Qazaqstandyqtardyń bank aldyndaǵy qaryzy 5 trıllıon teńgeden asady. Keıingi 1 jylda tutynýshylyq kredıttiń kólemi 18 prosentke ósken, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Bul týraly Habar 24 telearnasy málim etti.
Sarapshylar muny ınflıasııanyń ósýi jáne taýardyń qymbattaýymen baılanystyrady.
Jalpy bankten alǵan qaryzdy merziminen buryn qaıtaryp, kredıtti tolyq jabýǵa bola ma? Ondaı jaǵdaıda ústemeaqy qalaı esepteledi? Kredıtti merziminen buryn tolyq qaıtarý kimge tıimdi? Bankter úshin emes, árıne. Sebebi mundaı jaǵdaı qarjy uıymyn paıdadan qaǵady. Sondyqtan keıbir bankter nesıeni merziminen buryn jabýǵa ruqsat bermeıdi nemese bul úrdisti barynsha qıyndatady. Olardyń bul áreketi zań talaptaryna saı kele me?
«Bir de bir bank qaryzdy merziminen buryn qaıtarýǵa ózdigimen shekteý qoıa almaıdy. Elde kredıtti tolyq jabý júıesin retteıtin arnaıy zań bar. Zańnyń 34-babynyń 7-tarmaǵynda eger qaryz alýshy qarjyny kásip ashý maqsatynda almasa, 14 táýlikten keıin tolyq qaıtarýǵa quqyly ekeni aıtylǵan. Sáıkesinshe ústemeaqy tek sol kúnder úshin ǵana eseptelýge tıis», deıdi bank máseleleri boıynsha táýelsiz sarapshy Nurjan Bııakaev.
Tutynýshylyq nesıe negizinen arnaıy bir maqsatqa berilmeıdi. Qarjy uıymdary qaryz bergen jeke tulǵadan aqshany qaıda, qalaı jaratatynyn suramaıdy. Sondyqtan onyń kásip ashýǵa jumsalǵany qaǵaz júzinde kórsetilmegen. Iаǵnı kez kelgen adam kredıtti merziminen buryn jabýǵa múmkindigi bolsa, kelisimshart jasalǵan kúnnen 14 táýlik ótkennen keıin sol kúnder úshin eseptelgen ústemeni qosyp qana qaıtarýǵa quqyly.
Biraq osy jerde eskere ketetin bir jáıt bar. Eldiń «Bank jáne bank qyzmeti týraly» zańynda bir jylǵa berilgen qaryzdy alty aı ótpeı japsańyz, qarjy uıymy ústeme aqyny tolyq bir jylǵa alýǵa quqyly ekeni aıtylady. Qarjy uıymdary osy erejeni óz paıdasyna sheshetin kórinedi.
«Eger qaryzdy 3 jylǵa rásimdep, bir jyldan keıin tolyq qaıtarǵyńyz kelse, bul zań sizge shek qoımaıdy. Qarjy uıymdarynyń sizden úsh jylǵa eseptelgen ústeme aqyny talap etýge quqyǵy joq. Kredıtti japqanda ústeme aqy sol kúnge deıin ǵana eseptelýi tıis», dep túsindirdi Nurjan Bııakaev.
Eger qaryzdy merziminen buryn qaıtarýdy josparlasańyz bul týraly bankke ótinish qaldyrý kerek. Soǵan sáıkes qarjy uıymy qaryz somasyn qaıta eseptep, naqty bereshegińizdi habarlaıdy. Eger olaı bolmaǵan jaǵdaıda kez kelgen azamat eldiń qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine shaǵymdana alady.
Aıta keteri, osy agenttik ashylǵaly qarjylyq qyzmetti tutynýshynyń quqyǵyn qorǵaıtyn birneshe ózgeris engizildi. Sonyń biri kredıt alý kezinde beriletin biryńǵaı jadynama. Onda kredıtke qatysty negizgi aqparat jazylady. Máselen qaryz somasy men valıýtasy, qaryz merzimi, tólem sany, óteýge tıis jalpy soma syıaqynyń jıyntyq somasy jáne basqa da málimetter jazylǵan.
Qazir eldegi barlyq bank qaryz alýshyǵa shartpen birge osy jadynamany usynýy tıis. Bul azamattyń birneshe qarjy uıymyn salystyra otyryp tıimdisin tańdaýǵa múmkindik beredi. Al negizgi talaptar kelisimshartta kórsetilgen. Sondyqtan qaryz alarda onymen muqııat tanysyp shyqqan abzal.