Osy ýaqytqa deıin elimizde 928 211 adam indetke shaldyǵyp, 12 myńdaı adam kóz jumǵan eken. Árıne, bul – resmı derek, shyn máninde KVI juqtyrǵandar sany munan da kóp jáne óz betinshe úıinde em-dom qabyldady degen dolbar aıtýǵa dálel men dáıek az emes.
Indettiń qaqpasy bolǵan Almaty áli kúnge deıin «qyzyl aımaqta». Al qalanyń bas sanıtar dárigeri kúzdiń basynda «Delta» shtamynyń 15 mýtasııasy anyqtalǵanyn málimdegen edi. Degenmen onyń aıtarlyqtaı epıdemııalyq mańyzy bolmaǵan.
«Qazir shtamm mýtasııalanyp, Eýropa men Reseıdegi jaǵdaı qatty ýshyǵyp tur. Shekaralas jatqan Reseı Federasııasynda indettiń taralý qarqyny ótken jylǵy sharyqtaý sheginen de asyp tústi. Munyń barlyǵy adamdy shoshytatyny sózsiz. Aldyn alý sharalaryn qabyldap, megapolıstegi baqylaý kúsheıtildi. DDU málimetinshe, Ulybrıtanııa, Rýmynııa jáne Baltyq jaǵalaýy elderi koronavırýstyń taralýy boıynsha antırekord ornatyp otyr. Sol sebepti Reseıden ǵana emes, Eýropadan kelgenderge de baqylaý kúsheıtildi», deıdi Almaty qalasy sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń basshysy, qalanyń bas memlekettik sanıtar dárigeri Jandarbek Bekshın.
Ol kezekti baspasóz máslıhatynda: «El «delta» shtamynyń qanshalyqty qaýipti ekenin uǵyný úshin onyń saldaryn túsinýlerińizdi suraımyn. Bastapqyda dıareıa sındromy basym bolsa, qazir júıke-toksıkalyq sındromy kóp kezdesedi. Osynyń saldarynan adamnyń mıyna zaqym kelip, este saqtaý qabileti nasharlaıdy. Adam koronavırýspen aýyryp shyqqan soń da ony postkovıdtik sındrom mazalaıtyn bolady. Osy sındrom áserinen kóz jumǵandar da kóp. Osy oraıda qalmaı ekpe alýlaryńyzdy, kópshilik oryndarǵa barmaýlaryńyzdy suraımyn», dedi.
J.Bekshın Reseı Federasııasymen arada ekpe pasportyn birge moıyndaý týraly kelisim joq bolǵandyqtan, shekaradan ótken azamattardan 72 saǵatqa deıin jaramdy PTR-test nátıjesi suralatynyn eske saldy.
«Derttiń tómendeý qarqyny saqtalǵan jaǵdaıda aıdyń sońynda táýligine indet juqtyrǵandar sany 300-den azaıady dep boljanyp otyr», dedi J. Bekshın.
Bas sanıtarlyq dáriger epıdemııalyq ahýaldyń turaqtanýyna halyqtyń ımmýndyq qabatynyń ósýi sebep boldy dep esepteıdi. Bul búginde 54%-dy quraıdy (ekinshi komponentpen halyqtyń resmı sanynyń 45,8%-y + jyl basynan beri aýyryp jazylǵandardyń 7,9%-y vaksınalandy). Sonymen qatar KVI jaǵdaılarynyń tómendeýine KVI naýqastary men baılanysta bolǵan adamdardyń qoǵamdyq oryndarǵa barýyn shekteýge tyıym salý yqpal etken. Infeksııanyń taralýyn azaıtýǵa Ashyq jobasy men jumysy jáne úı karantınin buzýshylarǵa qatysty ákimshilik sharalar, vaksınalanbaǵan nemese PTR-syz qyzmetkerlerdiń kúndiz jumys isteýine tyıym salý áser etti.
«Biraq bizde halyqtyń tyǵyzdyǵy joǵary jáne jalǵasyp jatqan ishki kóshi-qon jaǵdaıynda vaksınalanbaǵandar da kóp. Azamattar shekteý sharalaryn buzýdy jalǵastyryp, betperde kımeıdi, áleýmettik qashyqtyqty saqtamaıdy, sondaı-aq jekelegen kásipkerler Ashyq júıesiniń talaptaryn ótirik oryndaıdy», dedi bas sanıtarlyq dáriger.
Osy arada Almatyda Eýropa elderi men Reseıden kelgenderge baqylaý kúsheıtilgenine toqtala ketken jón. Sebebi, kórshi elde indet qaıta órship tur. Kovıd boıynsha antırekordtar Eýropa jáne Baltyq elderinde ornatyldy. Osyndaı jaǵdaıǵa baılanysty, kóliktegi sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý basqarmasynyń epıdemıolog mamandary osy elderden Almaty halyqaralyq áýejaıyna kelgenderdi baqylaýdy kúsheıtti.
«Reseı Federasııasyndaǵy jaǵdaı kúrt kúrdelene tústi, biz Eýropadan kelgenderge baqylaýdy kúsheıttik, qazir aýrýdyń kúrt ósýi baıqalady. Rýmynııada, Ulybrıtanııada jáne Baltyq elderinde antırekord jazyldy. Halyq qazirgi ýaqytta aınalymdaǵy «delta» nusqasyna tolyq mán berýi kerek. Eger buryn dıareıa sııaqty KVI sımptomy basym bolsa, búginde oǵan neıro-toksıkalyq sındrom qosyldy, bul este saqtaý qabiletiniń nasharlaýy. Naýqastar aýrýhanaǵa túsken kezde esin joǵaltady. Mıy zaqymdanady, aýyryp jazylǵan adamnan kópke deıin indet belgileri qalmaıdy», dedi J.Bekshın.
«Áli kúnge deıin qaýip aımaǵynda qarttardyń jaǵdaıy qıyn ekenin umytpaý qajet. Eń kóp juqtyrǵandar – 20-39 jastaǵy azamattar, olar aptasyna juqtyrǵandardyń 28%-yn quraıdy, 24%-y – 40-59 jastaǵylar, 25%-y – 60 jastan asqandar. Sońǵy aptada balalar men jasóspirimder arasynda aýrýshańdyqtyń 2,6%-ǵa óskeni baıqalady», dedi Almatynyń bas sanıtarlyq dárigeri.
J.Bekshın qazirgi koronavırýstyń «delta» nusqasy jaılap turǵanda, onyń órshýin basý úshin ımmýndyq qabatty 80%-ǵa jetkizý kerektigin qaıta-qaıta qaperge salyp otyr. Alaıda vaksınalaýdyń kúndelikti ósýi 1%-dy quraıdy.
«Qazir ımmýndyq qabat 54%-dy quraıdy. Eger osyndaı qarqyndy saqtap qalsaq, onda vaksınalaý merzimi jyl sońyna deıin sozylyp, 70%-ǵa jetýi múmkin», dedi J.Bekshın.
Bas sanıtarlyq dáriger qazirgi koronavırýstyń «delta» nusqasynyń óte qaýipti ekenin, Almatyda osyǵan qatysty jaǵdaıdyń 95%-ynyń tirkelgenin, aýyryp jazylǵandar arasynda aǵzanyń álsireýi múmkin ekenin, ásirese sońǵy ýaqytta indet juqtyrǵandarda júıke-toksıkalyq belgileri basym ekenin eske saldy.
ALMATY