Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtar federasııasy men onyń múshelik uıymdary Prezıdenttiń Joldaýda aıtqan eńbek adamdary úshin óte mańyzdy bastamalaryn, sonyń ishinde eń tómengi jalaqyny kóterýdi zor yqylaspen qabyldady.
Naryq jaǵdaıynda eń tómengi jalaqy jalaqynyń deńgeıin memlekettik retteýdiń negizgi quraldarynyń biri bolyp tabylady. Sebebi ol jumyskerdi jumys berýshiniń eńbek qunyn óz erkimen anyqtaýynan qorǵaýǵa arnalǵan. Sózsiz, jalaqy qoǵam músheleriniń kópshiligi úshin olardyń ál-aýqatynyń negizi boldy jáne solaı bolyp qala beredi ári sol arqyly qoǵamdyq qurylymnyń áleýmettik ádildigi týraly túsinik qalyptasady.
Kásipodaqtar federasııasy ár túrli alańdarda qazaqstandyq jumysshylardyń jalaqysyn dáıekti túrde joǵarylatý, onyń ishinde eń tómengi jalaqyny kóterý máselesin sheshýge bastama kóterdi. Memleket basshysynyń bergen tapsyrmalary is júzinde «halyq únine qulaq asatyn memleket» qurýdyń jarqyn mysaly.
Eń tómengi jalaqynyń 42 500 teńgeden 60 myń teńgege ósýi ár túrli menshik nysanyndaǵy kásiporyndarda barlyq salada jumys isteıtin mıllıonnan astam adamǵa áser etedi.
Jumys isteıtin qazaqstandyqtardyń ómir súrý deńgeıin jaqsartý úshin mańyzdy jáne óte qajet qadam jasaldy. Eń tómengi jalaqynyń kóterilýinen turǵyndardyń barlyǵy paıda kóredi. Bul jalaqynyń az bolsa da nomınaldy ósýin bildiredi. Eń tómengi jalaqynyń ósýi – azamattardyń ekonomıkalyq táýelsizdik deńgeıiniń joǵarylaýy. Ekinshisi – memlekettik áleýmettik baǵdarlamalarǵa jumsalatyn shyǵystardy buǵan deıin eńbekaqysy az bolyp, osy kómekti alyp kelgen adamdardyń sanyn azaıtý arqyly tómendetý. Úshinshiden, eńbek shyǵynynyń ósýi, jumys berýshi óziniń ónimdiligin arttyrýǵa umtylady, ıaǵnı oǵan joǵary jalaqy alatyn jáne bilikti jumysshylar qajet bolady. Tórtinshi, jasyryn jalaqyny «kóleńkeden» shyǵarý.
Jalaqynyń deńgeıi men dınamıkasy – elde júrgizilip jatqan ekonomıkalyq reformalardyń áleýmettik tıimdiligin baǵalaýdyń negizgi ólshemderiniń biri. Memleket basshysynyń aıtýynsha, eń tómengi jalaqynyń ósýi ishki jalpy ónimniń (IJО́) 1,5 paıyzǵa ósýine sep bolady.
Jalaqy – 6,5 mln qyzmetkerdiń negizgi tabys kózi. Prezıdent atap ótkendeı, jalaqy qorynyń ósýi kásiporyn ıeleri kirisinen 60 paıyzǵa artta qaldy. Kásipodaqtardyń pikirinshe, Memleket basshysynyń jumys berýshilerdi jumysshylardyń jalaqysyn kóterýge yntalandyrý týraly sheshimi jumys berýshiniń óz qyzmetkerleriniń aldyndaǵy áleýmettik jaýapkershiligin arttyrýǵa oń serpin beredi.
Biz sondaı-aq Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń 2022 jylǵa qaraı, aldyńǵy jyldary jalaqyny kóterýden tys qalǵan bıýdjet qyzmetkerleriniń (mádenıet qyzmetkerleri, muraǵatshylar, kitaphanashylar, tehnıkalyq qyzmetkerler jáne t.b.) jalaqysyn jyl saıyn ulǵaıtý týraly bastamasyn tıisti jáne ádil dep esepteımiz. Sebebi bul sheshim jalaqysy tómen 600 myń azamattyq qyzmetshige áser etedi.
Árıne, bul tek birinshi qadam. Adamdardyń ómirin jaqsartý úshin áli de kóp nárse isteý kerek. Mysaly, eń tómengi kúnkóris deńgeıin nemese onyń quny men eń tómengi tutyný sebeti qalaı qalyptasatynyn qaıta qaraý qajet.
Sońǵy jyldary jalaqyny retteý máselesi qoǵamda belsendi talqylanyp, tez arada sheshilýin talap etti. Osyǵan baılanysty Kásipodaqtar federasııasy Prezıdent Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń sheshimin qoldaı otyryp, jalpy alǵanda, jumyspen qamtý, jalaqy men eńbek qatynastaryn retteý salasynda zamanaýı, ıkemdi zańnamalyq bazany qurý qajettigin atap ótedi.
Aıta ketý kerek, óz kezeginde Kásipodaqtar federasııasy 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan Úkimet, respýblıkalyq kásipodaqtar birlestikteri men jumys berýshilerdiń respýblıkalyq birlestikteri arasyndaǵy Bas kelisimge Halyqaralyq eńbek uıymynyń №131 Konvensııasyn ratıfıkasııalaý, jalaqyny jyl saıynǵy ındeksteýdi zańnamalyq turǵydan bekitýge qatysty máselelerdi engize aldy. Qazirgi ýaqytta áleýmettik áriptester Konvensııany ratıfıkasııalaý, jalaqyny jyl saıynǵy ındeksteý, eń tómengi jalaqyny kóterý máselesin qaraý boıynsha konsýltasııalar ótkizý úshin jumys jospary men jumys tobynyń quramyn bekitti.
El Prezıdentiniń eńbek adamyn áleýmettik-ekonomıkalyq turǵydan yntalandyrýdyń mańyzdy sharalaryna bastamashy bolǵany qýantady. Bul qoǵamda jalaqy máselesine, onyń máni men resýrstyq qamtamasyz etilýine birtutas tujyrymdamalyq kózqaras qalyptasady degen úmit týdyrady.
Bizdiń bul jerdegi ustanymymyz naqty. Eger adam jumys istese, ol kedeı bolmaýy kerek. Kásipodaqtar federasııasy árqashan osy qaǵıdany ustanady jáne strategııalyq maqsaty – eń tómengi jalaqyny halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keletin deńgeıge deıin kezeń-kezeńmen joǵarylatýǵa umtylady.
Satybaldy DÁÝLETALIN,
Qazaqstan Kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵasy