Búginde sıfrlandyrý salasynda básekelestik joǵary. Sondyqtan Qazaqstan úshin zamanaýı sıfrly tehnologııalardy engizý ári qoldaný óte mańyzdy. Bul úshin otandyq IT-sektordy damytý kerek. Prezıdenttiń bıylǵy Joldaýda buǵan erekshe mán berýi de tegin emes.
Dálirek aıtqanda, Memleket basshysy sıfrlandyrý týraly ulttyq joba aıasynda kem degende joǵary sanatty 100 myń IT-maman ázirleýdi tapsyrdy. Bul rette eksporttyq jáne sıfrly sala boıynsha taýar qyzmeti 2025 jylǵa qaraı kem degende 500 mln dollarǵa jetýi tıis. Prezıdent memlekettik sektordy sıfrlandyrýda osy jáne ózge de mindetterdi qaıta qarastyrýy qajet ekenin alǵa tartty.
100 myń IT-mamandy ázirleý qıyndyq týdyrmaıdy. Árıne, kadrlardy daıarlaý Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń quzyretine jatady. Degenmen Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi de ıgi iske atsalysatyny anyq. Astana Hub tehnoparki de qalys qalmaq emes.
Máselen, Sıfrlyq damý mınıstri Baǵdat Mýsınniń tapsyrmasyna sáıkes bizdiń tehnoparkte Tech Orda jobasy júzege asyrylýda. Bul – aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar salasyndaǵy adamı kapıtaldy damytýǵa baǵyttalǵan baǵdarlama. Baǵdarlama stýdentterdiń IT-salada bilim alýyna qarjy bóledi.
Aıtalyq, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi joǵary oqý oryndaryna grant bólse, biz qysqa merzimdi ýaqyt ishinde jekemenshik mektepterde IT-daǵdylardyń qalyptasýyna kúsh salamyz. Oqý 6 aıdan 2 jylǵa deıingi merzimdi quraıdy. Atalǵan baǵdarlama boıynsha bes jyldyń ishinde 20 myń zamanaýı IT-mamandy daıarlaý josparlanyp otyr.
Jalpy alǵanda, Qazaqstandaǵy IT-naryqtyń ekonomıkadaǵy úlesi asa joǵary emes. Degenmen sala durys baǵytta ári jedel túrde damyp keledi. 2018 jyly Astana Hub tehnoparki quryldy. Tehnopark IT-saladaǵy kompanııalarǵa tolyqqandy qoldaý kórsetedi. Onyń ishinde salyqtyq jeńildikter de bar. Búginde Astana Hub-qa 520 IT-kompanııa tirkelgen. Úsh jyldyń ishinde olardyń taza tabysy 150 mlrd teńgeni qurady. Al 2020 jylǵy eksporttyq tabysy 14 mlrd teńgege teń.
Bul kórsetkishterdiń áli de ózgeretini anyq. О́ıtkeni bizdiń tarapymyzdan úlken jumys júrgizilip jatyr. Baǵdarlamalyq oqý kýrstary, bıznes-ınkýbatorlar, startaptardy akselerasııalaý óz jemisin beredi dep senemin. Sondaı-aq tehnoparktiń bazasynda Alem baǵdarlamalaýdyń ınnovasııalyq mektebi jumys isteıdi. Ol álemge áıgili fransýz mektepteriniń modeline negizdelgen.
Bizdiń saladaǵy negizgi problema – adamı kapıtaldyń azdyǵy. Prezıdenttiń buǵan nazar aýdarýy óte oryndy. Qazaqstan IT-salada iri tabystarǵa qol jetkizýi úshin bilikti kadrlardyń sanyn kóbeıtýi kerek. Sondyqtan Prezıdenttiń bul bastamasyn tolyq qoldaımyz jáne onyń júzege asyrylýyna barynsha úles qosamyz. Ol úshin otandyq mamandardy daıarlaýǵa basymdyq bermekpiz. Onyń ishinde óńirlerdegi jumysty barynsha jandandyrýǵa tıispiz. Bul – bir. Ekinshiden, sheteldik IT-mamandardy tartqan abzal. Olar úshin bizde jeńildetilgen vızalyq rejim qarastyrylǵan. Onyń ústine sheteldik startaptar 20 mln teńge kólemindegi qarjyny ala alady. Olarǵa bir ǵana shart qoıylyp otyr – Qazaqstanǵa qonys aýdarýy kerek. Qazirdiń ózinde Astana Hub-qa 50-ge jýyq sheteldik kompanııa tirkeldi. Demek, bizdiń naryq sheteldikter úshin tartymdy.
Maǵjan MÁDIEV,
Astana Hub tehnoparkiniń bas dırektory