Paganını, seniń ne sıqyryń bar osy?.. Jyn ıektep ketkendeı sahnada erkinen tys elegizip, baqsydaı alasurǵan óner ıesiniń ómiri bal men ýdyń qosyndysyndaı edi. Biraq ony eshkim bilmedi. Onyń jalyndy temperamenti jáne kóz ilespes jyldamdyǵy zalda otyrǵan kórermendi órtep jibererdeı ystyq bolatyn. Sodan da bolar, ony jurt «XIX ǵasyrdyń doly borany» sanady.
Fransýz sýretshisi Ejen Delakrýanyń «Paganınıdiń portreti» atty shyǵarmasyna qarap, ónerdiń otyna órtengen adamnyń obrazyn anyq baıqap otyrmyz. Quddy, sol qalpynda ıtalııalyq vırtýoz skrıpkashy Paganınıdiń ǵumyr-kelbetin, minez-bolmysyn kenep betine quıyp qoıǵandaı. Talaıly taǵdyrynyń kórinisteri boıaýmen matasyp, áldeneden syr tartady. Bul – jan azaby.
Ǵalymdar skrıpkany erkin meńgerýi jáne adamǵa beımálim tehnıkasynyń syry mýzykanttyń sırek kezdesetin syrqatyna baılanysty dep sanaıdy. Amerıkalyq dáriger Maıron Shoenfeld bir maqalasynda Nıkkolo Paganınıde Marfan sındromy bolǵany týraly jazǵan. Mundaı aıyqpas aýrýy bar adamdar elirip ketýi ǵajap emes. Biraq áıgili ónerpaz aspapty minsiz basqara bilgen tamasha mýzykantqa aınaldy. Onyń jyn-saıtanmen baılanysy bar ekeni áli de ańyz bolyp keledi. Sebebi kúni búginge deıin ol sııaqty skrıpkanyń tilin tolyq meńgergen eshkim joq.
Talant ıesi tirisinde kesh boıy bir ishekti skrıpkamen oınap, kórermendi tańǵaldyrǵan eken. Nege deseńiz, konsert kezinde áýenge berilgeni sonshalyq, aspaptyń ishekteri úzilip kete beretin bolǵan. Sondaı sátterde kompozısııany toqtatýǵa dáti shydamaǵan Paganını bir ishekpen sońyna deıin áýendi úzbeı oryndap, halyqtyń qoshemetine ıe bolǵan eken. Bylaısha aıtqanda, ónermen derttengen.
Kartınaǵa qarasańyz Paganınıdiń asa bir tartymdy adam bolmaǵanyn ańdaısyz. Muny sol dáýirde qarsylasynyń kóbi betine basty da. Syrtqy kelbetine qarap, ony shynymen de shaıtanmen dos eken degen pikir údeı tústi. Dese de ǵajaıyp mýzykasy tyńdarmandardy ózinen alystatpady. Biraq onyń bári ýaqytsha edi. Kózi tirisinde ónerine tabynǵan adamdar dúnıeden ozǵanda topyraq salýǵa jaramady. Bári derlik birtúrli áreketinen shoshydy.
Birneshe jyl boıy Paganınıdiń tabyty Eýropany aralap júrdi. Din qyzmetkerleri óli deneni jerleýge ruqsat bermedi. О́ıtkeni olar ony «shaıtannyń dosy» degen ótirikten ári asa almady.
Ne degen jabaıylyq deseńizshi!
Delakrýa mýzykantpen jaqsy tanys bolǵandyqtan, ony atalmysh shyǵarmasynyń keıipkeri bolýǵa kóndiredi. О́ner ıesi basynda keliskenimen, shydamy uzaqqa barmady. Sýretshi kartınany jadynda saqtaǵan beınemen qurap shyqty. Onyń ústine, ol eske alý rásimi kezinde bet álpetin syzyp alǵan eken. Paganını skrıpkada kózderin jumyp oınaıtyn bolǵan. Baqsańyz, jan dúnıesinen dybys shyǵaratyndaı bir ulylyqtyń nyshany baıqalady. Keneptegi turysy birkelki emes, týra óziniń ómiri sekildi qalypqa syımaıdy.
Kartınaǵa muń tunyp turǵandaı, mýzykanttyń jeıdesin qospaǵanda, túgel derlik qara túspen syrlanǵan. Aıtpaqshy, ol únemi qara kıim kıgen eken. Bul aqsha tapshylyǵynan emes, qara tústiń barlyq kemshiligin jasyratynyna senimdilikten týǵan úrdis edi.
Qalaı desek te qylqalam sheberi Paganınıdiń danyshpandyǵy men jalǵyzdyǵyn jetkize aldy. Kartınadan Paganınıdi estip turǵandaımyz. Qoıý tústerdiń arpalysy skrıpka oınap jatqan uly mýzykanttyń máńgilik beınesine qanat bitirgendeı qulaǵyńyzǵa skrıpkanyń úni keledi.