Memleket qarjysy tıimdi jumsalýy tıis. Senat kvazımemlekettik sektordyń satyp alýyn retteıtin zań jobasyn qabyldady

Otyrys barysynda «Kvazımem­lekettik sektordyń jekelegen sýbek­tileriniń satyp alýy týraly» zań jobasy qaralyp, qabyldandy. Atalǵan qujat jáne oǵan ilespe zań jobalary jóninde Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev baıandama jasady. Bul qujat «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ-nyń jáne basqa da ulttyq holdıngter men kompanııalardyń satyp alý isin retteıdi.

«Memleket basshysynyń 2020 jylǵy 1 qyrkúıektegi Joldaýyndaǵy tapsyrmasyna sáıkes Qarjy mınıstrligi «Kvazımemlekettik sektordyń jekelegen sýbektileriniń satyp alýy týraly» zań jobasyn ázirledi. Qazirgi ýaqytta kvazımemlekettik sektordyń satyp alýy ártúrli normatıvtik quqyqtyq akti­lermen rettelip keledi. Máselen, «Samuryq-Qazyna» Qorynyń satyp alýy «Ulttyq ál-aýqat qory týraly» Zań­men jáne Qordyń dırektorlar keńesi bekit­ken satyp alý qaǵıdalarymen  retteledi.

Osy Qor quramyna kirmeıtin «Báıterek», «Zerde» sııaqty ulttyq kompa­nııa­lardyń satyp alýy «Memleket­tik múlik týraly» Zańmen jáne Qarjy mınıstr­ligi bekitken Satyp alý qaǵıda­larymen retteledi.

Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi esebinen dárilik zattardy satyp alatyn medısınalyq uıymdardyń jáne Biryńǵaı dıstrıbıýter «SK-Farmasııanyń» satyp alýy «Densaýlyq týraly» Kodekspen jáne dárilik zattardy satyp alý qaǵıdalarymen retteledi.

Ázirlengen zań jobasymen «Sa­muryq-Qazyna» Qorynyń jáne ózge de ulttyq holdıngter men ulttyq kompanııa­lardyń satyp alýyn retteý usynylady. Osylaısha, zań jobasy satyp alý quny shamamen 3,4 trln teńge somasyndaǵy 250-den asa ulttyq kompanııa men olardyń enshiles uıymdaryn qamtıdy», dedi mınıstr.

Bul rette ortalyq jáne jergilikti at­qarý­shy organdardyń janyndaǵy mem­leket­tik kásiporyndardyń, aksıoner­lik qoǵamdar, jaýapkershiligi shekteýli serik­­testikterdiń satyp alýyn «Memle­ket­tik satyp alý týraly» Zańnyń sheń­berin­­de qal­dyrý usynylady. Sonymen qatar, zań jo­basynda birqatar negizgi tásil kórsetiledi.

«Birinshi. Kvazımemlekettik sektor sýbektileri úshin biryńǵaı sanalatyn, zańnyń qoldaný aıasyna, qaǵıdattarǵa, shekteýlerge, tásilderge, baqylaýǵa jáne shaǵymdanýǵa qatysty bazalyq erejeler zań deńgeıinde bekitiledi.

Memlekettik satyp alýǵa uqsas ten­der­­lik qujattamany aldyn ala talqy­laý, sondaı-aq shaǵymdaný kezeńinde keli­sim­shart jasasýdy toqtata turý meha­nızmderi usynylady.

Ekinshi. Satyp alý prosesin naqtylaıtyn normalardy erejeler deńgeıinde reglamentteý usynylady. Osy jerde «Samuryq-Qazyna» Qorynyń Satyp alý erejelerin bekitýdi ýákiletti organnyń kelisimi boıynsha Qordyń qaramaǵynda qaldyrýdy usynamyz. Bul Qor qyzmetiniń ereksheligi men onyń mártebesine, sondaı-aq IRO ótkizý jáne jekeshelendirýdiń ózge de túrleri kezinde Qor kompanııalarynyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn saqtaý qajettigine baılanysty», dedi Erulan Jamaýbaev.

Mınıstrdiń aıtýynsha, qujatty qabyldaý – kvazımemlekettik sektor sýbek­tileriniń satyp alýynyń ashyq­tyǵyn, tıimdiligin arttyrýǵa jáne osy sala­daǵy sybaılas jemqorlyq táýekel­in tómendetýge múmkindik beredi.

Senatorlar «Qazaqstan Respýblıka­synyń keıbir zańnamalyq aktilerine kvazımemlekettik sektordyń jekelegen sýbektileriniń satyp alýy máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» ilespe qujatty da ekinshi oqylymda talqylap, qabyldady. Atalǵan qujat keıbir zańnamalyq aktilerdi qa­byl­­danǵan «Kvazımemlekettik sek­tor­­d­yń jekelegen sýbektileriniń satyp alýy týraly» zańǵa sáıkestendirýdi kózdeıdi.

«Memleket qarjysyn tıimdi jumsaý – asa mańyzdy másele. Memlekettik satyp alýdy, onyń ishinde kvazımemlekettik sektordyń satyp alýyn tıimdi paıdalanýdy pandemııadan keıingi kezeńde ekonomıkalyq básekelestikti qalpyna keltirýdiń tetigi retinde qarastyrǵan jón. Alaıda osyǵan deıin ulttyq kompanııalar men memlekettik holdıngterdiń satyp alýy jalpy tártipten shyǵarylyp, óz erejeleri boıynsha júrgizilip keldi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha osy máselelerdi sheshý úshin tıisti zań qabyldanyp otyr», dedi Senat Spıkeri Máýlen Áshimbaev.

