıynsha 80-ge jýyq konserttik is-shara uıymdastyryp, alys aýyldarda óner kórsettik.
Jeke quramdy tárbıeleý – óte kúrdeli mindet. Jas jigit áskerde úlken ómir mektebinen ótedi. Komandırler men tálimgerlerden tárbıe alady. Biraq tárbıeniń negizi, ómirlik ustanymdary otbasynda jáne qoǵamda, qorshaǵan ortada qalyptasatynyn umytpaýymyz kerek. Degenmen, bir jyl ishinde áskerge shaqyrylýshyǵa jaýyngerge tán qasıetterdi, ıaǵnı, erik-jigerdi úıretýge, áskerı-qoldanbaly daǵdylardy úıretýge mindettimiz.
Biz úshin, aǵa býynnyń izbasarlaryn daıarlaý óte mańyzdy. Sondyqtan Ulttyq ulannyń jas ofıserler korpýsynyń kásibı áleýeti men sapasy jaqsaryp kele jatqanyn maqtanyshpen aıta alamyz. Ofıserdiń týabitti qasıetteri qyzmettik talaptarǵa qaıshy kelmeýin boldyrmaý úshin biz kadrlardy muqııat zertteımiz. Olardyń nege beıim ekenin, kimdi qandaı qyzmetke baǵyttaýǵa bolatynyn anyqtaý úshin muqııat zertteımiz. Birneshe jyl buryn komandaǵa kim keletinin jáne analıtıkalyq jumysqa kim beıim ekenin anyqtaımyz.
Ulttyq ulan qatarynda Halyq Qaharmany, polkovnık Qaırat Úmbetov qyzmet etetinin maqtanyshpen aıtamyz, búginde ol – «Batys» óńirlik qolbasshylyǵynda shtab bastyǵy. Batyrdyń óz ómirin qaterge tige otyryp, sarbazdy jarylǵan granatadan qutqarǵanyn el turǵyndary jaqsy biledi. III dárejeli «Aıbyn» ordenimen marapattalǵan Jandos Baıanbaevtyń erligin de jaýyngerler maqtan tutady. Osyndaı ordenniń ıegeri Erbol Otarbaev erliginiń shynaıy jelisimen «Altynshy beket» kórkem fılmi túsirilgen. Aqtóbede qylmyskerlermen urys kezinde jaralanǵan sarbazdar búgin kelisimshart boıynsha qyzmet etedi, bireýi ofıser boldy. Áskerde qaza tapqan áskerı joldastardyń otbasylaryna qoldaý kórsetiledi. Tájik-aýǵan shekarasynda qaza tapqan 17 sarbazdyń erligi umytylmaıdy. Jaýyngerler erlikteriniń oqıǵa jelisimen jaryq kórgen «Qazbat» fılmi – osy taqyryptaǵy eń jaqsy kartınalardyń biri. Osylaısha jas urpaq el qorǵaǵan soǵys ardagerleri men beıbit kúnniń batyrlarynyń erlikteri úlgisinde tárbıelený ústinde. Básekege qabiletti, kásibı daıarlanǵan, óz eliniń jalyndy qorǵaýshylaryn ázirleý – bizdiń asyl paryzymyz.
Álibek SERÁLIEV,
Ulttyq ulan Bas qolbasshysynyń tárbıe jáne áleýmettik-quqyqtyq jumystar jónindegi orynbasary, general-maıor