Tokıo tatamıinen ne kútemiz?

Osydan bes jyl buryn Rıo-de-Janeıro Olımpıadasynda tatamı tarlandary Brazılııa jerinen eki júldemen oralǵan edi. Naqtyraq aıtsaq, 60 kıloda el namysyn qorǵaǵan Eldos Smetov kúmis júlde enshilese, 48 kıloda beldesken boıjetkenimiz Otgonseseg Galbadrah qorjynymyzǵa qola medal salyp, mereıimizdi ústem etken-tin. Rıo-de-Janeıroda jeńis tuǵyrynan kóringen qos sportshymyz da Tokıo tórinde tatamıge shyǵýǵa tas-túıin daıyn otyr. Budan bólek, Erlan Serikjanov, Jansaı Smaǵulov, Dıdar Hamza jáne Islam Bozbaev syndy otandastarymyz da Japonııa jerindegi alamanda júldege talasady. 

Basty qarsylas – Takato

Elimizdiń jankúıerleri 60 kılo salmaq dárejesinde Rıo Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, álem chempıony, álemdik ja­rystyń eki dúrkin qola medal ıegeri Eldos Smetovke erekshe senim artatyny ja­syryn emes. О́ıtkeni ulttyq quramada Eldos – naǵyz kóshbasshy balýan. Buǵan deıin talaı baıraqty básekede oza shaýy­p, dara shyqqan otandasymyz keminde Rıodaǵy jetistigin qaıtalap jatsa, erlik bolar edi. О́ıtkeni 60 kıloda Olımpııa oıyndarynyń bas júldesinen úmittenip otyrǵan myqtylar jetip artylady. Ási­rese, dzıýdony «tól sportymyz» dep tanıtyn japondardyń qulshynysy erekshe. Sheteldiń kóptegen buqaralyq aqparat quraldary 15 medal jıyntyǵynyń teń jartysynan astamy «Japonııa jerinde qalady» dep aldyn ala ton piship otyr. Sarapshylardyń mundaı boljamdary beker emes. Olımpıadada baq synaıtyn japon dzıýdoshylarynyń qaı-qaısysyn alsańyz da ataqtaryna adam qyzyǵady. Máselen, 60 kılo salmaqta Eldos Sme­tovtiń basty qarsylasy Naohısa Takato – álemniń úsh dúrkin chempıony, Rıo Olım­pıadasynyń qola júldegeri. «Masters», «Gran-prı», «Gran-Slam» sııaqty jarys­tarda jeńgen júldeleri bir tóbe. Rıo-de-Janeıro Olımpıadasynda altynǵa qoly jetpeı qaıtqan Takatonyń endi Tokıo tórinde sol «olqylyqtyń» ornyn toltyrýǵa baryn salatyny anyq. Takato osyǵan deıin ótkizgen beldesýleriniń 90 paıyzyn jeńispen aıaqtapty. Iаǵnı 144 beldesýdiń 131-inde jeńiske jetken. Keremet kórsetkish!

Eldostyń taǵy bir basty qarsylas­tarynyń biri – grýzın Lýhýmı Chhvımıanı. 2019 jyly Eýropa oıyndarynda top jar­ǵan balýan artynsha Tokıoda ótken álem chempıonatynda jeńimpaz atandy.

Sońǵy ýaqytta Eldostyń halyqaralyq jarystardaǵy nátıjeleri tómendep ket­keni jasyryn emes. Muny bas bapker Ǵa­lymjan Jylkeldıev Eldostyń alǵan ja­raqatymen baılanystyrady. Soǵan qaramastan kóptegen bás tigýshi ortalyqtar Eldosty bas júldeden úmitker sportshylardyń tiziminde ekinshi orynǵa qoıyp otyr. Birinshi orynda, álbette, Naohısa Takato tur.

«Olımpııa oıyndaryn bes jyl kúttik. Aradaǵy úziliske qaramastan jat­ty­ǵýymyzdy toqtatpaýǵa barymyzdy sal­dyq. Nátıjesinde, dúbirli dodaǵa joldama aldyq. Bul meniń ekinshi Olımpıadam bol­ǵandyqtan, jaýapkershilik júgi óte aýyr. El úmitin arqalap, sondaı-aq marqum Jaq­sylyq Úshkempirov atamyzdyń asyl armanyn Tokıoda oryndaǵym kele­di. Qarsylastarym myqty ekenin bile­min, biraq men de osaldar qatarynan emespin. Sol úshin Olımpıadada barymdy, janymdy salyp kúresemin. Tek sizder qol­daý bildirseńizder bolǵany. Sizderdiń qoldaýlaryńyz biz úshin óte mańyzdy», deıdi Eldos Smetov.

