Qarjylyq naryqta qomaqty úleske ıe «Eýrazııalyq bank» Qazaqstandyq tutynýshylarǵa qarqyndy qyzmet kórsetip keledi. El úshin asa kúrdeli bolǵan 2020 jyly bank kiris kózderin joǵaltqan klıentterge nesıeler men bólip tóleý kartalary boıynsha tólemderdi keıinge qaldyrýǵa járdemdesken sanaýly ujymdardyń biri. Almaty qalasynda jýrnalıstermen júzdesken banktiń basqarma tóraǵasy Valentın Morozov alpaýyt ujymnyń aldaǵy josparymen bólisti.
Álemdi ábigerge salǵan pandemııa jaǵdaıyna qaramastan ótken jyly «Eýrazııalyq banktiń» jalpy tabysy eki esege deıin ulǵaıǵan. Jyl kóleminde atqarylǵan jumystar men qyzmet kórsetýdiń tyń tetikterin saralaǵan bank basshylyǵy uıymnyń jetistikteri men naqty nátıjelerin jarııalady. Derekterdi sóıletsek, tutas el kóleminde 4 mln turǵyn atalǵan bank qyzmetterin tutynady. Iаǵnı «Eýrazııalyq bank» Qazaqstandaǵy qarjylyq klıentter bazasynyń aýqymy jóninen úshinshi orynǵa taban tiregen.
– Qaterli indet 2020 jyly úlken qaýip tóndirdi. Alaıda biz banktiń bıznesi men klıentteri úshin kútilgen táýekelderdi jospardaǵydan góri erterek eńserdik. Negizgi qarjylyq kórsetkishter ósti: biz aktıvter men kapıtaldandyrý kólemin ulǵaıttyq, eń bastysy teńdestirilgen tólemge qabiletti klıentter bazasyn saqtap qaldyq. 2020 jyldyń nátıjeleri sıfrly bankıngtiń aıtarlyqtaı damyǵanyn kórsetedi. Karantındik shekteýler aksıonerlerdiń pandemııaǵa deıin qabyldaǵan bıznes-modeldi transformasııalaý jáne bankte jeke sıfrly blok qurý týraly sheshimine serpin berdi. Banktiń 2020 jylǵy turaqty paıdasy bizdiń osy baǵdarlamadan shyǵýymyzdy tezdetý úshin qarjylyq turaqtylyqty arttyrýǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama aıasynda qosymsha provızııalardy merziminen buryn qalyptastyrýǵa serpin ákeldi. Nátıjelerge kóńilimiz toldy jáne bıznesimizdiń barlyq baǵyty boıynsha oń tehnologııalyq ózgeristerdi josparlap otyrmyz. «Eýrazııalyq banktiń» qyzmetterine qol jetkizý qashyqtaǵy baılanys arnalary, sıfrly sáıkestendirý kómegimen, sondaı-aq bólimsheler jelisi arqyly ońaı, yńǵaıly jáne jyldam bola túspek, – deıdi banktiń basqarma tóraǵasy Valentın Morozov.
Basqarma basshysy atap ótkendeı, «Eýrazııalyq bank» tobynyń aktıvteri 2020 jyly 13%-ǵa ulǵaıǵan. 2019 jylǵy 1,057 trln teńgeden 1,2 trln teńgege deıin alǵa jyljý naqty nátıjeni kórsetip otyr. Al jalpy qaryz qorjyny 2020 jyldyń 12 aıynda 644,788 mlrd teńgeden 562,433 mlrd teńgege deıin tómendegen. Mamandar nesıeleýdiń quldyraýy qatań karantındik shekteýler men ekonomıkalyq belsendiliktiń tómendeýine baılanysty ekenin alǵa tartty. Osy rette klıentterdiń depozıtteri men shottaryndaǵy qarajat mólsheri 19,2%-ǵa óskenin aıta ketken jón. Bul óz kezeginde azamattardyń qarjylyq uıymǵa degen seniminiń joǵary ekenin kórsetse kerek. Ekinshi jaǵynan pandemııa kezinde halyq pen bıznes ókilderi shyǵyn mólsherin aıtarlyqtaı azaıtyp, aqshalaı rezervterin bank shottary men salymdarda saqtaýdy tıimdi kórgenin ańǵartady.