Sondaı-aq depýtattar «2014 jylǵy 29 mamyrdaǵy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» Zań jobasyn qarap, qabyldady.

«Atalǵan hattamaǵa 2019 jylǵy 1 qazanda Erevan qalasynda memleketter basshylary qol qoıǵan bolatyn. Hattamamen Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly sharttyń №5 jáne №8 qosymshalaryna ózgerister engizildi.

Shart 2015 jylǵy 1 qańtardan bastap kúshine endi. Al Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń Keden kodeksi eki jyldan keıin, ıaǵnı 2017 jyly qabyldandy. Keden kodeksiniń normalaryna sáıkes avanstyq tólemder ınstıtýtyn engizý kózdelgen.

Osyǵan baılanysty shartqa tıisti túzetýler engizý qajettiligi týyndap otyr. Aldaǵy tólenetin kedendik tólemder men salyqtar, ósimpuldar men paıyzdar esebine engizilgen aqsha avanstyq tólem dep tanylady. Qazirgi ýaqytta kedendik tazartý kezinde birneshe kedendik tólem men salyq túri bar», dedi Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev. Onyń aıtýynsha, osy Hattamany ratıfıkasııalaý syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysýshylarǵa ýaqytyn únemdep, shyǵyndaryn qys­qartý­ǵa múmkindik beredi.

 «Keden organy avanstyq tólemderdi engizgen tulǵanyń ótinishi boıynsha oǵan avanstyq tólemder retinde engizilgen aqsha qarajatynyń jumsalýy týraly esep beredi», dedi mınıstr.

Senat otyrysynda memlekettik organdarǵa depýtattyq saýaldar jol­dandy. Nurjan Nursıpatov «Qorǵa­nys ónerkásibi jáne memlekettik qorǵa­nys­tyq tapsyrys týraly» zań normalary­nyń oryndalýyna qatysty máseleni kóterdi. Senator zańǵa táýeldi aktilerdi «Qorǵanys ónerkásibi jáne memlekettik qorǵanystyq tapsyrys týraly» zań normalaryna sáıkes keltirýdi usyndy. Ekinshiden, erejelerdi jıi ózgertýdi doǵarý kerektigin aıtty.

«2019 jylǵy 14 qazanda zań normalaryn iske asyrý úshin Memlekettik qorǵa­nys­tyq tapsyrystardy qalyp­tas­tyrý, ornalastyrý jáne oryndaý ereje­leri qabyldandy. Alaıda 8 aıdan keıin ókiletti organ jańa Erejelerdi ázirlep, Úkimet ony bekitken. Zańnan keıingi aktilerdi jıi ózgertý bıznes qaýymdastyqtyń qyzmetine teris áserin tıgizedi», dedi Nurjan Nursıpatov. Ol Mem­lekettik qorǵanystyq tapsyrys­tardy qalyptastyrý, ornalastyrý jáne oryndaý erejesiniń jańa redaksııasy oǵan otandyq bıznestiń qatysý múmkindigin tómendetetinin aıtyp, alańdaýshylyq bildirip, bul Prezıdenttiń óndiristi jergiliktendirý deńgeıin arttyrý týraly tapsyrmasyna qarama-qaıshy keletinin de atap ótti.

Senator Sultan Dúısembınov aýyl kooperasııalary men jaıylymdyq jerler týraly problemany qozǵady. Depý­tattyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta damy­ǵan elderdiń barlyǵy aýyl sharýa­shy­lyǵynda kooperasııa tetigin tabysty paıdalanýda. Bul aýyldyq jerlerde eńbek ónimdiligin arttyrýǵa, qala halqyn sapaly jəne arzan tamaq ónimderimen qamtamasyz etýge, turaqty jumys oryndaryn ashýǵa zor septigin tıgizedi.

«Búginde aýyldyq eldi mekenderde mal sharýashylyǵy óniminiń 66%-y óndiriledi. Biraq mundaı orasan bıologııalyq aktıv memlekettik qoldaýdan tys qalyp, zamanaýı tehnologııalyq prosesterge tartylmaı otyr. Jeke qosalqy sharýashylyqtardy kooperatıvtendirý boıynsha júrgizilgen jumystar durys úılestirilmegendikten nátıjeli bolmaı otyr», dedi senator.

Sultan Dúısenbınov jer máselesi ulttyq deńgeıdegi mańyzdy joba retinde júıeli túrde qarastyrylmasa, jaıylym máselesi sheshimin tappaıtynyn atap ótti.

«Jaıylymdyq jerler tapshylyǵy barlyq oblysta bar. Máselen Túrkistan, Almaty, Jambyl jáne Qyzylorda oblys­tarynda aýyl turǵyndary jaıy­lym­dardyń jetispeýshiliginen zardap shegip otyr. Eldi mekenderde maldyń 80 pa­ıyzǵa jýyǵy aýyl sheginde jáne onyń aınalasynda jaıylatyndyqtan, buryn bólingen shamamen 21 mln. ga jaıy­lymdyq jer degradasııaǵa ushyraǵan», dedi Sultan Dúısembınov.

Senator jaıylymnyń tapshylyǵyn sheshý úshin jaıylymdardy uzaq merzimdi basqarý jónindegi josparlardy bekitý qajettigin jáne paıdalanylmaı jatqan jer­lerdi memleketke qaıtarý úshin bel­sendi jumys júrgizý kerek ekenin aıtty.