El egemendiginiń eńseli otyz jylynda qazaq óneri men órkenıeti, ádebıeti men mádenıeti erekshe jandanyp, tyń serpin alǵany anyq. Ulttyq ónerimiz jańasha damyp, zamanaýı deńgeıge kóterildi.
Táýelsiz elimizdiń talantty ul-qyzdary qazaqstandyq mýzyka mádenıetiniń búkil baılyǵyn óz bıiginde kórsetip, dúnıe júzine pash etýde. Bir Dımashymyz arqyly búkil bir urpaqtyń beınesin qalyptastyrdyq. Ol óz zamandastarynyń talǵamy men talpynysyn oıatty desek artyq aıtqandyq emes. Sondaı-aq, Respýblıkamyzdyń iri megapolısterinde boı kótergen jańa mádenıet nysandary Úkimet tarapynan qoldaý taýyp, qarqyndy jumystar atqaryp, talantty ónerpazdarymyzdyń qalyptasýyna barynsha jaǵdaı jasaýda. Al, elimizdiń shalǵaı mekenderindegi óner oshaqtarynyń búgingi jaı-kúıi jaqsy ma, aýyldaǵy mádenıettiń deńgeıi qandaı degen suraq kóptiń kókeıinde turǵany taǵy ras.
Osy turǵydan qaraǵanda, Memleket basshysynyń Joldaýyndaǵy «Básekege qabiletti bolý úshin biregeılikti, ulttyq dástúrimizdi saqtaı otyryp, ilgeri jyljý jolynda tilimiz ben dinimizdi, bilimimiz ben sanamyzdy, ónerimiz ben órkenıetimizdi, ádebıetimiz ben mádenıetimizdi damytý, aýyldar men aýdandardaǵy bilim sapasy men sporttyq jáne óner úıirmelerin jandandyrý, sonymen birge, azamattardyń saýattylyǵy men biliktiligin arttyrý maqsatynda Úzdiksiz bilim berý tujyrymdamasyn ázirlep, kásibı bilim berýdiń búkil júıesin eńbek naryǵynda suranysqa ıe bilikti mamandar qalyptastyrýǵa baǵyttaý» máseleleri óte ózekti ekenin moıyndaýymyz kerek. О́z kezeginde QR Mádenıet jáne sport mınıstrligi osy bastamalardy negizge ala otyryp, birqatar aýqymdy is-sharalardyń qanat qaǵýyna muryndyq bolyp keledi.
Aıtalyq, mádenıet pen órkenıettiń mekeni bolǵan Alataýdyń bókterinde osy maýsymda dúrkirep ótken óner sherýi óz qatysýshylaryna erekshe áser syılady. Byltyr birinshi ret Nur-Sultan qalasynan bastaý alǵan «Sálem, Elorda!» respýblıkalyq óner festıvali bıyl Almatyda jalǵasyn tapty. Sol úsh kúnniń umytylmas sátterin is-sharanyń basy qasynda júrgen mamandardyń sózimen jetkizýdi jón kórdik.
Ǵazıza Ǵabdrahymova:
Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasy dırektorynyń orynbasary.
– El Táýelsizdiginiń 30 jyldyq mereıtoıy men jyr alyby Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵyn jalaý etken óner festıvalin bıyl Almatyda fılarmonııanyń bazasynda ótkizýdegi basty maqsat nede?
– Almaty jáne Almaty oblysy - jer jánnaty Jetisý óńiri óner men mádenıetke tunǵan kóptegen tarıhı-mádenı nysandardyń, rýhanı qundy jádigerlerdiń ornalasqan mekeni, jyr alyby Jambyl babamyzdyń týǵan topyraǵy. Sondaı-aq, 85 jyldan asa baı tarıhy bar elimizdegi eń úlken mádenıet mekemeleriniń biri Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasy tutas bir dáýirdiń, qazaq óneriniń ótkeni men búgininiń aınasy. Quramynda N.Tilendıev atyndaǵy akademııalyq folklorly-etnografııalyq «Otyrar sazy» orkestri, QR Memlekettik akademııalyq sımfonııalyq orkestri, B.Baıqadamov atyndaǵy memlekettik hor kapellasy, QR Memlekettik úrmeli aspaptar orkestri syńdy iri ári bedeldi ujymdar, álemge tanymal solıster, jeke oryndaýshylar, talantty mýzykanttar, sonymen qatar, dybys jáne jaryq qoıýshy tehnıkter, rejısser-prodıýserler, myqty menedjerler, kostıýmerlik seh jáne ákimshilik-basshylyq qyzmeti jumys jasaıdy. Bul degenińiz, bilikti mamandardyń shoǵyry ornalasqan shoqtyǵy bıik qarashańyraqtyń óńirlerden kelgen qatysýshylarǵa kásibı deńgeıde úıreteri men bereri kóp degendi dáleldeıdi. QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tikeleı qoldaýymen jobany úılestirýshi «Qazaqkonsert» memlekettik konsert uıymy» janyndaǵy «Respýblıkalyq konserttik-gastroldik qyzmet ortalyǵynan festıval jalaýyn úlken jaýapkershilikpen qabyldap, is-sharalardyń jaqsy ótýine fılarmonııa ujymy uıytqy boldy. Keleshekte Qazaqstannyń basqa qalalarynda ótkizý josparda bar.
