El aımaqtaryn kógildir otynǵa kóshirý memleket úshin mańyzdy máseleniń biri. Gaz arqyly keletin jylý men jaılylyq – qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn jaqsartyp, ekonomıkanyń damýyna da ólsheýsiz úles qosyp otyr. Osy irgeli isterdiń basynda turǵan «QazTransGaz» ulttyq kompanııasy el táýelsizdiginiń 30 jyldyq merekesi qarsańynda Qaraǵandy, Temirtaý jáne Jezqazǵan qalalarynyń alǵashqy turǵyndaryna gaz bere bastady.
Turǵyn úılerdi jappaı gazǵa kóshirý – ýaqyt talaby. Bul, eń aldymen, turǵyndar ómiriniń jaqsy arnaǵa burylýyna septesse, ekinshi jaǵynan úlken qalalardaǵy ekologııalyq problemalardy eńserýge serpin beredi. Este bolsa, Tuńǵysh Prezıdent kúni qarsańynda Qaraǵandy men Temirtaý qalalarynyń alǵashqy tutynýshylary gazǵa qosylǵan bolatyn. Endi jezqazǵandyqtar da osyndaı ıgilikke ıe bolmaq. Atap aıtqanda, Talap aýylynyń Bektepbergenov jáne Molodejnaıa kóshelerindegi úılerde kógildir otyn laýlap, turǵyndar kóńiline qýanysh uıalady.
«Búginge deıin otbasymyzben pesh jaǵyp, kómir satyp alyp otyrdyq. Satyp alǵan kómirdi tasý, kúndelikti otpen áýre bolý úlken problema edi. Otyn túsirý, ony jarý óz aldyna bólek áńgime. Bir adam tańnan keshke deıin sonymen aınalyspasa úı sýyp ketetin. Úıimiz gazǵa qosylyp, otbasymyzǵa bereke kirgendeı boldy. Gazdyń kelýi biz sekildi turǵyndar úshin asa tıimdi ári únemdi. Aýyldastarymyz bul jańalyqqa dán rıza», deıdi Talap aýylynyń turǵyny Janna Ahmetova.
Jalǵyz Janna emes, Talap aýylynyń birqatar turǵyny bul jańalyqqa aıryqsha qýanǵandaryn jetkizdi. Sebebi talaptyqtar úshin bul kópten kútken qýanysh. «QazTransGaz Aımaq» AQ Qaraǵandy óndiristik fılıalynyń dırektory atalǵan jobanyń óńirdi damytýdaǵy mańyzdylyǵyna toqtalyp ótti.
– Jezqazǵan – keń-baıtaq Otanymyzdyń ortalyǵy. Soltústik pen Ońtústikti, Batys pen Shyǵysty baılanystyratyndyqtan, Qazaqstannyń logıstıkalyq ortalyǵyna aınalýǵa múmkindigi zor. Al kógildir otyn jańa ınfraqurylymdyq jobalarǵa serpin berip qana qoımaı, turǵyn úı qurylysyna oń áser etedi ári ekologııany jaqsartady. Zaman aǵymyna saı el aımaqtaryn gazdandyrý ótkir de ózekti másele. Bul baǵyttaǵy ilkimdi isterdi júıeli atqarýǵa bizdiń kompanııa barlyq kúsh jigerin salyp keledi, – deıdi «QazTransGaz Aımaq» AQ Qaraǵandy óndiristik fılıalynyń dırektory Talǵat Qyzylbaev.
Jezqazǵandy gazdandyrý 2027 jylǵa deıin úsh kezeń boıynsha júzege asyrylmaq. Bıylǵy josparǵa saı Talap jáne Prıstansıonnyı aýyldaryna taratý jelileri turǵyzylǵan. Qubyrlardyń uzyndyǵy 36,8 shaqyrymdy qurap, 519 abonenttiń gazǵa qosylýyna múmkindik týdyryp otyr. Kompanııa ókilderiniń málimetinshe, 2027 jylǵa qaraı 7 800 abonent kógildir otynǵa qosyla alady. Kóshearalyq gaz taratý jelilerin memlekettik bıýdjet qarajaty esebinen jergilikti atqarýshy organdar júrgizbek. Al daıyn jeliler «QazTransGaz Aımaq» AQ Qaraǵandy óndiristik fılıalyna Senimgerlik basqarý shartyna (TBK) sáıkes berildi.
Búginde oblys boıynsha josparlanǵan 1529,8 shaqyrym qubyrdyń 129 shaqyrymy paıdalanýǵa berilip úlgergen.
Aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin oblys boıynsha gaz tutyný 80 myń m3 deńgeıinde josparlanýda, onyń ishinde Qaraǵandy qalasynyń úles salmaǵy – 40 myń m3, Temirtaý – 20 myń m3, Jezqazǵan 20 myń m3.
2019 jyldyń qarasha aıynda gazdy taratý júıeleri arqyly tasymaldaý jáne aımaqtaǵy túpki tutynýshylardy gazben qamtamasyz etý maqsatynda «QazTransGaz Aımaq» AQ Qaraǵandy óndiristik fılıaly quryldy. Qazirgi ýaqytta Fılıal tutynýshylarǵa gazben jabdyqtaý júıesine qosylý úshin tehnıkalyq sharttardy berýmen aınalysyp keledi.
Kólikter aǵynynyń eselep ósýi el óńirlerindegi ekologııalyq problemalardy odan saıyn ýshyqtyryp otyr. Buǵan murjalardan býdaqtaǵan kómir tútinin jáne qosyńyz. Aýa qabatynyń zııandy zattarǵa tolýy allergııalyq aýrýlardyń qozýyna ákelýi yqtımal. Ekologııa janashyrlary qorshaǵan ortany qorǵaýdyń birden-bir joly turǵyn úıler men kólikterdi kógildir otynǵa kóshirý ekenin damylsyz aıtyp keledi. «QazTransGaz» Ulttyq kompanııasy bul baǵyttaǵy jumystardy keshendi túrde retteýdiń tıimdi tásilderin qolǵa alǵan. Búgingi tańda QTG 20 myń shaqyrymnan astam magıstraldyq gaz qubyrlaryn jáne 56 myń shaqyrymnan astam gaz taratý jelilerin basqarady. Kompanııa jumysynyń 21 jylynda elde teńdessiz gazdandyrý júrgizildi. Ulttyq kompanııa elimizdiń 10 mln-nan astam turǵynyn qoljetimdi, jaıly jáne ekologııalyq otynmen qamtamasyz etýde.
Turǵyndarǵa jaıly jaǵdaı jasaý ári olardyń sapaly ómirin qamtamasyz etý uranyn alǵa ustaǵan alpaýyt kompanııanyń aımaqtaǵy ókildikteri bul baǵyttaǵy jumystardy júıeli atqaryp kópshiliktiń alǵysyna bólenip júr.