Elektrondy kommersııa úlesi aı sanap artyp keledi. Qyzmet usynýshy kompanııalar da bul trendke beıimdelip jatyr. О́ıtkeni tutynýshylar qolma-qol emes, onlaın tólem jasaýdy qup kóre bastaǵan. PwC Kazakhstan kompanııasy Sıfrly Qazaqstan qaýymdastyǵymen birlesip, elektrondy naryqqa taldaý jasap, oǵan eldegi iri kompanııalar qatysqan.
Onlaın saýdada hıt taýar qaısy?
PwC Kazakhstan zertteýine Mechta.kz, Kaspi.kz, Lamoda.kz, ForteMarket, «Qazposhta» jáne ózge de ataýlaryn qupııa saqtaýdy ótingen uıymdar qatysyp, naryq kartınasyn ashýǵa kómektesken. Zertteýge súıensek, saýdany smartfonmen jasaý úlesi 91 paıyzǵa ósken. Bul byltyrǵydan 2 paıyzǵa joǵary.
Mechta.kz kompanııasy 2021 jyldyń alǵashqy alty aıy elektrondy kommersııa úshin sátti boldy dep sanaıdy. «Byltyr elektrondy kommersııanyń taralýyn lokdaýnmen baılanystyrǵan edik, biraq onlaın naryq bıyl da áldeqaıda ósti», deıdi. Kompanııa ókiliniń sózimen kelisýge bolady. 2021 jyldyń alty aıyndaǵy bólshek onlaın-saýda kólemi 2020 jyldyń alty aıymen salystyrǵanda 116 paıyzǵa ósken. Árıne, bul – aıtarlyqtaı kórsetkish. Sarapshylar karantın shekteýleri kezinde paıda bolǵan tutynýshylyq ádetterdiń ýaqyt óte kele tutynýshylyq mádenıettiń bir bólshegine aınalǵanyn aıtady.
Kaspi.kz kompanııasynyń habarlaýynsha, el turǵyndary úı, qurylys, jóndeý jumystary úshin qajetti zattardy kóbirek satyp ala bastaǵan. Sondaı-aq tamaq ónimderi de aldyńǵy qatarda.
«Bizdiń alańda satyp alynǵan taýar sany bir adamǵa shaqqanda 2 ese kóbeıdi. 2020 jylmen salystyrǵanda assortımentti 3 ese keńeıttik, aksııalardy jıi usynamyz, qazir jetkizip berý geografııasyn 73 qalaǵa deıin kóbeıttik», deıdi kompanııa.
«COVID-19-ben kúres boıynsha shekteý sharalary tutynýshylardyń onlaın saýda jasaý múmkindigin arttyra tústi. Qazir naryq qatysýshylary seriktestik qatynastardy nyǵaıtý jáne servıs sapasyn jaqsartý arqyly transformasııany jalǵastyrýda. Tutynýshylar tarapynan onlaın-alańdarǵa degen senimniń jáne qymbat taýarlardy onlaın ala bastaýdyń óskeni baıqalady. Bıyl birinshi jartyjyldyqta bólshek elektrondy kommersııa naryǵynyń aınalymy 426 mlrd teńgege jetti. Jahandyq jáne jergilikti naryqta marketpleıster erekshe rólge ıe bola bastady», deıdi PwC Kazakhstan seriktesi Natalıa Lım.
Marketpleıs – mańyzdy
N.Lım sózinde jan bar. Qazir marketpleısterdiń dáýreni júrip tur (aldaǵy ýaqytta da solaı bola beretin sııaqty). Endi tórt jyldan soń álemdik saýdadaǵy marketpleıs úlesi 70 paıyzdan asady degen boljam bar. Bizdiń elde marketpleıster naryǵyn damytýǵa bankter, qarjy tehnologııalyq qurylymdar, jergilikti jáne sheteldik saýda alańdary atsalysyp otyr. Marketpleıs eki tarapqa da tıimdi. Bul – satyp alýshylar úshin keń aýqymdy assortıment; tıimdi baǵany tańdaý múmkindigi; ónimge jedel qoljetimdilik; yńǵaıly ınterfeıs bolsa, satýshylar úshin – klıentterdiń úlken bazasy; aýtsorsıngtik bıznes-qyzmetter.
Álemde 150-den astam iri marketpleıs bolsa, sonyń 50-i sońǵy on jylda paıda bolǵan.
«Marketpleısterdiń kóbi satyp alýshylardyń barlyq qajettigin ótep, túrli kategorııa boıynsha biryńǵaı oryn bolýǵa talpynyp jatyr», deıdi Kaspi. Al tutynýshylar elektrondy alańdy tańdaýda qandaı nársege basa nazar aýdarady? Lamoda.kz kompanııasynyń jaýabyna qarasaq, ondaı kezde tutynýshylar segmentke mán beredi.
«Mass-market baǵa, taýar qoljetimdiligine jáne jetkizý merzimine qaraıdy. Premıým kategorııasy assortıment pen qolaıly servıske qaraıdy. Olar elektrondy alań sapasyna qatysty da tym talapshyl. Tólemge kelsek, onyń 85 paıyzy taýardy alý kezinde jasalady. Tutynýshylar aldyn ala tólem jasaýǵa daıyn emes», deıdi.
Zertteýge qatysqan ForteMarket óz jaýabynda assortımentti basty faktor dep atapty. Iаǵnı klıent marketpleıs tańdaý kezinde onlaın-sóreniń qanshalyqty baı ekenine mańyz beredi.
«Ekinshiden, baǵaǵa qaraıdy. Úshinshi faktor – jetkizip berý qyzmeti. Kóptegen klıent taýardy jyldam jetkizý boıynsha qatty talap qoıady. Qala ishinde jetkizip berý sol kúni nemese erteńine júzege asyrylady. Al qalaaralyq jetkizý bizdiń tájirıbe boıynsha 3 kúnnen aspaýy kerek», deıdi olar óz málimdemesinde.
Basty kedergi qandaı?
Elektrondy bólshek saýdanyń óristeýi kezinde qandaı kedergi kóp kezdesti? Bul turǵyda da kompanııalardyń aıtary joq emes. Kaspi bıyl jańa kedergiler týyndaǵan joq dese, Lamoda «Eń bir atap óterligi – logıstıkanyń qymbattaýy. Bul qymbatshylyq tapsyrys ekonomıkasyna keri áserin tıgizbeýi qajet», deıdi.
«Kedergiler baıaǵy qalpynda, biraq klıentterdiń naryqqa kóptep kelýi jáne onlaın-tapsyrystardyń kóptigi olardyń jigin bildirmeı jiberdi». Bul pikirdi jarııalaǵan – ForteMarket.
«Logıstıkalyq qyzmet erekshe mańyzǵa ıe. Ýaqytynda ári sapaly túrde jetkizý – klıentterdiń negizgi talaptarynyń biri. О́kinishke qaraı, naryqtaǵy logıstıkalyq kompanııalardyń bári birdeı bul talaptyń údesinen shyǵa almaı otyr. Biraq bizdiń seriktester ınfraqurylym men prosesterdi jaqsartý boıynsha turaqty túrde ınvestısııa salyp otyr. Kóktemde «Qazposhtamen» strategııalyq seriktestik boıynsha memorandýmǵa qol qoıdyq», deıdi olar.