– Osy festıvaldiń jalpy jón jobasy týraly tolyq aıtyp berińizshi.
– Aýyldar men aýdandardaǵy mádenıet úılerinde ózińiz bilesiz, sahna bezendirý, mýzykalyq aspaptardy jańartý, sahnalyq kıim tiktirý máselelerinen bólek sıfrlyq tehnıkanyń, jaryq jáne dybys qurylǵylarynyń tapshylyǵy bar, nemese, oblys ortalyqtaryndaǵy konserttik zaldarda qoıylǵan sońǵy úlgidegi qurylǵylardyń tilin jetik biletin mamandar jetispeı jatady. Osy úsh kúnge ulasqan óner sherýi eń aldymen Qazaqstannyń óńirlerinen kelgen mádenıet salasy qyzmetkerleriniń ózara tájirıbe almasýyna, rýhanı-shyǵarmashylyq turǵydan olardyń kásibı sheberligin damytýǵa, óńirdegi mádenıet uıymdarynyń ımıdjin arttyrýǵa jáne Almaty oblysynyń negizgi obektilerine at basyn tirep, shyǵarmashylyq sholý jasaýǵa mol múmkindik týdyrdy. Oblys, aýdan, qala deńgeıindegi oryndaýshylar men qyzmetkerlerdiń basyn biriktirgen osynaý óner sherýine elimizdiń barlyq oblystarynan júzge jýyq qatysýshy keldi. О́ńirlerden kelgen oblystyq fılarmonııa men aýdandyq mádenıet úıleriniń ónerpazdary, menedjerleri, jaryq jáne dybys qoıýshy tehnıkteri, rejısserleri, kórkemdik jetekshileri men ákimshilik qyzmetkerleri úshin arnaıy sheberlik sabaqtary ótkizildi. Jobanyń utymdy tusy da osy dep esepteımin. Jóni de, josyǵy da bólek bul festıvalge kelgen qonaqtardyń kózderindegi óz kásibine degen mahabbaty men jańashyldyqty úırenip-bilýge degen yqylas-nıetteri bizderdi qatty tolqytty. Olardyń myqty mamandardyń sheberlik sabaqtarynan alǵan áserleri men tyń dúnıelerge degen tańdanystaryn eki aýyz sózben jetkizý múmkin emes. Sońǵy jyldary mınıstrliktiń bastamasymen kóptegen utymdy jobalar jasalýda. Osy dúnıeler keleshekte de jalǵasyn taýyp jatsa, óńirlerdegi áriptesterimizdiń úlken qalalarda tájirıbeden ótip, biliktiligin shyńdaýǵa kóp kómegin tıgizer edi. Biz osyndaı úlken bastamalardyń basy-qasynda júrip, óz tarapymyzdan az da bolsa septigimizdiń tıgenine óte qýanyshtymyz.
– О́ńirlerden kelgen qatysýshylar iri ujymdarmen bir sahnada jumys jasady, daıyndyq barysyndaǵy erekshe sáttermen bólisseńiz.
– N.Tilendıev atyndaǵy akademııalyq folklorly-etnografııalyq «Otyrar sazy» orkestri men QR Memlekettik akademııalyq sımfonııalyq orkestriniń súıemeldeýimen fılarmonııanyń úlken sahnasynda festıvaldiń qorytyndy konserti ótti. О́ńirlerden kelgen ónerpazdar tanymal tulǵalarmen, Fılarmonııanyń jáne Qazaqkonserttiń beldi solısterimen birge án shyrqady, kúı tartty. Buǵan deıin iri orkestrlermen jumys jasap kórmegen jeke oryndaýshylar ózderi úshin kóp jańalyq ashty der edim. Sebebi, jeke daýysta óz erkindigimen notasyz óner kórsetip júrgen oryndaýshy úshin bútin bir orkestrdiń súıemeldeýinde dırıjerdiń jetekshiligine baǵyna otyryp óner kórsetý ońaı bolǵan joq. Kóp daıyndyq jasaldy, sahna jáne suqbat berý mádenıetinen sabaqtar berildi, ujymmen jumys jasaý joldary úıretildi, rejısserdi tyńdaý, túsirilim barysynda tus-tustaǵy kameralarǵa jumys jasaý, orkestrdi seziný, dırıjerge baǵyný - festıval qatysýshylarynyń kópshiligi úshin úlken tájirıbe boldy. Orkestrdiń dybys úndestiginiń ereksheligi óńirlerden kelgen ónerpazdardyń delebesin qozdyryp, shabytyn sharyqtatqanyn kórermenniń ystyq yqylasynan-aq baıqaýǵa bolady. Jalpy qyzyǵy men shyjyǵy qatar júretin bul salanyń tizbektep aıtar tustary óte kóp qoı. Eń bastysy eńbegimiz esh ketpegenin, qatysýshylardyń alǵysyn alǵanymyzdy maqtanyshpen aıta alamyn. Sheberlik sabaqtarynyń qorytyndysy boıynsha barlyq qatysýshylarǵa biliktilik sertıfıkattary tabystaldy.
Jandos Omarov:
Kenen Ázirbaev atyndaǵy Jambyl oblystyq fılarmonııasy dırektorynyń orynbasary.
– Buǵan deıin oblystyq fılarmonııalar arasynda shyǵarmashylyq baılanys az boldy. Úlken ujymdarmen, tanymal tulǵalarmen bir sahnada óner kórsetý ekiniń birine buıyrmaıtyn edi. Osy festıval aıasynda yntymaqtastyq pen áriptestik qarym-qatynasty jandandyrý joldaryn keńinen talqylap, elimizdegi mádenıet mekemeleri ózara ortaq memorandýmǵa qol qoıdy. Birqatar konferensııalar barysynda talqylanǵan ózekti máseleler bizderge ár óńirdiń jumys jasaý ádis-tásilderin, zamanaýı tájirıbelerdi utymdy paıdalaný joldaryn bilýge septigin tıgizdi. Konserttik baǵdarlama qurý jáne ssenarıı men rejıserlik jumystardyń artyq ne kem tustaryn ajyratý boıynsha kóp dúnıelerdi kókeıimizge túıdik. Bárimizdi bir úıdiń balalaryndaı kórip, óz bilimimen bólisken Qarlyǵash Isaqyzyna alǵysym sheksiz. Bizderge osyndaı múmkindik jasaǵan uıymdastyrýshylarǵa rızashylyǵymdy bildiremin. Aldaǵy ýaqytta da osy festıvaldi budan da bıik deńgeıde uıymdastyryp, ár jylda jańadan jazylǵan ár túrli janrdaǵy shyǵarmalardyń tusaýy kesilse jáne osy ótkizilgen is-shara aıasynda bir ortaq jınaq shyǵarylsa degen suranys bar. Sol jınaqtaǵy qundy dúnıelerdi biz óz óńirimizde qoldanatyn edik. Bıyl qatysýǵa múmkindigi bolmaǵan áriptesterimizben keler jylda amanshylyqta qaýyshýdy buıyrsyn dep tileımin.
Qarlyǵash Ajıeva:
Rejısser, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri.
– Kásibı rejısser retinde óz kózqarasymdy bildiretin bolsam, bul jobany uıymdastyrý óte ózekti der edim. Nege deseńiz, kóptegen óńirlerdegi konserttik mádenı mekemelerde rejısser qyzmeti joq, bar bolsa onyń baǵasyn bilmeıdi, talabyna baǵynbaıdy. Kez-kelgen ujymda mindetti túrde bul maman bolýy kerek dep sanaımyn. Sondaı-aq, ár oblystyń óz qorjynynda mol tájirıbeli baı repertýary bar. Solardy qoldana otyryp, budan da joǵary dárejede konserttik baǵdarlama jasaýǵa bolady.
Festıval qatysýshylary, osy úsh kúnniń ishinde meniń balalarymdaı bolyp ketti, olar óz jumystaryndaǵy qıynshylyqtardy aıta otyryp, olardan shyǵý joldaryn talqyladyq, keleshekke kóptegen josparlar qurdyq. Almatynyń tynys-tirshiligin, pandemııa jaǵdaıyndaǵy shyǵarmashylyq adamdardyń jańasha baǵyt alyp qalaı jumys jasap júrgenin jáne qaladaǵy kóptegen óner keńistikterin kórsetýge tyrystym. Jalyndap turǵan jas ári talantty áriptesterimmen tanysqanyma baqyttymyn jáne osy alǵashqy tanystyǵymyz sońǵy bolmaıtynyna senemin.
– Áńgimemizdi ónerdiń janashyry retinde ózińizdiń bir aýyz tilegińizben támamdasaq.
– Shyn ónerli adam aýyldan shyǵady ǵoı. Talaı talanttarymyzdyń týǵan topyraqtyń shańynda tunshyǵyp jatqany janymyzdy jabyrqatady. Jastarymyzdy mýzykalyq túrli baǵyttarǵa baýlyp, ulttyq ári klassıkalyq jáne orkestrlik ári aspaptyq oryndaýshylyq ónermen jiti tanystyrý maqsatynda ótkizilgen osynaý ıgi is-shara aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn taýyp, óńirlerdegi ónerpazdardyń tanylýyna, olardyń shyǵarmashylyǵynyń shyńdalýyna jáne kásibı turǵyda damýyna turaqty túrde yqpal etse degen tilegimiz bar. Ilep otyrǵanymyz bir teriniń pushpaǵy bolǵandyqtan, bar múmkinshiligimizdi ónerdiń ıgiligi jolynda qoldanýǵa biz árqashan ázirmiz.
ALMATY