Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda halyq aldynda esep bergen Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev ishki ister organdarynda sońǵy úsh jyldan beri júrgizilip jatqan aýqymdy reformanyń jaı-japsary týraly baıandady. Kezdesý barysynda vedomstvo basshysy ishki ister organdary qyzmetiniń negizgi baǵyttaryna toqtaldy.
E.Turǵymbaev qalalyq jerlerdiń qylmys jıi tirkeletin aımaqtarynda polısııanyń zamanaýı modýldik beketteri ornatylyp jatqanyn aıtty. Sondaı-aq bıyldan bastap Police 102 mobıldi qosymshasy iske qosylǵan. Bul – Memleket basshysynyń «Jurtqa jaqyn polısııa» jónindegi tapsyrmasyn oryndaý aıasynda qolǵa alynǵan jumystardyń biri.
IIM-niń habarlaýynsha, qazir óńirlerde osyndaı 57 beket jumys istese, jyl sońyna deıin olardyń sany taǵy 27-ge kóbeımek. Jalpy, bes jyl ishinde el kóleminde barlyǵy 167 beket ornatý josparlanǵan.
Quqyq buzýshylyqtyń aldyn alýda ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń alar orny erekshe. Osyǵan oraı Memleket basshysy ýchaskelik ınspektorlardyń mártebesin arttyrý týraly tapsyrma bergen bolatyn. E.Turǵymbaev polısııanyń negizgi mindetterin arqalap júrgen ýchaskelik ınspektorlardyń jumysyn tıimdi etý úshin quzyreti keńeıtilip, zańnamaǵa tıisti ózgertýler engiziletinin málimdedi.
«Ýaqyt talabyna saı turǵyndarmen baılanysýdyń tyń tásilderi de tájirıbege engizilip keledi. Búginde ýchaskelik ınspektorlar zamanaýı kommýnıkasııalar esebinen PIK, múlik ıeleri birlestigi jáne belsendi turǵyndardyń 7,5 myń chatyna qosylǵan. Osy qyzmette júrgen tártip saqshylary áleýmettik jelilerge de tirkelgen. Munyń barlyǵy ýchaskelik polısııa ınspektorlaryna táýlik boıy halyqpen tyǵyz baılanysta bolyp, óz ýchaskesindegi jaǵdaıdy baqylaýǵa jáne quqyq buzýshylyqtarǵa der kezinde den qoıýǵa múmkindik beredi», dep atap ótti IIM basshysy.
Jyl basynan beri kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty myńnan astam qylmys tirkelgen. «Jetkinshekter arasynda quqyq buzýshylyqtyń kúrt kóbeıip ketýine uzaq ýaqytqa sozylǵan karantındik shekteýler men otbasy-turmystyq problemalar jáne ata-analardyń beıqamdyǵy óz áserin tıgizip otyr», dedi mınıstr. Derekterge súıensek, qylmystardyń jartysyna jýyǵy, ıaǵnı 43,5 paıyzy balalar men jasóspirimderdi jynystyq azǵyndaýǵa qatysty bolsa, mundaı qylmystyń basym kópshiligin (78%) jetkinshekterdiń jaqyndary jasaıdy eken.
«Eń soraqysy, mundaı qylmystardy kámeletke tolmaǵandar isteri jónindegi ınspektorlar men ýchaskelik ınspektorlar profılaktıkalyq sabaqtar, balalarmen áńgimelesý jáne densaýlyq saqtaý organdarymen birge júrgizgen is-sharalar kezinde ǵana anyqtap jatady. Kóbinese balanyń et jaqyndary bul jaıynda tis jarmaýǵa tyrysady. Sol sebepti mundaı qylmystar jasyryn sıpatta bolyp keledi», dedi E.Turǵymbaev.
