Sońǵy jyldary ekologtar Qazaqstanda jáne onyń shekarasynda ornalasqan ózen-kólderdegi sýdyń taıazdanýy, lastanýy nemese tuz deńgeıiniń kóterilip jatqany jaıly jıi dabyl qaǵyp júr. Osy máseleni eskergen Egemen Qazaqstan gazetiniń tilshisi Qalmahanbet MUQAMETQALI basylymnyń 25 qazanda jaryq kórgen sanynda «Balqashtan tuz kóterilý qaýpi bar» maqalasyn jarııalady, dep jazady Egemen.kz.
Tabıǵa sý kózderindegi problema Jaıyq, Syrdarııa, Ertis, Ile jáne ózgede ózen-kólderden qatar baıqalyp otyr. Al transshekaralyq ózen sýynyń kemip ketýinen zardap shegip otyrǵan tabıǵı baılyq kóziniń kósh basynda Balqash kóli tur.
«О́kinishke qaraı Balqash kóliniń ekologııalyq qaýpin anyqtap, Úkimet nazaryna usynyp otyrǵan mekemelerdiń jumysynda birizdilik joq. Onyń ústine sońǵy 14 jyl kóleminde kólge qatysty keshendi zertteý jumysy júrgizilmegen kórinedi. Iаǵnı kól sýynyń jyl saıyn qanshalyqty azaıǵanyn tap basyp aıtý qıyn. Al ashyq derek kózderine júginsek, Balqash kóliniń sý kólemi teńiz deńgeıimen salystyrǵanda 342,8 metrge deıin tómendegen. Bul – 2012 jylǵy derek. Jalpy, sońǵy 2 myń jyl boıy teńiz deńgeıinen 346 metrdeı joǵary qalpynan aınymaǵan kóldiń tereńdigi ótken ǵasyrdyń 60-jyldarynan bastap tómendeýge bet alypty. Qazir sýdyń deńgeıi burynǵy erneýinen 3-4 metrge deıin quldılaǵany aıtylady», deıdi tilshi.
Sý arnalaryndaǵy ekologııalyq máseleler ýaqytyly sheshimin tappasa 2030 jylǵa qaraı sý tapshylyǵynyń kólemi 40 paıyzǵa jetýi múmkin. Bul jaıynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan «Halyq birligi jáne júıeli reformalar» atty Joldaýynda da aıtyldy.Memleket basshysy sý tapshylyǵyn joıýdyń jalǵyz joly retinde jańa tehnologııalar men sıfrlandyrý arqyly sýdy únemdeý ekenin basa aıtty. Sondaı-aq, tabıǵı sý kózderine ónerkásip pen adamı faktordyń keri áserinen týatyn qaýipti joıý da basty qaǵıda ekeni umytylmaýy tıis.
Taqyrypqa qatysty usynylǵan tyń derekter men dáleldemelerdi Qalmahanbet Muqametqalıdyń «Balqashtan tuz kóterilý qaýpi bar» maqalasynan oqı alasyz.