Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń halyqqa kezekti Joldaýynda ǵylymǵa aıryqsha nazar aýdardy. Iá, dúnıeni dúrliktirgen pandemııa bizge adamzat ómirinde ǵylymnyń róli qanshalyqty mańyzdy ekenin túsindirip bergendeı. Sonyń ishinde bıologııalyq qaýipsizdikke erekshe kóńil bólindi.
Bıologııalyq qaýipsizdik – ulttyq qaýipsizdik. Sol sebepti buǵan beıjaı qaraýǵa bolmaıdy. Al bıologııalyq qaýipsizdik myqty bolý úshin osy saladaǵy zertteýshiler men ǵalymdardyń jumys isteýine jaǵdaı jasalýy tıis. Shyndyǵyna kelgende, elimizde osy salada eńbek etetin, álemniń tańdaýly mamandarymen ıyq tirestire alatyndaı, kásibı biliktiligi joǵary qyzmetkerler kóp. Tek joǵary sapaly zerthanalardyń azdyǵy nemese jetkilikti jabdyqtalmaýy kóbiniń qolyn baılaıdy. Minekeı, endi osy másele óz sheshimin tappaq. Sebebi Prezıdent keshegi Joldaýynda «Deni saý ult» jobasy boıynsha keminde 12 zerthanany joǵary tehnologııalyq jabdyqpen qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Rasymen de elimizdegi kóptegen ǵylymı-medısınalyq saraptamany jasaıtyn sanaýly zerthana halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keledi. Tyń zertteýler júrgizýge arnalǵan zerthanalardyń áleýeti artsa, otandyq ǵylym el ekonomıkasy men damýyna, ulttyń qaýipsizdigine paıda ákeletin edi.
Negizi 2021-2024 jyldarǵa arnalǵan «Deni saý ult» ulttyq jobasy aıasynda jylyna úsh SES zerthanasyn jabdyqtaý josparlanǵan. Zerthanalyq jabdyqtardy jańǵyrtý qajetti zertteýlerdiń barlyq spektrin oryndaýǵa, testilerdi ótkizý ýaqytyn qysqartýǵa, kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyn arttyrýǵa, sondaı-aq epıdemııalyq tekserýlerde kómek kórsetýge jáne tutanýdyń bastapqy sebepterin anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Ǵylymı-zertteýler keıde bir jylda emes, úsh jylda da zertteýshiler kútken nátıjeni bermeýi múmkin. Osy másele eskerilgen Joldaýda ǵylymı-tehnıkalyq zertteý jobalaryn qarjylandyrý merzimin úsh jyldan bes jylǵa deıin ulǵaıtý tapsyryldy.
Budan bólek Joldaýdaǵy ǵalymdardyń jalaqysyn negizgi qarjylandyrýǵa qosý, turaqty jáne laıyqty jalaqyny qamtamasyz etý týraly sheshim halyqaralyq básekege qabiletti ınnovasııalyq zertteýler júrgizýge jaǵdaı jasaıdy ári ǵylymı qaýymdastyqqa bilikti, talantty jas ǵalymdardy tartýǵa yqpal etedi.
Toqtasyn ERÝBAEV,
M.Aıqymbaev atyndaǵy Asa qaýipti ınfeksııalar ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń bas dırektory, professor