Psıhıkalyq densaýlyq kabınetterine kelýshiler artty

Psıhıkalyq densaýlyq ja­ıyn­­da ashyq aıtýdyń sebepterin tú­sindire kelip, Qýanysh Altyn­be­kov kúrdeli bolǵanymen de bul aýrýdy emdeýge bolatynyn atap ótti. Búginde arnaıy ata­lyp ótetin dúnıejúzilik psı­hı­kalyq densaýlyq kúninde álem­dik qoǵamdastyqtyń kúsh-jigerin birik­tirip, oǵan qoǵam bolyp na­zar aýdarý mańyzdy. 2018 jylǵa deıin psıhıatrlar arnaıy psı­hıa­trııalyq uıymdarda qa­byl­dasa, qazirgi kezde azamat­tar psı­hıkalyq densaýlyq orta­lyq­tarynyń keńesine júgine bastaǵan. Psıhıkalyq aýytqý­lardyń aldyn alý, emdeý jáne mem­leket tarapynan qol­daý maq­satynda elimizde 17 óńir­lik psıhıkalyq, qalalyq emhanalar qurylymynda 82 bas­tap­qy psıhıkalyq densaýlyq orta­ly­ǵy, aýdandarda 201 kabınet ju­mys isteıdi. Sonymen birge psı­hıkalyq aýytqýlary bar adam­d­arǵa arnalǵan psıhıkalyq den­saýlyq uıymdarynda 735 tó­sektik orynmen kúndizgi 16 sta­sıo­nardyń jumysy jolǵa qo­ıyl­ǵan.

Balalarǵa qoljetimdi kómekti damytý týraly aıta kelip, Qýanysh Altynbekov sondaı-aq, sońǵy jyly balalarǵa arnalǵan 65 tósektik orynǵa arnal­ǵan kúndizgi stasıonardyń 3 bólimshesi qurylǵanyn jetkiz­di. Qaraǵandy oblysynda jáne Shymkent qalasynda me­dı­sı­na­lyq-áleýmettik ońal­tý­dyń eki bólimshesinde bir aýysymda 20 balaǵa deıin qabyldaıdy. Sońǵy jyldary densaýlyq saqtaý uıymdarynda balalar psıhıatrlarynyń sany artqan. Kórsetkish 2017 jyly 65-ti qu­ra­sa, bıylǵy jyly 97-ge jetken. Sonymen birge osy jyly rezıdentýrany támamdaǵan 124 psıhıatr dáriger jumysqa kirisken bolsa, keler jylǵy bitiretin túlekter sany júzge jýyqtaıdy.

Al ótken jyldyń sáýir aıynan bastap BUU Balalar qorynyń (IýNISEF) qoldaýymen DSM res­pýblıkalyq Psıhıkalyq densaýlyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy uıymdastyrǵan ınternet platforma jumys istep keledi. https://onlinehealth.kz saıtynan onlaın keńester alyp, suraqtarǵa jaýap alýǵa bolady. Osy kezge deıin saıt qyzmetin 80 myńnan astam adam paıdalansa, 400-ge jýyq tolyqqandy onlaın keńester berilip, 200 jazbasha ótinish qaralǵan.

Brıfıngte DDU eldik ofısi­niń Qazaqstandaǵy jáne Ortalyq Azııa elderindegi psıhıkalyq densaýlyq jónindegi ulttyq keńesshisi Nıkolaı Negaı psıhıatrııa salasynda qazaqstandyq mamandar qatysqan baǵdar­lama­larǵa, naqty aıtqanda, «Jas­ós­pi­rimderdiń órkendeýine yqpal etý» ádistemelik materıaldar jıyntyǵy týraly aıtyp berdi. Onyń aıtýynsha, búkil álem­de jasóspirimder men jas­tar­dyń psıhıkalyq densaý­ly­ǵyna alańdaýshylyq basym. Sondyqtan DDU men BUU Balalar qorynyń bastamasymen bıylǵy jyldyń kókteminde jasóspirimderdiń psıhıkalyq densaýlyǵyn nyǵaıtý jáne qorǵaý, qaýipti minez-qulyqtyń túrli nysandarynyń aldyn alý strategııasy jarııalanǵan. Bul bastamanyń negizinde bar­lyq azamattyq qoǵamda jas­ós­pirimderdiń psıhıkalyq den­saý­lyǵyn saqtaý jáne nyǵaı­tý úshin memlekettik qury­lym­darmen kúsh biriktirý tujy­rym­damasy jatyr. Sonymen qatar psıhıatrlar DDU-nyń Caregiver Skills Training (bala­lar­ǵa kútim jasaý daǵ­dy­laryn úıretý) baǵdar­la­masyn damýynda kemistigi bar jáne artta qalǵan balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylar úshin ázirlegen.

«DDU Eýropalyq bıýro­sy­nyń qoldaýymen res­pýb­lı­kalyq Psıhıkalyq densaýlyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy bul baǵdarlamany Qazaqstanda osy jyldyń qańtar aıynda iske qosty. Baǵdarlamany qa­zaqs­tandyq mamandar aýdaryp, beıimdep, arnaıy trenerler daıyndap, olarǵa jetekshilik etti», dep atap ótti N.Negaı. Be­ıim­deý jumystaryna «Qazaq­­s­tan­­nyń aýtızm jáne basqa da damý problemalary bar bala­lary men jasóspirimderine qol­­daý kórsetý» qory, «Ashyq Álem» ÚEU jáne «Autism qol­je­timdi orta» jeke qory qa­tys­qan. Búginde baǵdarlama aıa­synda alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq jeliden komandalar qurylyp, trenıngter saraptamadan ótken. Kelesi jyly baǵdarlama aıasynda erekshe qajettilikteri bar balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylardy jappaı qamtý mindeti tur. Al otandyq psıhıatrlar jumys isteıtin úshinshi baǵdarlama – ózin ózi zaqymdaý monıtorıngi júıesin engizý. N.Negaıdyń aıtýynsha, monıtorıng barysynda jınalǵan málimetter ózine-ózi qol jumsaý jáne ózine-ózi zııan keltirý áreketterin anyqtaýdy maq­sat etedi. Bul ádis Reseı men Irlandııa tájirıbesine de engizilgen, búginde Túrkistan jáne Qostanaı oblystarynda qoldanysqa enip otyr. N.Negaı aıtqan tórtinshi baǵdarlama psıhıatrııalyq emes beıindegi mamandarǵa arnalǵan. Bul jalpy praktıka dárigeri jáne basqa mamandyqtar tájirıbesinde psıhıkalyq densaýlyqtyń buzylýynyń jıi kezdesetindigi týraly baǵdarlama. Búginde S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ-da tolyqtaı beıim­del­ip, memlekettik tilge aýda­ryl­ǵan osy baǵyttaǵy baǵdar­la­ma boıynsha mamandar oqy­ty­lýda.