Shahar tarıhy – týyndylarynda

Talas ózeniniń bo­ıynda or­nalasqan «Tekturmas» etnotarıhı kesheni – oblys ortalyǵyndaǵy jańa salynǵan nysannyń biri. Ol etnografııalyq týrızmdi da­mytý maqsatynda salynǵan. Bul jerdegi uly Batys túrki qaǵandarynyń beınesi keshenge tereń tarıhı mazmun berip tur.  Al alyp tulǵaly Áýlıeata es­kert­kishi ańyzdan syr shertetin sımvolıkalyq beıne retinde kópshiliktiń qyzyǵýshylyǵyn týdyrýda. Atalǵan keshen ǵa­jaıyp arhıtektýralyq sheshim­der­­di sabaqtastyrýymen de qun­dy.

Talas ózeniniń boıyn­ ja­ǵa­laı salyn­ǵan «Kóne qa­mal» da kelý­shilerge erekshe áser syılaı­dy. Osy oraıda Jambyl oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev nysanǵa arnaıy baryp, onda júrgizilip jatqan jumystarmen tanysty. «Kóne Taraz» etnomádenı kesheni men «Tekturmas» etnotarıhı keshe­niniń jumystary 2018 jyly burynǵy óńir basshysy Asqar Isabekulynyń bastamasymen bastalǵan. Ol birinshi kezeń bolsa, biz sony jalǵastyra tústik. Mynaý ekin­shi kezeńi. Ári qaraı úshinshi kezeń boıynsha da jos­parly ju­mystar atqarylatyn bolady. Jibek jolynyń tarıhy, tarıhı shaıqastar, óńirimizde týy tigilgen Qazaq handyǵy, Táýel­sizdik jyldaryndaǵy mańyzdy oqıǵalar sııaqty qundylyqtardy biz osy keshen arqyly qonaqtarǵa tanyta túspekpiz. Halyqtyń jaıaý aralaýy úshin jaǵdaı jasalady. Eń bastysy, árıne, bo­la­shaq urpaqqa tarıhymyzdy jet­kizýimiz kerek. Osy keshen sol maqsatqa qyzmet etedi», dedi B.Saparbaev.

Jalpy, «Tekturmas» etnotarıhı kesheni men «Kóne Taraz» nysanyndaǵy jaǵalaýdyń uzyn­dyǵy 1423 metrdi qurasa, qorshap turatyn qorǵannyń uzyndyǵy – 220 metr. Nysanǵa kirgen kezdegi oń jaq qabyrǵasy jasandy tas­tarmen kómkerilip, ol jerlerge kóne túrki jazýlary jazylyp, petroglıfter salynǵan. Nysannyń kireberisinen jaǵalaýdyń sońy­na deıin san túrli tústegi sa­ma­la­daı jarqyraıtyn shamdar­men kómkerilgen 86 aralyq aǵash bas­paldaq ornalasqan. «Biz­diń negizgi maqsatymyz – Taraz qalasynyń tarıhı múmkin­dik­terin paıdalana otyryp, týrızmdi damytý. Ol úshin Áýlıe­ata je­rindegi tarıhı eskertkishterdi qalpyna keltirip, birinshiden, óz jerlesterimizge, ekinshiden, ózge óńirlerden ke­letin qonaqtarǵa tanytýymyz kerek. 

Sondaı-aq bıyl Táýel­sizdik­tiń 30 jyldyq mereıtoıy­na oraı bizdiń óńirimizde de kóp­­te­gen jobalar júzege asýda. Máse­len, biz byltyrdan bas­tap, óńirimizde «Asarlatyp úı salý» jobasyn júzege asyryp kelemiz. Ondaǵy maqsat – eldi mekenderde turatyn jastar­dan bastap, aqsaqalǵa deıin ul­ty­na qaramastan biriktirip, sol aýyl­dardaǵy az qamtylǵan kóp­balaly otbasylarǵa asarlatyp úı salyp berý. О́tken jyly biz 99 úı saldyq. Al bıyl kem degende 170-180 úıge jetkizsek deımiz», dedi B.Saparbaev.

О́ńir basshysy «Jomart túlek» jobasynyń mańyzdylyǵyn da atap ótti. Bul joba óńirden shyq­qan tabysty, tanymal túlek­terdi biriktirý arqyly týǵan ólke­lerin kórkeıtýge, áleýmettik má­se­­lelerin sheshýge úles qosýǵa shaqyra otyryp, olardyń ómir jol­daryn óskeleń jastarǵa ónege retinde tanytý maqsatynda qolǵa alynǵan.

«Azattyqtyń 30 jyldyǵyna oraı qolǵa alynǵan mańyzdy jobamyzdyń biri – «Tarazǵa tartý» jobasy. Oblys ortalyǵyn týrızm ortalyǵyna aınaldyrý kerek. Sol úshin kóne shahardy jan-jaqty damytýymyz kerek.  Sondyqtan da «Tarazǵa tartý» jobasyn júzege asyrýdamyz. Ondaǵy maqsat – kásipkerler men kásiporyndardy tarta otyryp, aýdandar men basqarmalardy jáne barsha jerlesterdi jumyl­dyryp, saıabaqtar men skverlerdi, kóshelerdi jóndeýden ótkizip, kórkeıtý bolyp otyr», dedi B.Saparbaev.

Buǵan qosa, oblys ákimi El­basy tapsyrmasyna sáıkes sa­lyn­ǵan «Qazaq halqyna myń al­ǵys!», «Biz birgemiz!» moný­ment­­teriniń mazmuny men taǵy­lymyna toqtalyp, «Tórtkúl» ker­ýen saraıyn da jandandyrý kerektigin jetkizdi.

Jambyl oblysy