Azamat

Keshe Májilis úıinde memleket jáne qoǵam qaıratkeri, birinshi jáne ekinshi saılanǵan Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń depýtaty bolǵan Qarataı Turysovtyń týǵanyna 80 jyl tolýyna arnalǵan «Eske alý saǵaty» bolyp ótti. Palata bastamashy bolǵan sharaǵa parlament­shilerden ózge memleket jáne qoǵam qaırat­kerleri, Q.Turysovtyń shákirtteri men jaqyn týystary jáne aǵamyzdyń asyl jary Áskergúl apaı qatysty. Parlament úıinde mundaı eske alý sharalary jaıshylyqta ótki­zile bermeıdi. Al bul eske alýdyń orny bólek. Elbasymen birge táýelsizdiktiń irgetasyn qalasqan abzal azamat árqashanda el jadynan óshpek emes. Saýytbek Abdrah­ma­novtyń qurastyrýymen shyq­qan «Azamat» atty kitaptyń alǵy­sózinde de Memleket basshysy tulǵanyń tabıǵatyn tanytý úshin qazaqtyń «azamat» degen asyl sózin utymdy qoldanǵan. «Ol shyn máninde azamat edi. Qarataı Turysuly óziniń kásibı bıik óresimen, uıymdastyrýshylyq tamasha talantymen, elim degen, jerim degen perzenttik júregimen, qoǵamdyq belsendiligimen eldigi­mizdi eńseletken erlerdiń orta­synan oıyp turyp óz ornyn ıelendi, memleketimizdiń myǵym­danýyna isker basshy retinde de, ekonomıst-ǵalym retinde de, dara bitimdi depýtat retinde de erekshe eńbek sińirdi», deıdi Nursultan Ábishuly qadirli azamatymyz týraly. Eske alýda qos palata tóraǵa­lary sóz alyp, asyl azamattyń eline etken eńbegin jan-jaqty baıandap berdi. Mol bilimi men erekshe qabiletiniń jáne batyl mineziniń arqasynda Qarataı Turysov 29 jasynan laýazymdy jumystarǵa aralasty, dedi Máji­lis Tóraǵasy Nurlan Nyǵma­tý­lın. Qaı jerde júrse de aby­ro­ıy asqaq azamat qurmetke bólen­di. Qazaqstan Kompartııasy Orta­lyq Komıtetiniń hatshysy, Búkil­odaqtyq kásipodaqtary Ortalyq keńesiniń hatshysy, eki ret Joǵarǵy Keńestiń depý­ta­ty boldy. Keńestik kezeńde Birik­ken Ulttar Uıymy Bas Assam­bleıasynyń 42-sessııasynda Keńes­ter Odaǵy atynan sóz alǵan qazaq­tyń biri de Q.Turysov edi. Al elimiz táýelsizdik alǵannan keıin­gi kezeńde Qarataı aǵa Elbasynyń senimdi serik­te­riniń biri bolǵany belgili. Alǵash­qy qı­ynshylyq kezeńderde Pre­zı­dent senip tapsyrǵan óte jaýap­ty laýazymdy qyzmetterdi aby­roı­men atqara bilgen aza­mat ekeni de el jadynda. Jáne halqy­myzǵa, elimizge qajetti kópte­gen zańdardy qabyldaýǵa tike­leı yqpal etti. Olardyń bar­lyǵy bú­ginge deıin elimizdiń órken­deýi­ne qyzmet etip keledi deýge bolady. Qarataı Turysov Májiliste 9 jyl boıy Qarjy jáne bıýdjet komıtetin basqaryp, memleket bıýdjetiniń eń qajetti salalarǵa jumsalýyna kóńil bólip, ásirese, áleýmettik jaǵdaıdy kóterýge erekshe nazar aýdardy. Qarataı Turysulynyń qoǵamdyq ómirge de belsene aralasyp, shyn mánindegi memleket jáne qoǵam qaıratkeri deńgeıine kóterilgendigi de sondyq­tan, dedi Nurlan Zaırollauly. Adamgershiligi bıik kishipeıil azamat, ózindik kózqarasy bar biregeı tulǵa, kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, halqynyń ardaqty aqsaqaly, dep sózin bastaǵan Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev aıtýly tulǵanyń jarqyn beınesin osylaısha somdap berdi. Sondyqtan da qazaq zııaly qaýymynyń aıtýly ókili Qarataı Turysulynyń ómirbaıany qazaqstandyqtarǵa, ásirese, jas­tar­ǵa jaqsy úlgi-ónege bolýǵa tıis. Senat Tóraǵasy sózine berik, isine myǵym, kásibı jáne uıym­das­tyrýshylyq qabiletimen dara­lanǵan abzal azamat retinde Qara­taı Turysovty burynǵy Odaq elderindegi aǵa býyn ókil­deri de umytpaǵanyn tiline tıek etti. Eńbekshilerdiń zańdy múd­delerin qorǵaýǵa da belsendi ara­lasqandyqtan abzal azamattyń esimi kásipodaq qyzmetiniń she­ji­resinde máńgilikke qaldy. Búkilodaqtyq kásipodaqtyń Orta­lyq keńesiniń hatshysy kezinde Qarataı Turysuly damýshy elder kásipodaqtarymen baılanysty jolǵa qoıyp, eńbekshilerdiń kókeıkesti máselelerin sheshýge belsene atsalysqany da málim. Qarataı Turysuly qarapaıym adamnyń muń-muqtajyn árdaıym bıik qoıatyn. О́mirlik tájirıbesi mol, kásibı deńgeıi óte joǵary, qoǵamnyń betalysyn tereń meń­gergen Qarataı aǵamyz ózek­ti máselelerdi ońtaıly sheshý­diń joldaryn da jaqsy bildi. Onyń ómiriniń basty maqsaty – óz halqynyń tynys-tirshiligin jaqsarta túsý edi. Qarataı Turys­uly talaby joǵary azamattarǵa qamqorlyq kórsetip, durys baǵyt­qa jol silteı bildi, dep eske aldy Qasym-Jomart Kemeluly. Bul rette Qarataı Turysovtyń ǵylym­ǵa da aıtarlyqtaı úles qosqan qaıratker – akademık, ǵylym doktory ekendigi atap kórsetildi. Sonymen qatar, eske alý sharasynda Qarataı Turysovpen aralasqan, jaqyn bilisken aza­mat­tar da sóz aldy. Májilis Tór­a­ǵa­synyń orynbasary Sergeı Dıachenko keńestik dáýirde Qıyr Shyǵysta Sahalındegi balyq­shylardyń basyndaǵy jaǵdaıdy Qarataı Turysovtyń arnaıy komıssııany bastap baryp, máse­leni sheshkenin ortaǵa saldy. Abzal aǵamyz ómirden talaı aýyr soqqylar alsa da, qıyndyqqa esh moıymaǵan jan. Al Májilis depýtaty Qýanysh Sultanov Parlament shańyraǵynda memleketke eńbegi sińgen Qarataı Turysov syndy tulǵalardy ıman­dylyqpen, parasattylyqpen jáne adamı turǵydan eske alý utym­dy dástúrdiń qalyptasyp kele jatqandyǵy degen turǵydaǵy oıymen bólisti. О́z esteliginde depýtat Joǵarǵy Keńeste oryn alǵan bir jaǵdaıdy sóz etip, jurtty bir dý kúldirip te aldy. Ol kez alǵashqy naryqtyq qarym-qatynastardyń ornaǵan kezi bolsa kerek. Minberge kóterilgen Qarataı aǵamyz naryqtyq qarym-qatynastardaǵy ekonomıkanyń turaqtylyǵy turǵysyndaǵy baıandamasyn 40 mınýt jasaǵan kórinedi. Baıandama aıaqtala salysymen bireý tura salyp: «Qarataı Turysuly, endi biz kapıtalıst bolamyz ba, al elimiz kapıtalızmge óte me?» dep suraq bergen ǵoı. Zal endi qansha ýaqyt túsindiredi eken dep qarap qalǵan. Sonda aǵamyz: «Men qaıdan bileıin», dep degbiri qashyp otyrǵan eldi bir dý kúldiripti. Mine, osyndaı estelikterimen Senat depýtaty Aleksandr Sav­chenko men Májilistiń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraıymy Gúljan Qaraqusova da bólisti. Májiliste ótip otyrǵan bul eske alý sharasy ıgi dástúrge aınalyp jatsa, óte oryndy der edik. Mundaı shara aldyńǵy býyn­nyń elińe sińir­gen eńbegin ashyp kórsete oty­ryp, keıingilerdi eline adal, halqy­na qorǵan bolatyndaı etip tárbıe­leýge negiz qalaıtyny aıtpasa da túsinikti. Urpaqtar sabaqtastyǵy turǵysynan qara­saq, bul sharanyń «úlkenge – qur­met, kishige – izet» qaǵıdasyn qalyptastyrýda ózindik tárbıelik sıpaty da bar ekeni kúmánsiz. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».