2021 jylǵy 29 qazanda L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde «Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdigine 30 jyl: tarıhı baǵdary, damý belesteri men bolashaǵy» atty XVIII halyqaralyq Eýrazııa ǵylymı forýmy ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Forýmǵa Vengrııa, Italııa, Reseı, Túrkııa, Qytaı, Ázirbaıjan, О́zbekstan, Qyrǵyzstan ǵalymdary jáne «L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti» KeAQ Basqarma tóraǵasy – rektory, QR UǴA akademıgi Sydyqov Erlan Báttashuly, QR Parlamenti Májilisiniń depýtattary Berik Ábdiǵalıuly, Aıdos Sarym, Erlan Saırov, Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń dırektory, QR UǴA korrespondent múshesi, professor Qabyldınov Zııabek Ermahanuly, Memleket tarıhy ınstıtýtynyń dırektory Ábil Erkin Amanjoluly, taǵy basqa kórnekti tarıhshylar qatysty.
XVIII halyqaralyq Eýrazııa ǵylymı forýmynyń jumysy Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty baǵdarlamalyq maqalasynyń ıdeıalaryn jáne otandyq, sheteldik ǵalymdarmen pikir almasý úshin turaqty dıalog alańyn qurýǵa baǵyttaldy.
Halyqaralyq jıynda «L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti» KeAQ Basqarma tóraǵasy – rektory, QR UǴA akademıgi Sydyqov Erlan Báttashuly kirispe sóz sóılep, Maksım Tank atyndaǵy Belorýssııa memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory Jýk Aleksandr Ivanovıch, Novosıbırsk tehnıkalyq ýnıversıtetiniń professory, tarıh ǵylymdarynyń doktory Kozodoı Vıktor Ivanovıch, Uly Petr atyndaǵy Sankt-Peterbýrg polıtehnıkalyq ýnıversıtetiniń professory, tarıh ǵylymdarynyń doktory Lbova Lıýdmıla Valentınovna, Mımar Sınan Kórkem óner ýnıversıtetiniń professory Abdýaqap Qara, Dorj Banzarov atyndaǵy Býrıatııa memlekettik ýnıversıteti tarıh fakýltetiniń dekany, tarıh ǵylymdarynyń doktory Nomogaeva Vıktorııa Vladımırovna, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti tarıh fakýltetiniń dekany, tarıh ǵylymdarynyń doktory Sadyqov Tilegen, taǵy basqa ǵalymdar baıandama jasady.
«Forýmnyń basty maqsaty – Memleket basshysy Q.Toqaevtyń «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty maqalasyndaǵy Uly dala eli tarıhy men Táýelsiz Qazaqstan memlekettiligi arasyndaǵy sabaqtastyqty álemdik ǵylymı zertteýler tájirıbesi aıasynda qarastyrý», dedi akademık Erlan Sydyqov. «Osy maqsattan týyndaǵan negizgi mindet – sheteldik tarıhshy-ǵalymdardyń qatysýymen Qazaqstan tarıhyn zerdeleýdiń jańa sanattaǵy «Ashyq alańyn» qalyptastyrý. Negizgi mazmun – álem tarıhshylarynyń Qazaq halqynyń jáne Qazaqstan tarıhy men mádenıeti týraly jazǵan eńbekterin saralaýdy memlekettik múdde turǵysynan qarastyrý múmkindiginde. О́ıtkeni ǵasyrlar qoınaýynan jetken rýhanı qazynany – «Ult tarıhyn» qoǵam jáne memleket múddesimen birizdilikte qarastyrý búgingi kúni eń abzal is bolmaq.
Otan tarıhyn qazirgi adamzat qoǵamy tanyp-biletindeı deńgeıde baıyppen zerdelep jazý jáne ony halyqqa jetkizý úderisi – ult ǵylymy men biliminiń asyl paryzy. HHI ǵasyrdyń osy turǵydaǵy suranystaryn bilim men ǵylym júıesi arqyly engizý jáne ony ultttyq mentalıtetke saı úderiste búgingi qazaqstandyq qoǵamǵa usyný basty maqsat bolmaq.
Forýmda kórinis beretin kózqaras naqtylyǵy, pikir tereńdigi, tujyrymdama negizdiligi, ádisteme utqyrlyǵy – bárimiz úshin úlken rýhanı olja bolatyndyǵy daýsyz. Sondyqtan Uly Dala eliniń tarıhyn jazýdaǵy jańa ustanymdar Prezıdent maqalasyndaǵy tujyrymdardan bastaý alyp, izashar oılaryn shynaıy óristetýi tıis. Forýmǵa qatysýshy zııaly qaýym bul oıymyzdy quptap jáne Eýrazııalyq keńistiktegi halyqtar tarıhyn zerdeleýdiń jańa sanattaǵy «Ashyq alańyn» qalyptastyrýǵa sózsiz yqpal etetin bolady degen senimdemiz.
Forým jumysyna qatysýshylarǵa shyǵarmashylyq tabys, ǵylymı jetistikter tileımin!», dedi Erlan Sydyqov.
XVIII halyqaralyq Eýrazııa ǵylymı forýmy Táýelsiz Qazaqstannyń memlekettilik tarıhy men Uly Dala tarıhy boıynsha zamanaýı ǵylymı jetistiktermen almasý úshin ashyq dıalog alańyna aınalǵanyn aıta ketken jón. Álemniń túkpir-túkpirinen kelgen tarıhshy ǵalymdar Uly dala jáne Táýelsiz Qazaqstan, HHI ǵasyrdaǵy ǵylym jáne bilim ınnovasııasy, HH ǵasyrdaǵy totalıtarızm qasireti: asharshylyq, terror jáne repressııa, 1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisi, Ulyq Ulys jáne Qazaq handyǵy: memlekettilik sabaqtastyǵy, Túrki álemi jáne L.N. Gýmılevtiń ǵylymı muralary, Álemdik tarıh ǵylymynyń basty baǵyttary, t.b. taqyryptardy qozǵady.
Sonymen qatar forýmǵa qatysýshylar Sırek kitaptar men qoljazbalar ulttyq ortalyǵy jáne L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti tarıh fakýltetiniń arheologııalyq qazba tabylymdarynyń kórmesin tamashalap, shara barysynda tarıh ǵylymdarynyń doktory Vıktor Kozodaıdyń «Alıhan Býkeıhanov. Chelovek epoha» atty kitabynyń tusaýkeser rásiminiń kýási boldy.
Qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde onlaın formatta ótken forým barysynda ǵylymı jınaq jaryq kórdi. Kitap avtorlarynyń arasynda tanymal ǵalymdarmen qatar ǵylymǵa jańadan kelgen jas zertteýshiler de bar.