Serikjanov senimdi aqtaýy kerek

66 kıloda el namysyn qorǵaıtyn Erlan Serikjanovtyń da júldegerler qatarynan kórinýge qaýqary jetedi. 2018 jyly álem chempıonatynda kúmis me­dalǵa ıe bolǵan shyǵysqazaqstandyq balýan arada bir jyl ótkende Azııa chempıonatynda bas júlde alyp, 66 kılonyń úzdigi atandy. Degenmen, bul salmaqta da ataǵynan at úrketin balýandar jetip artylady. Máselen, japonııalyq Hıfýmı Abe – álemniń eki dúrkin chempıony. 2018 jylǵy dúnıejúzilik jarystyń fınalynda dál osy japon jigiti Serikjanovty tize búktirip, bas júldege ıe boldy. Sondaı-aq ońtústikkoreıalyq An Baýl da altyn medaldan dámelenip otyrǵan balýandardyń biri. Koreı sportshysy Rıo Olımpıadasynda kúmis medal aldy. Álem chempıony. Djakartada ótken jazǵy Azııa oıyndarynyń jeńimpazy. Bir sózben aıtqanda, osy salmaqtyń naǵyz kóshbasshylarynyń biri.

Rıo Olımpıadasynda chempıon atanǵan ıtalııalyq Fabıo Bazıle 73 kıloǵa aýys­qaly beri onyń ornyn Manýel Lom­bardo basty. Italııa balýany sońǵy álem chempıonatynda kúmis júldege ıe boldy. 2018 jyly jastar arasynda ótken dúnıejúzilik dodada chempıon bolyp, keıinnen eresekter arasyna buzyp-jaryp kirdi de, álemdik reıtıngtiń birinshi satysyna bir-aq shyqty. Kóptegen mamannyń 66 kılonyń bas júldesinen basty úmitker retinde osy ıtalııalyq balýandy atap otyrǵany beker emes.

Jansaı júldege jete me?

73 kılodaǵy Jansaı Smaǵulovtyń qar­sylastary kileń yǵaı men syǵaı. Máselen, Fabıo Bazıle (Italııa, 66 kılo) men Seheı Ono (Japonııa, 73 kılo) – 2016 jylǵy Rıo Olımpıadasynyń chempıondary. Bul az deseńiz, Lasha Shavdatýashvılı (Grýzııa, 66 kılo) sııaqty 2012 jylǵy London Olımpıadasynyń jeńimpazyn qosyńyz. Álem chempıony An Changrım (Koreıa) men Olımpıada jáne álem chempıonatynyń júldegeri Rýstam Orýdjev (Ázerbaıjan) jáne sońǵy álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Tommı Masıas (Shvesııa) ta 73 kılonyń júldesine talasýǵa daıyn otyr. Qysqasy, naǵyz tartysqa toly bel­desýlerdi osy jerden tamashalaımyz.

Olımpıadany aıtpaǵanda, álemdik jarystyń júldesine qoly jetpeı júrgen Jansaı Smaǵulovqa Tokıo tatamıinen bir medal buıyrar ma eken?! Jalpy Jansaı – kóńil-kúıdiń balýany. Keıde qaharyna minip, qarsy kelgendi jaıpap ótetin minezi bar. Al keıbir jarystarda ony múlde tanymaı qalyp jatamyz.

«Álemdik reıtıngte 14-oryndamyn. Meniń salmaǵymda 33 balýan kúresedi. Osymen ekinshi márte Olımpıada esigin qaǵyp turmyn. Jaı qaǵyp turǵan joqpyn, júlde alý úshin kelip turmyn. Kil myqty osy salmaqta jınalǵanyn bilesizder. Biraq bul – Olımpıada. Mundaı dodada kóptegen sensasııa tirkeledi. Baǵym men babym qatar shapsa, meni Olımpıadanyń bıik tuǵyrynan kóresizder», deıdi Jansaı Smaǵulov.

Rıo Olımpıadasyna on toǵyz jasynda qatysqan Dıdar Hamza Olımpııa oıyndaryna Azııa qurlyǵy arqyly joldama alǵany barshamyzǵa belgili. 2018 jylǵy jazǵy Azııa oıyndarda top jarǵan túrkistandyq balýan odan keıin anaý aıtqandaı jeńisterge jete almady. Halyqaralyq týrnırlerde múlt ketip, álemdik reıtıngte kerekti upaılaryn ala almaı biraz júrdi. Áıteýir, abyroı bolǵanda, Azııa qurlyǵy arqyly Olım­pıadaǵa qatysatyndardyń tizimine kirip, Japonııaǵa joly tústi. Sondyqtan da kóshtiń sońynda qalǵan otandasymyzǵa 81 kılo salmaqta júldege iliný óte qıynǵa soǵady. Soǵan qaramastan biz Dıdarǵa sáttilik joldas bolsyn deımiz.

«Bizdiń jyl boıy dzıýdodan qatys­qan jarystarymyz Olımpııa oıyndaryna daıyndyq kezeńi bolyp sanal­dy. Olımpıadaǵa lısenzııa alǵanǵa deıin álemdik reıtıngte upaı jınaý maq­satynda álem chempıonaty, Azııa chempıonaty, álemdik Grand Slam jáne Grand Prix syndy iri dodalardyń bárine qatystyq. Qazir ulttyq qurama bas bap­keri Ǵalymjan Jylgeldıevtiń jetek­shiligimen daıyndyqtyń sońǵy kezeńin ótkizýdemiz. Qarsylastarymyz tanys, barlyǵyna tosynnan ádis jasaýdy jos­parlap jatyrmyz. Meniń salmaǵymda Japonııa, Belgııa, Izraıl jáne Grýzııa balýandary óte myqty. Bul – meniń ekinshi Olımpıadam. Rıo Olımpıadasyna qatysqanymda 19 jasta boldym jáne joldamaǵa da tosynnan ıe boldym. Al Tokıo Olımpıadasyna daıyndyq jáne jaýapkershilik basqa. Olımpıada – árbir sportshynyń armany. Al Olımpıadanyń bıik tuǵyryna qol jetkizý – armanymnyń shyńy. Osy maqsatta qazir qolymyzdan kelgenniń bárin jasap, bar kúshimizdi salyp jatyrmyz», deıdi Dıdar Hamza.

Sol sııaqty 90 kılodaǵy Islam Boz­baevtyń da salmaǵynda kileń «sen tur, men ataıyn» degen myqtylar jetip artylady. Degenmen, Azııa chempıonatynyń úsh dúrkin júldegeri baryn salsa, Olım­pıadanyń júldesin ıelenýi bek múmkin. Soǵan seneıik.

Urysta turys joq

Olımpııa oıyndaryna qatysatyn dzıýdoshylarymyzdyń tizimine qarasaq, 81 kıloda kúresetin Dıdar Hamzadan basqa­synyń barlyǵy – otyzdy alqymdap qalǵan jigitter. Iаǵnı Tokıo Olımpıadasy olardyń sońǵy dúbirli dodasy bolýy yqtımal. Osydan bes jyl buryn Brazılııa jerinde qola júlde alǵan Otgonseseg Galbadrahtyń jasy 29-da. Eldos Smetov pen Jansaı Smaǵulov ta osy kúzde 29-ǵa tolady. Islam Bozbaev – 30 jasta. Iаǵnı Tokıo Olımpıadasy atalǵan sport­shyla­rymyzdyń kemeline jetip, naǵyz tájirıbeleri tolysqan shaǵyna dóp kelip tur. Endeshe, urysta turys joq.

Qazaqstan dzıýdoshylary myna kúnderi beldesedi: 24 shilde – Eldos Smetov (60 kılo); Otgonseseg Galbadrah (48 kılo); 25 shilde – Erlan Serikjanov (66 kılo); 26 shilde – Jansaı Smaǵulov (73 kılo); 27 shilde – Dıdar Hamza (81 kılo); 28 shilde – Islam Bozbaev (90 kılo).

TOKIO