QR Energetıka mınıstri Nurlan Noǵaev pen ShQO ákimi Danıal Ahmetov Kýrchatov qalasynda ornalasqan jáne Semeı synaq polıgony bazasynda jumys isteıtin QR Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń jumysymen tanysty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Delegasııa músheleri «Baıkal-1» zertteý reaktorlary keshenine, IGR zertteý reaktory keshenine, sondaı-aq qazaqstandyq QTM materıaltaný tokamagy keshenine jáne t.b. nysandarǵa bardy.
Ulttyq ıadrolyq ortalyqtyń bas dırektory Erlan Batyrbekovtiń aıtýynsha, búgingi tańda «Baıkal-1» kesheninde ornalasqan IVG1.M reaktoryn konversııalaý jónindegi aýqymdy jobany iske asyrýda aıtarlyqtaı ilgerileýshilik baıqalady. Joba AEHA talaptaryna sáıkes reaktor otynynyń baıytylýyn 20%-dan tómen deńgeıge deıin azaıtýǵa baǵyttalǵan, sonymen qatar osy reaktordyń paıdalanylǵan joǵary baıytylǵan otynyn qaıta óńdeý qajet bolady. Konversııalaý jónindegi josparlanǵan jumystar sátti iske asyrylǵan jaǵdaıda, 2022 jyly keıinnen paıdalanýǵa beriletin reaktordyń fızıkalyq jáne energetıkalyq iske qosý kezeńderin iske asyrý bastalady.
IGR zertteý reaktory kesheninde qazirgi ýaqytta shektilik qaıtalanýy múmkin aýyr avarııalardy modeldeıtin eksperımentter júrgizilýde. Eksperımenttik zertteýlerdiń 30 jyldan astam kezeńinde jańa perspektıvaly reaktorlardyń qaýipsizdigin jaqsartý úshin óte qajet biregeı aqparat jınaqtalǵan.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á. Nazarbaev Reseı Ǵylym akademııasynyń akademıgi E.P. Velıhovpen Qazaqstan Respýblıkasynda ǵylym men tehnıkany damytý máselelerin talqylaý nátıjesinde Qazaqstandyq QTM tokamagynyń qurylýyna bastamashylyq jasaǵan bolatyn.
Keshen paıdalanýǵa berilgennen keıin Qazaqstan Respýblıkasy basqarylatyn termoıadrolyq sıntez tehnologııalaryn ilgeriletý boıynsha ozyq zertteý qondyrǵylary bar 10 eldiń qataryna endi, al Qazaqstandyq materıaltaný tokamagy QTM – termoıadrolyq energetıkanyń ǵylymı jáne tehnıkalyq negizderin jasaý jáne damytý jónindegi halyqaralyq baǵdarlamanyń bir bóligine aınaldy.
«Biz atomdy beıbit maqsatta qoldaný salalarynda Ulttyq ıadrolyq ortalyqtyń barlyq ǵylymı áleýetin barynsha ónimdi paıdalanýǵa mindettimiz», dedi Energetıka mınıstri Nurlan Noǵaev.
ShQO ákimi Kýrchatov qalasynda QR UIаO qyzmetkerleriniń turýy men bos ýaqytyn tıimdi ótkizýi úshin qolaıly jaǵdaı jasaý qajettigin atap ótti.
«Biz ıadrolyq ortalyqtyń el úshin mańyzdylyǵyn, onyń qyzmetkerleriniń ǵylymǵa qosqan zor úlesin, sondaı-aq ıadrolyq ortalyq jumysynyń bolashaqtaǵy oń ekonomıkalyq áserin túsinemiz.
Sondyqtan jergilikti atqarýshy organdardyń ókilderi qazirgi ýaqytta zamanaýı dene shynyqtyrý-saýyqtyrý ortalyǵyn, sondaı-aq basqa da áleýmettik-mádenı obektilerdi salý máselesin pysyqtaýda, bul tek UIаO qyzmetkerlerine ǵana emes, Kýrchatov qalasynyń barlyq turǵyndaryna da oń áserin tıgizetini sózsiz», dedi Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov.
Semeı synaq polıgonynyń jabylǵanyna 30 jyl tolýyna oraı polıgonnyń lastanǵan jerlerinde ıadrolyq jáne radıasııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin «Semeı ıadrolyq qaýipsizdik aımaǵy týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyn qabyldaý josparlanýda. Búgingi tańda QR Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń mamandary polıgon aýmaǵyn keshendi radıoekologııalyq tekserýdi aıaqtady. Osynyń arqasynda aýqymdy aqparat alyndy, SSP problemalaryn jáne onyń aýmaǵyn memlekettiń qajettilikterine paıdalaný perspektıvalary týraly túsinik bar.
Polıgonnyń qurylysy 1947 jyly bastaldy, osy polıgonda Keńes Odaǵyndaǵy alǵashqy ıadrolyq qarý synaǵy 1949 jylǵy 29 tamyzda ótkizildi. Polıgondaǵy sońǵy jarylys 1989 jylǵy 19 qazanda boldy.
1991 jylǵy 29 tamyzda Semeı polıgony Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen jabyldy. 2021 jyly Qazaqstanda Semeı synaq polıgonynyń jabylǵanyna 30 jyl tolǵanyn atap ótedi.