Byltyr «Eýrazııalyq bankti» Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qory Tengri Bank pen «Astana banki» salymshylarynyń tólemderi boıynsha agent retinde qaıtadan tańdaǵan bolatyn. Shoǵyrlandyrylǵan taza paıda bir jarym esege, naqtyraq aıtqanda 6,8 mlrd teńgege deıin ósken. Nesıeleýden basqa, negizgi kiris kózderi konversııalyq operasııalar men kartochkalyq bıznesten alynǵan kiristerdi quraıdy. Pandemııa jaǵdaıynda banktiń ákimshilik-sharýashylyq shyǵystaryn ońtaılandyrý jónindegi is-sharalar da óz jemisin bergen. Máselen Reseılik enshiles bankti satýdan túsken zalaldy esepke almaǵanda, toptyń paıdasy 2020 jyly eki ese ósti, bul resýrstardy memlekettik saýyqtyrý baǵdarlamasy boıynsha mindettemelerdi merziminen buryn jabýǵa múmkindik bergen.
2020 jyly banktiń menshikti kapıtaly bank aksıonerleriniń jarnalary jáne 2019 jylǵa dıvıdend tóleýden bas tartý esebinen 10%-ǵa 109,050 mlrd teńgege deıin ósti. Bul óz kezeginde bank kapıtal jetkiliktiligi boıynsha barlyq normatıvterdi oryndady degendi bildiredi.
Osy tusta operasııalyq tıimdilik arta túskenin aıryqsha ataı ketýge bolady. Aıtalyq, shyǵyndardyń kiristerge qatynasy (cost to income) 38,7%-dan 36,8%-ǵa tómendegen.
Banktiń baspasóz qyzmeti taratqan málimetke súıensek, bólshektik bıznes pen sıfrly ónimder jelisin keńeıtý esebinen portfeldegi úlesti arttyrýǵa, jeke tulǵalar úshin jańa servıster men sheshimder usynýǵa múmkindik arta túsken. Atap aıtqanda, bólshek bıznes masshtaby jóninen bank Qazaqstan bankteri arasynda 5-shi orynǵa turaqtady. Al Qazaqstannyń taýar nesıeleý naryǵynda bank úlesi 12,5%-dy qurap otyr. Bank otandyq avtonesıe berý naryǵyndaǵy kóshbasshylyǵyn saqtap, osy segmentte kósh basynda tur.
Pandemııaǵa baılanysty bólshek kredıtter portfeli 2020 jyly jeke kásipkerlerdiń (JK) qaryzdaryn esepke alǵanda 17,5%-ǵa deıin kemigen, olardy esepke almaǵanda qaryz portfeli 430,8 mlrd teńgeni quraıdy. Bólshek klıentterge berilgen nesıeler qurylymynyń basym bóligin qamtamasyz etilmegen tutynýshylyq nesıeler men avtonesıeler enshilegen. Sondyqtan bank bıznes-model tıimdiligin arttyrý jáne táýekelderdi baqylaý mindetterine nazar aýdarýdy júıeli júzege asyryp keledi.
«Bólshek bıznestegi ekinshi iri baǵyt avtonesıeleý bolyp tabylady. 2020 jyly avtonesıeler 37,1%-ǵa azaıdy, olardyń kólemi bir jyl buryn 108,1 mlrd teńgege qaraǵanda 88,7 mlrd teńgege jetti, bul karantındik shekteýlerge jáne seriktester jelisi arqyly nesıeleýdiń ýaqytsha qoljetimsizdigine baılanysty boldy. El úshin asa kúrdeli bolǵan 2020 jyly bank karantın kezeńinde kiris kózderin joǵaltqan klıentterge nesıeler men bólip tóleý kartalary boıynsha tólemderdi keıinge qaldyrýǵa járdemdesti.
Qaryz alýshylardyń 10%-y, ıaǵnı 183 myń adam nesıe merzimin uzartýdy rásimdedi, bul rette ótinishterdiń 94%-y mobıldi bank nemese Eýrazııalyq banktiń ınternet-saıty arqyly berildi. 15 myń klıenttiń kartalar boıynsha tólem merzimi keıinge qaldyryldy», deıdi Valentın Morozov.
