Orman degen – ottegi. Aǵash otyrǵyzý ıgilikti is qana emes, aınalany tazartatyn, qatty daýyl men ańyzaq jelden qorǵaıtyn qorǵan ispetti. Qazaq eli ekologııalyq máselelerge, onyń ishinde jasyl jelekti kóbeıtý jumystaryna da kóńil bólip keledi. Qazirgi jospar – elimizdiń orman qoryna bes jyldyń ishinde eki mlrd aǵash otyrǵyzý. Bul týraly keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Álııa Shalabekova málimdedi.
Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, bes jyldyń ishinde mılıardttaǵan aǵash otyrǵyzý jónindegi aýqymdy joba Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen júzege asyrylyp jatyr. Jobany iske asyrý sheńberinde mınıstrlik oblys ákimdikterimen birlesip, orman qoryn molaıtý men jelek ósirýdiń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparyn ázirlepti. Is-sharalardyń ishinde jergilikti ákimdikter ormanshylarmen, halyqaralyq donorlarmen, tabıǵı aýmaqty qorǵaýshylarmen, ózge de bastamashyl toppen birge, aǵash otyrǵyzýdy qolǵa alǵan.
Mınıstrliktiń málimetinshe, Qazaqstan shaǵyn ormandy memleketter qataryna jatady. Orman qory bar jerdiń jalpy aýdany 30 mln gektardy quraıdy, bul – el aýmaǵynyń 11%-y. Ormany kóp aýdandar Qyzylorda, Jambyl oblystarynda ornalasqan. Bul óńirlerdegi jasyl jelektiń kóbi – negizinen sekseýil ekpeleri. Al Shyǵys Qazaqstan jáne Almaty oblystary eń qundy aǵash túrlerimen erekshelenedi. Atap aıtqanda, basqa óńirlerde kóp kezdese bermeıtin maıqaraǵaı, samyrsyn, balqaraǵaı jáne shyrsha osy aımaqtarda shoǵyrlanǵan.
Keleshekte elimizde aǵashtardyń túri de kóbeıedi. «Biz qolǵa alǵan jobalardyń bári, onyń ishinde oblystar aýmaǵynda aǵash otyrǵyzý jumysy ǵylymı usynymdar men orman ósirý talaptaryna sáıkes josparlanǵanyn atap ótken jón. Al jospardaǵy 2 mlrd aǵashtyń ishinde sekseýil – 610 mln dana, qaraǵaı – 555 mln-nan astam, úıeńki – 193 mln, shegirshin – 132 mln, qaıyń 100 mln danadan astam bar. Budan ózge de aǵash tuqymdaryn otyrǵyzý josparlanǵan», deıdi vıse-mınıstr.
Aǵashtardyń kóbin ákimdikter otyrǵyzbaqshy. Al orman paıdalanýshylar men halyqaralyq donorlar 208,5 mln aǵashty moınyna alǵan. Jekelegen uıymdar barlyǵy 251,8 mln aǵash egýdi josparlap otyr.
Jobany qarjylandyrý úshin bes jyl ishinde respýblıkalyq bıýdjetten – 22,4 mlrd teńge, jergilikti bıýdjetterden 60 mlrd teńge bólinýi kerek.
2021 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetti naqtylaý sheńberinde mınıstrliktiń tabıǵat qorǵaý mekemelerine Ulttyq qordan 3 281,4 mln teńge mólsherinde qosymsha qarjy bólingen. Sonyń 1 746,9 mln teńgesi tehnıka men jabdyqtar satyp alýǵa jumsalady.
Osy qarjylandyrý aıasynda 209 birlik mamandandyrylǵan avtotehnıka, jabdyqtar men óndiristik maqsattaǵy quraldar satyp alý josparlanǵan eken.
Vıse-mınıstr elimizdiń orman qoryn tıimdi qorǵaý jáne damytýǵa baılanysty qolǵa alynǵan sharalarǵa da toqtala ketti. Onyń aıtýynsha, búginde ormandaǵy órtti boldyrmaý, zańsyz aǵash kesý men qurylystardy baqylaıtyn arnaıy platforma jumys isteıdi. Sonyń aıasynda ınteraktıvti kartany engizý de josparda bar. «Bul sıfrly kartanyń ormandy qorǵaý, onyń qoryn molaıtý baǵytyndaǵy paıdasy kóp bolmaq. Atap aıtqanda, orman mekemelerin oramdyq jelimen tikeleı baılanystyra otyryp, qurylǵan orman ýchaskelerin, alańdardy jáne tuqymdyq quramdy anyqtaýǵa múmkindik beredi. Orman qorǵaýshylary bes jyldyq kezeń ishinde jelek otyrǵyzý ýchaskelerin karta arqyly baqylaı alady. Interaktıvti kartamen jáne mobıldi qurylǵylarmen táýlik boıy jumys isteýge bolady. Demek, orman alqaby kúni-túni mamandardyń baqylaýynda bolyp, qorǵalady degen sóz», dedi Á.Shalabekova.
Eldiń tóri – elordaǵa da 1997 jyldan bastap qoldan orman otyrǵyzyla bastalǵany belgili. Brıfıngke qatysýshylar bul jóninde de aıta ketti. Ekologııa, gelogııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıteti tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Erlan Qutpanbaevtyń sózinshe, astana aınalasyn jasyl jelekke bólegen alqap aýmaǵy búginde 90 myń gektardy quraıdy. Áli kúnge deıin jalǵasyp kele jatqan jumystar aıasynda barlyǵy 146 mln aǵash, buta tuqymdary otyrǵyzylypty. Bıylǵy kóktemde bas shahardyń jasyl beldeýi 4 mln-nan astam aǵashqa kóbeıgen.