Problemanyń túıinin jýrnalıstıka tarqatady

О́kinishke qaraı, bizde kóp­shiliktiń Parlamenttiń qyz­meti­ne kóńili tolmaıdy, partııalar jumysyna da ártúrli pikir aıtylady.  Sondyqtan osy tarap­taǵy  problemalardy jan-jaqty kórsetip, onyń sheshilýine úles qosyp júrgen jýrnalıs­ter qaýymy.  Ásirese merzimdi baspasózde, onyń ishinde salmaqty «Egemen Qazaqstannyń» jóni bólek. Álemde nemese elimizdegi oqıǵa­larǵa shynaıy kóz jetkizgimiz kelse, bilgimiz kelse, aldymen bas basylymdy qaraımyz. О́ıtkeni búginde beleń alǵan áleýmettik jelide shyndyq ta, ótirik te, anaıylyq ta, tur­paıylyq ta, eń aqyry jaqsylyq pen jamandyq ta mıdaı aralasyp ketti. Sondaı kezde senimdi aqparat kózi retinde – baspasózge, onyń ishinde salıqaly oqyrmandar «Egemen Qazaqstan»-ǵa úńilip, den qoıady. Onyń ústine gazetke Darhan Qydyráli basshy bolyp kelgeli kóne tarıhymyzdan tartyp, túrki tildes halyqtar men bergi Alash kezeńine qatysty súısinip oqıtyn súbeli dúnıeler jıi jaryq kóredi. Budan basqa da, qazirgi ekonomıka, qarjy, saıa­sat, halyqaralyq jańalyqtar da berilip turady. Sondaı-aq «Aıqyn», «Túrkistan», «Ana tili», «Qazaq ádebıeti», «Almaty aqshamy», «Astana aqshamy» sekildi qazaq  basy­­lymdarynyń da bir-birin qaı­ta­lamaıtyn ustanǵan baǵyty, bedeli, oqyr­mandary bar dep aıta alamyn.

Al  televızııanyń jóni bólek, onyń aýdıtorııasy óte keń.  Ult­tyq arnadaǵy «Ashyq alań» baǵdar­lamasyn úzbeı qaraımyn. О́ıt­keni munda el ishindegi ózekti problemadan bastap, Elbasy men Prezıdenttiń kótergen dúnıeleri qalaı iske asyp jatqany jaıynda keńirek qozǵalady. Bul baǵdarlama tek aqparat retinde  emes, atalǵan máseleni júzege asyrýǵa uıytqy bolyp otyr. Sony  kórip otyryp, «Shirkin-aı, elimizdegi bar­lyq televızııa men radıoda  osyndaı habarlar kóbirek bolsa, qoǵamdaǵy kóptegen proble­manyń sheshimi tabylyp qalar ma edi?» degen oı týady.

Jalpy, televızııa men radıoda sheber jýrnalıster bar bol­ǵanymen, salmaqty, parasatty baǵdarlamaǵa qaraǵanda, áli de bolsa osy salada jeńil-jelpi habarlar sany basym. Shyndyǵyna kelgende,  televızııa men radıo – aqparat arnasy. Olar aldymen halyqty álemde, elde, qoǵamda bolyp jatqan jańalyqtarmen tanystyryp, sonyń ishinde, qordalanǵan problemalardy sheshý úshin el-jurttyń pikirin ortaǵa salyp, talqylap, sonyń jón-josyǵyn aıtyp, jol kór­setedi. Sodan keıin kóńil kóteretin, jurtty demaldyratyn habarlar bolýy kerek. Má­selen, Amerıkada buqaralyq aq­parat quraldarynyń deni ha­lyqtyń kóńil kúıin kóterip, demaldyryp, sharshaǵanyn basady. О́ıtkeni olarda memlekettik máseleler sheshilip qoıǵan. Al bizde basqasha, nesin jasyramyz, qoǵamda jınalyp qalǵan problema mol.  Soǵan sáıkes buqaralyq aqparat quraldaryndaǵy habar­lardyń ara salmaǵyn zerdeleý qajet. Osyǵan eldegi arnalar­dyń tutqasyn ustaǵan jýrnalıster ja­nashyr­lyqpen mán berýi kerek. Qajet bolsa, respýblı­kalyq ar­na­lardyń janynan eldegi she­shimin tappaǵan problemalardy jiti zertteıtin monıtorıng bólimi ashylsa deımin.

Bıyl «Qazaq» radıosyna ǵasyr tolyp otyr, ózimniń osy salaǵa búıregim  burady.  Buryn osy radıoda «Táýlik tynysy» degen habar boldy.  Qazirgi  «Habar 24» arnasy sekildi kúni-túni aqparat taratýshy edi. Negizinen, televızııa­ǵa qaraǵanda radıonyń ush­qyr­lyǵy, shapshańdyǵy, operatıv­tiligi ilgeri. Bir jaǵy­nan, ol arzan, jyldam, jeńil, al biz osyny paıdalana almaı otyr­­­myz. «Qazaq» radıosyna búı­­regim burǵanymen, keıde ondaǵy aqparatqa kóńilim tolmaıdy. Qoǵamdaǵy ózekti máse­lelerdi jýrnalıster kózin ashyp kórsetpeıtin bolsa, ol ulǵaıa berip, sodan qoǵam bir jaqta, arna bir jaqta qalady. Ol úshin qarjy bólinip, jýrnalısterge jaqsy qalamaqy tólenip, jaǵdaı jasalýy qajet.  Men osy máseleni Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń zııalylar qatysqan jıynynda kóterdim. Júz jasap otyrǵan «Qazaq» radıosyna qarjylaı qoldaý kórsetip, jańa lep kirgizse, sonda qyzmet etetin jýrnalıster bar isti dúrildetip alyp ketedi.  Men oǵan senemin!

Amerıkanyń eń­se­­sin kóterip, eldiń aldyna shyǵarǵan radıo boldy. Son­dyqtan halqy bir kezeńde Rýz­veltti «radıo prezıdent» dep ata­ǵan. О́ıtkeni ol memleket basshylyǵyna kelgende baspasóz ben televızııanyń múmkindigi az boldy da, radıo arqyly halyqty sharýaǵa ju­myldyryp, ekonomıkasyn damytty. Sóıtip Amerıka azýly elge aınaldy.

Qoryta aıtqanda,  jýrna­lıs­tıkanyń qolynan keleri kóp. Bılik  buqaralyq aqpa­rat quraldary arqyly jurtshy­lyqty uıyta bilse, eldiń eńsesi kóterilip, ha­lyqty sendiredi. Sondaı kezde táýelsiz Qazaqstan óz bıigine kó­teriledi.

Namazaly OMAShULY,

fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor