Kún saıyn elimizde 70-ke jýyq mas júrgizýshi ustalady eken. Sońǵy 5 aıda ishimdik iship alyp, kólik aıdaǵan 8,5 myńnan astam júrgizýshi ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan. О́tken jyldyń osy merzimimen salystyrǵanda bul san birshama azaıǵanymen, mas júrgizýshi qashanda qylmysker bolyp qala bereri anyq. Sebebi ár jol-kólik apatynyń sońy san soqtyrar ókinish-qaıǵymen aıaqtalyp jatady.
IIM-de onlaın formatta ótken brıfıngte Ákimshilik polısııa komıtetiniń basqarma bastyǵy Asqar Tájenov jyl bastalǵaly 5 aıdyń ishinde mas kúıinde kólik aıdaǵan jaýapsyz júrgizýshilerdiń kesirinen 150-ge jýyq jol apaty tirkelgenin málimdedi. Sonyń saldarynan 31 adam qaza bolyp, 208 jolaýshy túrli jaraqattarmen aýrýhanaǵa jetkizilgen.
«Esterińizde bolsa, 2019 jyly Memleket basshysy kólik quraldaryn mas kúıinde basqaratyndarǵa qatysty jaýapkershilikti qatańdatý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Soǵan sáıkes qabyldanǵan zań 2020 jyly 11 qańtarda kúshine endi. Qabyldanǵan zań erejeleri mas kúıinde kólik basqarǵan júrgizýshiler úshin ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilikti birshama qatańdatty», degen basqarma bastyǵy zańnamadaǵy kúsheıtilgen jaýapkershilikterge jeke-jeke toqtaldy.
Birinshiden, zańdaǵy ózgeristerge sáıkes ishimdikke sylqııa toıyp alyp, «temir tulpar» rýline otyratyndar buryn 3 jyl kólik aıdaý quqyǵynan aıyrylsa, qazir bul merzim 7 jylǵa uzartyldy. Ekinshiden, qamaý túrindegi ákimshilik jazanyń jańa túri engizilip, bul jaza kólik basqarý quqyǵynan aıyrýmen qatar mindetti túrde qoldanylady. Qazir mas júrgizýshi tipti birinshi ret jazaǵa tartylsa da, júrgizýshi kýáliginen aıyrylyp qana qoımaı, 15 táýlikke ákimshilik qamaýǵa alynady. Eger mas júrgizýshi adamdardyń densaýlyǵyna zııan keltirmeı, materıaldyq zalal keltirilgen jol-kólik oqıǵasyn jasasa, basqarý quqyǵynan 7 jylǵa aıyryla otyryp, 20 táýlik merzimge ákimshilik qamaýǵa alynady. Buryn mundaı quqyq buzýshylyq jasaǵan júrgizýshi ákimshilik qamaýǵa alynbaı, tek 4 jylǵa kólik basqarý quqyǵynan aıyrylatyn.
Sondaı-aq spıker ótken jyldyń basynan beri mas kúıin kýálandyrýdan bas tartqan júrgizýshilerdiń 8 jylǵa kólik basqarý quqynan aıyrylatynyn da aıtyp ótti. Budan bólek, mundaı júrgizýshiler 15 táýlikke ákimshilik qamaýǵa da alynady.
Jyl saıyn jaza qatańdatylyp, jaýapkershilik kúsheıgenimen, jekelegen júrgizýshilerdiń jaýapsyzdyǵy sol kúıinde qalyp otyrǵanyn ókinishpen jetkizgen Asqar Dáýlethanuly ishimdikke qumar júrgizýshilerge qatysty qoldanylatyn qylmystyq zańnamalardaǵy sońǵy ózgeristerdi de sanamalap shyqty.
Máselen, júrgizýshi kýáliginen aıyrylsa da kólikke qaıta otyrǵandarǵa qatysty jaýapkershilik kúsheıtildi. Budan bylaı mundaı esersoqtardyń qylyǵy qylmys sanatyna aýystyrylyp, ózi ómir boıy kólik quralyn basqarý quqyǵynan aıyrylyp qana qoımaı, 5 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylady.
«Eger osyndaı áreketterdiń saldarynan jol apaty kezinde jolaýshylardyń densaýlyǵyna zııan tıse, kólik tizginin ustaǵan adam kólik júrgizý quqyǵynan ómir boıyna aıyrylyp, 9 jylǵa deıin temir torǵa qamalýy ábden múmkin», dedi basqarma basshysy.
Al jol-kólik apatynyń sońy adamdardyń ajalyna ákelip soqsa, ishimdikke áýes áýmeser 10 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylyp, ómir boıyna kólik rýline otyrmaıdy. Ákimshilik polısııa komıtetiniń deregine súıensek, jyl basynan beri elimizde myńnan astam júrgizýshi qylmystyq jaza arqalap úlgergen.
Elimizde jol júrý erejesin buzǵandarǵa qatysty hattama toltyrý sońǵy bes jyldan beri «Ákimshilik óndiristerdiń biryńǵaı tizilimi» aqparattyq júıesi arqyly júrgizilip keledi. Iаǵnı hattama toltyrý barysy tolyqtaı avtomattandyrylǵan. Vedomstvo ókiliniń habarlaýynsha, osy júıe arqyly ótken jyly 3 mln-ǵa jýyq elektrondy hattama toltyrylsa, bıyldyń ózinde bul san 1,5 mln-nan asqan. «Qaǵaz júzinde rásimdeletin ákimshilik ister áli de bar. Olardyń deni sotta qaralatyn qujattar jáne ınternet jelisi ustamaıtyn jerlerde toltyrylatyn hattamalar», dedi A.Tájenov.