• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qazaqstan 13 Qyrkúıek, 2021

«Mıllıoner» Momynjanovtar

900 ret
kórsetildi

Almaty memlekettik Qýyrshaq teatryndaǵy Momynjanovtar otbasyn áriptesteri syrtynan «mıllıoner otbasy» dep ázildeıdi. Áıtpegende she, bir kásip, bir teatr, bir orta, bir otbasy ortaqtastyrǵan erli-zaıypty ártisterdiń ekeýi de talantty, ekeýi de eńbekqor. Otaǵasy Bolat Momynjanov elimizdiń mádenı keńistiginde rýhanı qundylyqtardy dáriptep júrgen úzdikterge beriletin «Sahnager» Ulttyq teatr baıqaýynyń júldegeri bolsa, jubaıy Ulbosyn Teatr qaıratkerleri odaǵynyń «Eńlikgúl» syılyǵyn jeńip alǵan. Teatr ónerindegi talantty ártisterge beriletin eń joǵarǵy syılyqty mıl­lıon teńgemen birge enshilegen ekeýi sodan beri óz ortasynda «mıllıoner otbasy» atanyp ketti.

Bolat ta, Ulbosyn da 2000 jyly J.Elebekov atyndaǵy Estrada jáne sırk kolledjiniń «qýyrshaq janry ártisi» mamandyǵyna oqýǵa birge qabyldanady. Serik Maqulbekovtiń sheberhanasynda shyńdalǵan qyz ben jigit kolledjdi támamdaǵan soń sha­ńyraq kóterýge sheshim qabyldaıdy. 2003 jyly Sultanǵalı Shúkirov­tiń buıryǵymen respýblıkalyq Qýyrshaq teatryna ártis bolyp qa­byl­danǵanymen, bir jyl ótpeı-aq «sa­nany turmys bılegen» kezeńniń tarshylyǵyn Bolat ta bir adamdaı tartyp, teatrdy tastaýǵa májbúr bolǵan edi. On eki myń teńgege otbasyn asyraý qıyndyq týdyrǵan soń, amal joq, teatrdaǵy taza jumy­syn Almaty armatýra zaýytyndaǵy qa­rapaıym jumysshylyqqa aıyrbastap, qýyrshaqtarmen qosh aıty­syp kete barady. Qala shaǵyn aýdan­da­ryndaǵy kópqabatty úılerdiń bira­zynda qolynyń izi qalǵanyn Bolat búginde kúlip eske alǵanymen, shy­nyqtyryp, shymyr etip shyǵarǵan ol ómir mektebin akter eshqashan umyt­paq emes. Esesine, jas bosanyp otyrǵan Ulbosyn eriniń izin ala, qundaqtaýly bóbegin aýyldaǵy ata-enesine tabystap, dál osy teatrǵa jumysqa qabyldanady.

Boıǵa daryǵan óner uzaq bu­ǵyp jata almaıdy. Qudaı syılaǵan qasıettiń qalaıda bulqynyp, buzyp-jaryp shyǵatyn bir mezeti bola­dy. Álde saǵynysh, álde namys bári­bir jetektep ákelip sol uly murat­pen qaıta tabystyrady. Kópqabat­ty úılerdiń qurylysynda júrip Bolat osyny túsindi. «V teatre «Sezam» horosho» degen qyzyldy-jasyl jarnamany qulaǵy shalǵanymen kóz toq­­tatyp qaramaǵan eken, Jańa jyl qar­sańynda jumysy hanbazardaı qaı­nap, bir aı boıy tynbastan ba­lalarǵa naǵyz merekelik óner jár-­ ­­meńkesin usynatyn «Sezam» teatry sha­qyrǵanda, sahnany saǵynyp, qu­lazyp júrgen Bolat oılanbastan qu­rylys alańynan tike osynda tartty. «Sezamnyń» úzeńgisine aıaǵynyń ilinge­ni sol, taıaq tastam jerde bir kezde óziniń tusaýyn kesip, týǵan úıindeı bolǵan jyly uıasy – Qýyrshaq teatry qushaǵyn ashyp, qol bulǵap turdy...

