Rerıh paıymyndaǵy bıiktik

Rerıh kenebindegi gıma­laı­lyq toptamalar taýdyń alyp shyńdaryna umtylý hám rýhanı izdenisterge shaqyrý ispetti. Sýretshi qııaly taý shy­ńy men adam rýhyn jal­ǵaı túsedi. Ol óziniń taý peı­zaj­­darynda jergilikti pi­shin­derdiń shynaıylyǵyn bere otyryp, tabıǵatty joǵary abs­traksııalyq deńgeıge jet­kizedi. Sýretkerdiń eń bir irgeli shyǵarmalaryna aınalǵan alyp landshaftar onyń eshkimge uq­samaıtyn qoltańbasyn áı­gilep tur dersiz.

Kórmede sımvoldyq ma­ǵy­naǵa ıe, túrli sıýjettik kom­pozısııalar usynylǵan. Kartınalar kórermenge sıqyr jáne eski salt-joralardyń kýágeri bo­lýǵa, ózindik tájirı­beniń múl­gigen tynyshtyǵyn sezi­nýge, tarıhı oqıǵalar men tyl­sym dúnıelerge tań­da­nýǵa múmkindik beredi. Bıik taýlar kenepterdegi kompo­zı­­sııalardyń aırylmas bó­ligi. Taý jıekterinde Isa, Muhammed (s.ǵ.s) paıǵambar jáne Shyńǵyshan beınelengen. О́nertanýshylar Rerıh qyl­qalamyna asa tanylmaǵan ańyz áńgimeler, naqyldar jáne eski boljamdar arqaý bolǵan desedi. Halyq batyrlarynyń beınesi qıyn kezeńderde adamzat rýhynyń jańǵyrýyna sebepker bolǵanyn, olar da taý shyńdary sekildi dúnıe damýyndaǵy dara jol ekenin sýretshi barynsha ashyp kór­setýge kúsh salǵan.

– N.Rerıhtiń Shyǵysqa, Úndistanǵa jasaǵan saıahaty kórkemóner týyndylarynyń mánerin máıektendirip, adam­zat­tyń dástúrli danalyǵy saq­talǵan meken sýretshiniń armanyna qanat bitirdi. Bul jerde Nıkolaı Kostantınovıch ómi­riniń eleýli kezeńin ót­kizdi. Ońtústik, Orta jáne Shy­ǵys Azııaǵa jasaǵan saıahat pen ekpedısııalar barysynda Úndistanda ómir keship, ejelgi býddıstik jáne úndilik kórkemóner dástúrlerin zertteýge múmkindik alyp, belgisiz eski eskertkishter jáne ańyz­darmen, danalyqtarmen tanysady. Shyǵys Rerıhti jańa sıýjetter, boıaýlar, tehnıkalyq tásildermen baıytyp óner palıtrasyn keńeıtýge kómektesti. Kórmede 1930-1940-jyldar­dy qamtyǵan 50 jumys usy­nylǵan. Olardyń basym bóligin ataqty gımalaılyq etıýdter quraıdy, – deıdi Reseı Shy­ǵys óneri mýzeıi Rerıh mu­ra­lary bóliminiń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Larısa Kelım.

Rasynda da, Shyǵys elde­rinde ótkergen jyldarynda Rerıh týyndylarynyń sy­­zyq­tary, tústeri, yrǵaq­tary, qurylymy mánerli múm­­kindikterin arttyryp jo­ǵa­ry úılesimge jetken. Boıaýlardyń názik aýysymy kútpegen reńktiń kontrastarymen jymdasyp sıqyrly sezim týdyrady.

Kórmeni Nıkolaı Konstan­tınovıch Rerıhtiń uly Svıa­toslav jazǵan portret ash­ty. Kartınada býddalyq fı­gý­ralardyń aıasyn­daǵy dana­lyq pen bilimniń sımvoly – semser, qobdısha, sham jáne kitap ustaǵan tıbet kıi­min­degi shy­ǵys danasy beınelengen. N.Rerıhti «Taý sheberi» dep sa­na­ǵan kó­rer­menderge Gıma­laı­dyń jan dú­nıesi ashylǵandaı. Sý­ret­shi kórermendi sulýlyq pen úılesimge, jan dúnıeniń taza­lyǵyna umtylýǵa shaqyrady.

ALMATY