Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev qazaq halqynyń basynan baǵy taıǵan san qıly tarıhyn, ult bolashaǵynyń jarqyn bolýy, táýelsizdigimizdiń baıandy bolýy jolynda otqa da, sýǵa da túsip júrip qyzmet etken kezderin, basqa túsken barlyq qıynshylyqty moıymaı kótergen kúnderin, taǵylymy mol tarıhı isterin «Táýelsizdik taǵylymy» atty maqalasynda jarııalap otyr. Bul – maqala Táýelsiz eldiń azat urpaqtary mol sabaq alatyn materıal.
Kez kelgen eldiń tarıhynda táýelsizdik ońaı kele qoıǵan joq. Táýelsizdik úlken kúrespen, qanmen keledi. «Azat elimizdiń jastary táýelsizdikke barar joldyń qandaı azapty bolǵanyn, qandaı qurbandyqtar men synaqtar – 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilis, azamat soǵysy, asharshylyqtyń alapat eki tolqyny, qýǵyn-súrgin men repressııalar, Uly Otan soǵysy, tyń ıgerý jyldaryndaǵy jappaı qonys aýdarýdyń zardaby arqyly jetkenimizdi bilýi kerek. Munyń ózi ótken tarıhty qasterlep, odan sabaq alý úshin qajet. Meniń «Táýelsizdik – babalar qanymen kelgen kıeli qundylyq» deıtinim osydan», deıdi Elbasy Nursultan Ábishuly «Táýelsizdik taǵylymy» maqalasynda.
Qazaq halqy dáýleti asqan, sáýleti tasyǵan dáýrendi de, basynan baq taıǵan, qan jylaǵan zar zamandy da kórdi. Mońǵol, jońǵar shapqynshylyǵy. Ásirese Reseıge bodan bolǵan úsh ǵasyrda, keńestik ımperııa quramyndaǵy 70 jylda qazaq jappaı repressııaǵa ushyrady, qyryldy, tarıhy tabanǵa tústi, ar-ojdany taptaldy. Qazaqtyń: «Elim-aı» dep qasiret shekkeni, Qaztýǵan jyraýdyń: «Qaıran da meniń Edilim» dep qabyrǵasy sógilgeni, Buqar jyraýdyń kúńirengeni, «Edildi kelip alǵany – Etekke qoldy salǵany, Jaıyqty kelip alǵany – jaǵaǵa qoldy salǵany» dep, Murat aqynnyń «Ádira qalǵyr Úsh Qııan» dep kúızeletini osy tus edi.
Sovettik Sosıalıstik Respýblıkalar Odaǵy deıtuǵyn elde «Qazaqpyn» dep te, «Meniń ana tilim – qazaq tili» dep te aıta almadyq, aıtqyzbady. Til de, din de, tarıh ta, mádenıet te, salt-dástúr de, ádet-ǵuryp ta, ata joly da – bári de kúıredi, mansuq boldy. Eldiń eńsesi tústi. Qatygezdik, samarqaýlyq, jalqaýlyq, nemquraıdylyq, jaǵympazdyq, ekijúzdilik etek aldy. Kóbi ótirik kúldi, jalǵan sóıledi. Qazaqtyń aqyly men sanasyn túgel abaqtyǵa japty. Qaısy biri týǵan jer, ósken eldi tastap ketýge májbúr boldy. Qazaq halqynyń kósemderi men ıgi jaqsylary osylaı ádiletsizdiktiń, qatygezdiktiń qurbany boldy.
Osyndaı qıyn joldan ótip, táýelsizdikke qol jetkizdik.
Biz osy kúnge aryp-ashyp, jadap-júdep, sharshap-shaldyǵyp, talyqsyp, seńdeı soǵylysyp, tentek qoıdaı teńselip, aqylymyzdan, jadymyzdan, sanamyzdan aıyryla jazdap jettik. Shyrǵalań, azapty joldardan óttik, azattyq jolǵa áreń jettik.
Sóıtip, kóz aldymyzda jer de, el de, adam da, qoǵam da, zaman da demde ózgerdi. El esin jıdy, etegin japty, eńsesin kóterdi. Egemen Qazaqstan memleketi kósh túzedi. Uly kóshti N.Á.Nazarbaev bastady.
El tizginin qolǵa alǵan kúnnen bastap, memlekettiń shekarasyn belgilep, qujat júzinde bekitip alý eń kúrdeli máseleniń biri edi. Ony Elbasy maqalada bylaı baıandaıdy: «Jalpy uzyndyǵy 14 myń shaqyrymdyq bizdiń shekaramyzdyń barlyq boılyǵyna qatysty syndarly kelissózder úderisin uıymdastyrý ońaı mindet bolǵan joq. Buǵan basshylyǵy alǵashqy kúnderden-aq bizdiń táýelsizdigimizge, sondaı-aq shekaramyzdy naqtylaý isine qoldaý bildirgen eki uly kórshimizdiń – Reseı men Qytaıdyń arqasynda qol jetkizilgenin aıta ketýim kerek. Sóıtip, Qazaqstannyń Reseı Federasııasymen aradaǵy uzyndyǵy 7 500 shaqyrym bolatyn ortaq shekarasy dostyq pen senim beldeýine aınaldy. QHR-men shektes 1 700 shaqyrymdyq shekaramyz boıynsha da tarıhı ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Bul jaıt shekara máselesi boıynsha ózge de kórshiles elderdiń syndarly ustanymda bolýyna septigin tıgizdi. Biz Reseıdiń jáne onyń prezıdenti V.V.Pýtınniń, Qytaı basshylyǵynyń tarıhymyzdaǵy sol mańyzdy sátte kórsetken qoldaýynyń árdaıym qadirin bilip, rızashylyqpen este ustaýǵa tıispiz».
N.Nazarbaev el tizginin qolyna almaǵaıyp, aýmaly-tókpeli, qıyn kezeńde aldy. El birligin egemendigimizdiń týy etip kóterdi. Tarıhtyń da, taǵdyrdyń da synynan abyroımen ótip, halqyn da qyl kópirden, janyp turǵan órtten aman alyp shyqty.
Táýelsizdik alǵanymyzǵa 30 jyl boldy. Zaman, qoǵam ózgerdi, adam ózgerdi, oı-sana ózgerdi; memlekettigimiz qalyptasty, ekonomıkamyz nyǵaıdy, demokratııa ornyqty, bizdi álem tanydy.
Qazaqstandaǵy demokratııanyń ozyq úlgisiniń biri – Elbasy N.Nazarbaevtyń ózi basqaryp otyrǵan el tizginin Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevqa tabystaýy. Bul oqıǵa álem jurtshylyǵynyń tańdanysyn týǵyzyp, álem qaýymdastyǵyna qazaq halqynyń aýyzbirligi men saıasattaǵy sabaqtastyqtyń taǵy bir qyryn tanytty.
Elbasy saıasatynyń altyn arqaýy, basty ózegi – el birligi, eldiń yntymaǵy. Qazirgi azat urpaq Táýelsizdiktiń qadir-qasıetin uǵynyp, eldiń birligin saqtap, Qazaq eliniń jarqyn bolashaǵy jolynda aıanbaı eńbek etedi dep senemin.
Myrzataı JOLDASBEKOV,
memleket jáne qoǵam qaıratkeri