Kishkentaı kórermendi qýantý, áserge bóleý túkke turmaıtyn tirlik, jaı ǵana óner degen adam qatelesedi, baldyrǵandardyń babyn bilý, onyń tanymyna laıyq tilmen janyn baý­rap, tańyrqatý – óte qıyn jumys. «Bular ne túsinedi deısiń?» dep róli­ne júrdim-bardym qarap, daıyndyq­syz sahnaǵa shyqqandy anımeniń alýan túrin kórip adam bolyp kele jatqan kishkentaı baldyrǵandar bir ret te keshire almaq emes. Tilin bu­rap tálpishtene sóılep, qýyrshaqty qı­myldatsa boldy, bala esi shyǵa qýa­nyp sala beredi degen keshegi túsi­nik kelmeske ketti. Sebebi búgingi qýyr­shaqtardyń túri de, turpaty da bas­qa. Endeshe búgingi qýyrshaq teatry ártisiniń jumysy da keshegiden kúr­de­lirek, ózgeshe arnaǵa aýysqan. Ke­ıipkeriniń daýysyn, qımylyn dál keltirý óz aldyna, spektakldiń basynan aıaǵyna deıin oqıǵaǵa baıla­nys­ty qýyrshaqty ilestire júrgizý ońaı sharýa emes. Qýyrshaqty qozǵalysqa keltiretin jipti on saýsaǵynyń ár býynyna orap alyp, olardy shatystyryp almaı, at bolyp shaýyp, onyń ústindegi adamyna án saldyryp, oǵan qosa qas-kirpigin oınatyp, ol az bolsa, atynyń tizesin búk­ti­rip, qulatyp, qaıta turǵyzyp, bir mez­gilde birneshe qımyl jasatyp, qýyr­shaqqa jan bitirý úshin erekshe talant kerek. Bolatty rejısser Jul­dyzbek Jumanbaı sahnalaǵan belgili ónertanýshy Erkin Jýasbek­tiń «Toba» atty spektaklindegi mysyq­tyń rólinen kórgenimizde, ártistiń qııaly júırik, sheberligi myqty bolsa, kez kelgen maqulyqtyń minezimen adam janyn áserge bólep, jamannan jırentip, izgilikke úıretýge bolady eken-aý dep oı túıgenimiz esimizde.

Bolattyń mysyǵy, aıyby maqu­lyq demeseń, arnaıy sóz etýge tura­tyn aıryqsha obraz. Bul obraz árda­ıym úlken býyn kórermenniń kóz al­dynda turatyn «Prostokvashıno­daǵy» úsheýdiń qyzyqtary týraly áıgili keńestik mýltfılmdi eske sa­lady. Súıkimdi balanyń janynda­ǵy úı sharýasyna uqypty mysyqty umytý múmkin be? Gazet ákep, esik qaqqan poshtashy Pechkınge «bul kim?» degen bir suraǵyn bes qaıta­lap qoıyp, aıaǵynda taldyryp túsire­tin kishkentaı torǵaıdyń janynda­ǵy Matroskın degen pysyq mysyq­tyń daýysy qulaqta máńgi jattalǵan. Son­daǵy mysyqtyń sózin Oleg Tabakov deıtin orys kınosynyń eń myqty akteri dybystaǵanyn keıin bildik, alaıda mynaý Bolattyń qazaqsha saı­rap turǵan mysyǵynyń Tabakov dy­bystaǵan sol tarǵyldan bir mysqal kem­digi bolsashy?! Ǵaıyptan taıyp bir qudirettiń kúshimen mysyq bit­kenge til bitip, adamsha tirlik etýdi bastasa, olar sózsiz Bolattyń minsiz keıipteýindegi aıaǵyn jaı basyp ke­rilgen montany, ıesine erkeleýdi jaq­­sy biletin, óz-ózine kóńili tolǵan toq­meıil minezdi mysyqqa uqsar edi. Bolat osy obrazymen-aq balalyq sha­ǵyn saǵynǵan adamdy Qýyrshaq teatryna yntyq etip, kelesi sahna­lyq qoıylymǵa yqylaspen oralýǵa mindettep qoıǵanyn ózi de bilgen joq. Mysyqtyń rólimen-aq Momynja­nov teatrdyń talaı júldesin jeńip alyp, qýyrshaqtyń qudiretti kúshke ıe óner ekenine kópshilikti sendirip júr.

Qýyrshaq teatrynyń ártisi bolý­dyń óz ereksheligi bar. Jıi sha­qy­ratyn Qýyrshaq teatrynyń sahna­syndaǵy spektakldi tamashalap oty­­ryp «jansyz qýyrshaqtyń oıy­nyna eki sanyn shapaqtap shattanatyn balany osynshama kól-kósir áserge bóleıtin ne qudiret?» degen su­raqty jıi qoıýǵa týra keledi. Aqy­ry tapqandaı da boldyq. Qýyrshaq­tyń jany – qýyrshaq júrgizýshi ártistiń qolynda eken. О́ıtkeni sahnada matadan tigilgen, temirden ıil­gen, aǵash­tan jonyp jasalǵan túrli qýyr­shaqty qımyldatyp, sóıletip turǵan qara kıimdi úlken adamnyń múlde baıqalmaıtynyn, biraq kó­rer­menniń bar zeıini janyndaǵy adamǵa emes, qýyrshaqqa ǵana aýatynyn talaı ret ańdadyq. Bul sirá, qýyrshaq júrgizýshiniń múmkindigin­she qarapaıym ári shynaıy qozǵalys jasaǵan sheberligine baılanysty bolýy kerek. Ártis qýyrshaqty bas­qarmaıdy, kerisinshe, onymen biri­gip, birtutas beınege aınalyp ketedi. Bo­lat beınelegen Sotqar buzaý, Alad­dın, Kashtanka, orys ertegilerin­degi tolyp jatqan qasqyr, eshki, átesh, baqa, arystan, kerik sekildi ań-qus­tyń rólderi osy sózimizge dálel. Bolat búginde talaı jylǵy tájirıbe­sin shákirt tárbıeleý isine arnap, T.Júr­genov atyndaǵy Ulttyq óner akade­mııasynan jańadan ashylǵan «Qýyrshaq bólimi» kafedrasynda sabaq júrgize bastady.

Akter aldymen ózin shyńdap, óne­rin shyn jetildire alsa ǵana sheberli­gin qýyrshaqqa bere alady. Jaraty­lys zańy sondaı, ómirde de ár adam­nyń bolmysyna zer sala qaraǵanda, onyń júzinen áldebir janýardyń, ańnyń, qustyń sulbasy eles berip, boıynda osylarǵa tán minezdiń buǵyp jatatynyn baıqaýǵa bolady. Bir adamnyń tabıǵatyna qoıannyń qorqaqtyǵy tán, biri túlki sekildi aılaker, biri aıbarly arystannyń minezimen kósh bastap, taǵy biri jan-jaǵyn jylan sekildi zahar tilimen jaıpap jatady. Bir adam jylqy minezdes, biri tyshqan keıiptes. Adam boıyndaǵy osy qasıettiń bári Qýyrshaq teatryn­da alaqanǵa salǵandaı anyq kórinis tabady, sebebi sahnada jar­qyraı kórinetin osy shyndyq, eń aldymen, Bolat pen Ulbosyn sekildi akter­lerdiń sheberliginen týyndaıtyny ras.

Burynǵydaı emes, búgingi Qýyr­shaq teatrynyń baǵyty, taqyry­by tutas ózgerip, ýaqyt talabyna oraı kópqyrly, san salaly qyzmet atqa­ra alatynyn aıqyn dáleldep otyr. Zaman suranysyna saı qýyrshaqtar da erte «eseıip», balalarǵa ǵana emes, barlyq jastaǵy kórermenge tar­tymdy bola tústi. Qazir Almaty Qýyrshaq teatrynyń repertýarynda balalar spektaklderinen bólek, keshki mezgilde oınalatyn «+18» mártebesindegi dramalyq qoıylymdar kóbeıip keledi. «Medeıa», «Romeo men Djýletta», «Makbet» sııaqty jańashyl teatr rejıssýrasymen sah­nalanǵan spektaklderde de Bolat basty rólderde oınap, dramalyq janrda da qamshy saldyrmaıtyn dara júıriktiń ózi ekenin kórsetti. Iаson, Makbet sekildi tereń psıhologızmge qurylǵan kúrdeli róldi kásibı drama ártisterinen bir mysqal kem oınamaǵan Bolatty mundaı amplýa­da qýyrshaq ártisi dep eshkim oılamaıdy da.

Bolattyń ómirdegi jary, tórt ba­lasynyń anasy Ulbosyn Mo­myn­janova da teatrdyń óte talant­ty, besaspap ártisteriniń biri. Qaı rólde oınasa da ıkemdiligimen, eptiligimen daralanyp turady. Ulbosynnyń anı­matorlyq qyry da áriptesteri arasynda ábden moıyndalǵan. Spektakl kezinde balalardy sahnadaǵy oıyn­ǵa tartyp, olardy eliktirip, ınteraktıv­ti qarym-qatynas ornatýdyń shebe­ri. Eki tildi erkin meńgergen, únemi shy­ǵarmashylyq izdeniste júretin Ulbosyn balalarǵa arnalǵan orys­sha, qazaqsha spektaklderdiń barlyǵyn­da belsendi jumys jasaıdy. «Qy­zyl telpek», «Suǵanaq eshki», «Úsh to­raı», «Sotqar buzaý», «Atameken», orys halyq ertegilerinde Masha, túlki, mysyq, «Arystannyń úreıin qalaı emdeımiz» qoıylymynda Bongo-Ton­go, «Aladdınniń sıqyrly shamynda» jyn bolyp, kótergen taqyryby, ıdeıasy ártúrli ertegilerde balǵyn kó­rermenderdiń oı-qııalynyń durys qalyptasýy úshin baryn salady.

Qýyrshaq teatry sahnasynyń ser­­keleri bolsa da, maqtandy jany qalamaıtyn, betegeden bıik, jýsan­­nan alasa bolýdy ómir súrý usta­ny­my­na aınaldyrǵan Bolat pen Ulbo­syn qa­ra­paıym, kishipeıil minezben-aq kóp is tyndyryp, kóz­qarasy men tanym kókjıegi endi qa­lyptasyp kele jatqan jas óskindi adamgershilikke tárbıelep, olarǵa durys ómir súrýdiń qundylyqtaryn úıretý úshin jan­talasa eńbek etýden esh jalyqqan emes. Osyndaı ta­lantty ártister jasa­ǵan obrazdan bir balanyń júregine izgilik dáni egilip, qoǵamǵa qyzmet etetin jaq­sy adam bolyp qosylsa, bul Qýyr­shaq teatrynyń teńdessiz jeńisi bolmaq.

Sońǵy jańalyqtar