Byltyr bank 290 myńǵa jýyq jańa karta shyǵarǵan bolsa, jyl qorytyndysy boıynsha kartalar portfeli 1,140 mln danany quraǵan. Banktiń debettik tólem kartalaryna suranys karantındik sharalarǵa qaramastan joǵary boldy deıdi mamandar. Buǵan bank kartasyna tapsyrys berýdiń jeńildetilgen prosesi, kýrer arqyly klıenttiń úıine jetkizilýi, kartalar boıynsha tıimdi sharttardyń usynylýy jáne beıildilik baǵdarlamasynyń qarqyndy jumys isteýi yqpal etken. Bank pandemııa kezinde qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan klıentterge arnap 42 500 teńgeni quraıtyn memlekettik qoldaý tólemderin alý úshin 23 myńnan astam karta úlestirgen. Debettik kartalardaǵy qaldyq kólemi 2020 jyly 4,6 mlrd teńgege ósip otyr.
Smartbank mobıldi qosymshasynda bólshek qyzmet kórsetýdiń negizgi kórsetkishteriniń oń baǵytta ósýi sıfrly satý arnalaryn jedel túrde ıgerýdiń negizgi nátıjelerine aınalǵan. Osyǵan sáıkes qashyqtan júrgiziletin kartochkalyq operasııalar (aýdarymdar, satyp alýlar) kólemi de ulǵaıyp keledi. О́tken jyly kartalar boıynsha ortasha chek 2019 jylmen salystyrǵanda 10%-ǵa, operasııalar sany 16%-ǵa, al satyp alý jáne aýdarym jasaý operasııalarynyń jalpy somasy 27%-ǵa ósken. Osy oraıda «Eýrazııalyq bank» bólshek bıznesti sıfrly transformasııalaýdy óziniń strategııalyq damýyna arqaý etip, azamattardyń qajettilikterine jaýap beretin jańa tehnologııalyq ónimder men servısterdi iske qosýdy jalǵastyryp, sıfrly naryqqa qatysý úlesin ulǵaıtýdy kózdeıdi.
Banktiń taǵy bir tabys kózi korporatıvtik bıznes. Búginde korporatıvtik klıentterdiń bazasy 17,2 myń zańdy tulǵany quraıdy. Shaǵyn jáne orta bıznes segmenti qyzmettiń basqa baǵyttaryndaǵy táýekelder teńgerimin teńestiredi ári korporatıvtik klıenttermen aldaǵy qarym-qatynastar úshin platforma qurýǵa múmkindik beredi. Bul óz kezeginde bólshek bıznestiń damýyna yqpal etpek. ShOB segmenti Qazaqstandaǵy basqarý turǵysynan eń kúrdeli tetik, sebebi kásipkerlik iri korporasııalarmen salystyrǵanda álsiz damyǵan, zalal qaýpi joǵary jáne rentabeldiligi shekteýli sala.
2020 jyly bank «QDB» AQ qarajaty esebinen jalpy somasy 4 989 589 myń teńgege 598 qaryz alýshyny, «Damý» AQ esebinen jalpy somasy 10 124 568 myń teńgege 241 qaryz alýshyny, «QTQ» AQ arqyly jalpy somasy 2 180 153 myń teńgege 2 qaryz alýshyny qarjylandyrǵan. Kórsetilgen qarjylandyrý somalary ashyq lımıtter sheńberinde, onyń ishinde jańartylatyn negizde ıgerilgen qarajatty qamtıdy.
V.Morozovtyń aıtýynsha, pandemııa qyspaqqa alǵan kezeńde qarjylyq ujym óz qaýqaryn kórsete bildi. Kásipkerler arasynda qolma-qol tólemderdi dáripteý maqsatynda mobıldi termınaldar sany da artqan. 2020 jyldyń sońyna qaraı belsendi mobıldi POS-termınaldar sany 2 132 qurylǵyny quraǵan bolsa, termınal tranzaksııalarynyń jalpy somasy 1,370 mlrd teńgege jetken.
ALMATY