Balalar qaýipsizdigi máselesi de ózektiligin joımaı otyr. Jaz shyqqaly búldirshinderdiń qatysýymen bolǵan jazataıym oqıǵalar sany ósken. Mysaly, sońǵy bes aıdyń ishinde 30 bala terezeden qulap ketse, ókinishke qaraı, 6 balanyń ómirin saqtap qalý múmkin bolmaǵan. Jol ústinde jaraqattanǵan balalar men jetkinshekter arasyndaǵy sýısıd sany da azaımaı tur. Mınıstrliktiń málimetterine qaraǵanda, bıyldyń ózinde 43 bala jol apatynan kóz jumsa, 248 jasóspirim ózin ózi óltirýge árekettengen. О́kinishke qaraı, olardyń 84-i ómirmen qoshtasqan.
Polısııa qyzmetkerleri ınternet-resýrstarǵa monıtorıng júrgizýge erekshe kóńil bólip otyr. О́ıtkeni elimizde sońǵy ýaqytta ǵalamtor arqyly jasalatyn eki qylmysty aýyzdyqtaý qıyndyq týǵyzyp otyr. Onyń birinshisi – esirtkini baılanyssyz satýda «belsendi» bolyp alǵan esirtki saýdagerleri bolsa, ekinshisi – onlaın saýdanyń «kórigin qyzdyrǵan» ınternet alaıaqtar.
Pandemııa kezinde onlaın saýdaǵa suranys artty. Sáıkesinshe, ınternet arqyly jasalatyn alaıaqtyq ta eki esege kóbeıdi. Sonyń saldarynan halyq 67 mıllıon teńge shyǵynǵa batqan. Osyǵan oraı mınıstrlik Kıberqylmyspen kúres ortalyǵynyń jumysyn kúsheıtip otyr. Tek osy qylmystardy anyqtaýǵa baǵyttalǵan arnaıy toptar qurylyp, Ulttyq bank, ekinshi deńgeıli banktermen tyǵyz qarym-qatynas ornatylyp, azamattardyń jeke múlkin qorǵaý qadamdary jasalýda. «Internet alaıaqtardy áshkereleýde ózge memlekettermen de qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa týra kelip otyr», dedi mınıstr.
Sońǵy úsh jylda ishki ister organdary qyzmetkerleriniń sany 13 jarym myńǵa qysqartylyp, 106 basqarý bólimi men 1483 basshylyq laýazym taratylǵan. Osylaısha, polıseılerdiń sany 100 myń turǵynǵa shaqqanda 471-den 369-ǵa deıin azaıdy. Bul eýropalyq elderdiń kórsetkishimen sáıkes keledi jáne ákimshilik shyǵyndardy birshama azaıtady.
«2019 jyldan bastap IIM kórsetetin qyzmetter tizbesinen mekenjaı anyqtamasyn berý alynyp tastaldy. Buryndary osy anyqtamany alý úshin jyl saıyn 12 mıllıonǵa deıin ótinish kelip túsetin. Endi bul málimetterdi tikeleı «Elektrondy úkimet» portalynan alýǵa bolady. Sondaı-aq kólikti tirkeý qyzmeti jeńildetildi», dedi mınıstr.
Qoǵammen baılanys jasaý baǵytyndaǵy jumystyń túbegeıli ózgergenin tilge tıek etken mınıstr «halyqtyń senimin arttyrý jáne azamattardyń polısııaǵa degen senimin qaıtarý – basty maqsat» ekenin de ashyq aıtty. «Barlyq 262 polısııa bóliminde ashylǵan «Azamattarǵa arnalǵan qabyldaý bólmelerinde» bıyldyń ózinde 55 myń adam keńes aldy. О́zim de áleýmettik jelidegi paraqshamda azamattarmen tikeleı dıalog júrgizemin. Birde-bir ótinish nazardan tys qalmaıdy», degen Erlan Turǵymbaev jeke quram arasynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl boıynsha júrgizilip jatqan jumys nátıjelerine de toqtaldy. Onyń aıtýynsha, sońǵy 3 jylda IIM-de jemqorlyq qylmystar sany 43 paıyzǵa kemigen. «Jemqorlyqpen kúres jalǵasa beredi» dedi sózin túıindegen spıker.