1991 jyly elimiz táýelsizdik alǵan sátten bastap, bizdiń respýblıka álemniń 130 memleketimen dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyp úlgerdi jáne birneshe halyqaralyq irgeli uıymdardyń abyroıly múshesi boldy. Búgingi tańda Ortalyq Azııa men Qazaqstan aımaǵy álem geosaıasatynda erekshe mánge ıe bolyp otyr.
Ekpindi damý dınamıkasynyń arqasynda Qazaqstan oza damyǵan ózge memleketterdiń iri transulttyq korporasııalarynyń nazaryna iligip, olarmen de tyǵyz baılanys ornatyp keledi. Sebebi bizdiń elimiz Ortalyq Azııadaǵy geografııalyq sıpaty boıynsha eń aýqymdy memleket qana emes, ekonomıkalyq áleýeti turǵysynan da kóshbasshylyq tizginine ıe. Sondaı-aq elimizdiń bolashaqtaǵy damý múmkindikteriniń mol ekenin de esten shyǵarmaǵan jón.
Búgingi kúni bizdiń dıplomatııalyq saıasattaǵy basymdyǵymyz birinshi kezekte Reseı, Qytaı, AQSh, Eýropa Odaǵy jáne Orta Azııa aımaǵyndaǵy О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Túrikmenstan memleketterimen, sol sııaqty Ázerbaıjan, Túrkııa jáne kúlli Islam álemimen ekonomıkalyq qarym-qatynastardy barynsha damytý jáne Túrkitildes memleketter yntymaqtastyq keńesiniń aıasynda túrki álemimen mádenı baılanystarymyzdy nyǵaıta túsý bolyp otyr.
Bul oraıda nazarda bolatyn basty nysana mynaý: biz qandaı da bir ekonomıkalyq, saıası nemese mádenı baılanystardy kúsheıtýge tyrysqanda bireýlerge qaýip tóndirý nemese qaısybireýlerdi qorqytý-úrkitý úshin emes, kerisinshe eshkimnen qoryqpas úshin jáne kúlli álemmen tatý-tátti qarym-qatynas jasap, qoldan kelgen sharalardyń bárin de beıbit jaǵdaıda, ıaǵnı dıplomatııalyq jolmen iske asyrýdy kózdeımiz.
2001-2002 jyldary Ulybrıtanııada, Irlandııa Respýblıkasynda jáne Norvegııa Koroldiginde Tótenshe jáne ókiletti elshi bolǵan kásibı maman retinde elimizdiń dıplomattaryn Qazaqstannyń dıplomatııalyq qyzmeti kúnimen quttyqtaı otyryp, oılarynda júrsin degen nıetpen birer usynys aıtqym keledi.
Birinshiden, bizdiń elshilerimiz birinshi kezekte ekonomıkalyq dıplomatııaǵa eń úlken basymdyq bergeni abzal. Naqtyraq aıtqanda, eksportqa ne shyǵara alatynymyzdy, sheteldik transulttyq korporasııalar bizdiń ekonomıkamyzdyń qaı salasyna ınvestısııa salsa, eki jaqtyń da utatynyn jatpaı- turmaı dáripteýi kerek.
Ekinshiden, bizdiń shet memleketterde qyzmet atqaryp júrgen dıplomattarymyz ben konsýldarymyz sol elderden ómirdiń barlyq salasy boıynsha, atap aıtar bolsaq, ekonomıka salasynan, áleýmettik saladan, bıznes salasynan, bank jáne qarjy júıesinen, ozyq mádenıetinen, ozyq bilim salasynan, ǵylym men tehnologııalardy óndiriske engizý tájirıbesinen, shaǵyn nemese orta bıznestiń maıyn ishken kóshbasshylarynan, densaýlyq jáne sport salasynan ne úırenýge bolady, neden jırenýge bolady degen sııaqty dúnıelerdi dáripteýleri kerek.
Ol úshin tek elshiler ǵana emes, elshiliktegi dıplomattar da, konsýldar da joǵaryda atalǵan salalardy zerttep-zerdelep, tereń mazmundy analıtıkalyq maqalalar men esseler jazyp, olardy úzbeı respýblıkalyq buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalap turýy kerek.
Ádil AHMETOV,
elshi-dıplomat, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Halyqaralyq joǵary mektep ǵylym akademııasynyń akademıgi