Suranysqa saı, sapaly maman daıarlaý joǵary oqý oryndaryna júkteletin jaýapty mindet. Kásibı bilimniń irgetasy berik qalansa ǵana maman óz salasyn órge súıreı alady. Elimizde 130-ǵa tarta joǵary oqý orny bar desek, olardyń 92-si jekemenshik bilim oshaqtary. Jaýapty vedomstvo tarapynan qoldaý tapqan pedagogıkalyq qaıta daıarlaý kýrstary búginde birqatar oqý oshaqtarynda jemisti júzege asyp otyr.
Almatydaǵy Súleımen Demırel atyndaǵy ýnıversıtet – bul bastamany ońtaıly iske asyryp otyrǵan birden-bir bilim oshaǵy. Qurylǵanyna 25 jyl tolǵan irgeli shańyraq shırek ǵasyr boıy Ortalyq Azııa elderi arasyndaǵy bilim berý salasynyń kóshbasshy halyqaralyq provaıderine aınalýdy maqsat etip keledi. Dáristeriniń basym bóligi aǵylshyn tilinde ótetin zamanaýı oqý ordasy bolashaqta óz isiniń álemdik deńgeıdegi sheberine aınalatyn túlekterge qolaıly bilim ordasyn qalyptastyryp otyr. Aıtalyq, jyl basynda ýnıversıtet qabyrǵasynan pedagogıkalyq qaıta daıarlaý boıynsha arnaıy oqý baǵdarlamasy qurylyp, alǵashqy 20 tálimger kásibı sheberligin shyńdaýǵa joldama alǵan. Merzimi alty aıǵa jalǵasatyn tolyqqandy oqý kýrsynan ótken mamandar elimizdegi kez kelgen mektepte zańdy túrde muǵalimdik qyzmetke kirise alady. Ýnıversıtet mamandarynyń aıtýynsha, pedagogıkalyq kýrstan ótý úshin 100-ge jýyq azamat ótinim bildirgen. Alaıda sannan buryn sapanyń mańyzdy ekenin eskergen ujym, tálimgerler qabyldaý isinde jan-jaqty irikteýden súrinbeı ótkenderge ǵana múmkindik bergen.
– Pedagogıkalyq qaıta daıarlaý baǵdarlamasy pedagogıkalyq bilimi joq, biraq mektepte sabaq bergisi keletinderge arnalǵan. Mektepterde muǵalimder tapshylyǵy áli de bar. Ásirese – ınformatıka páni mamandary, fızıka ınjenerleri sekildi mamandyqtar úlken suranysqa ıe. Memleket qoldaýy arqyly muǵalim mamandyǵy sońǵy kezde jaqsy mansaptyq múmkindikterdi berdi. Bir sózben aıtqanda, atalǵan baǵdarlama PGCE qazaqstandyq analogy bolyp tabylatyn zııatkerlik ónim. Bizge tapsyrý úshin talapkerdiń joǵary, ne orta bilim alǵanyn rastaıtyn qujaty bolýy qajet. Oǵan qosa aǵylshyn tilin meńgerýi kem degende A2 deńgeıinen tómen bolmaýy tıis. Ony rastaıtyn sertıfıkat talap etiledi. Sertıfıkat bolmaǵan jaǵdaıda, ótinish berýshi SDÝ-da aǵylshyn tilinen test tapsyrady. Talapker óz baǵytyn tańdaýǵa erekshe nazar aýdarǵany jón. Aıtalyq, ınjener qazaq tili nemese bıologııa páni muǵalimderin daıarlaý baǵdarlamasyna kire almaıdy. Baǵdarlama barysynda stýdentter negizgi teorııamen aınalyspaıdy, basty nazar pánniń ózine jáne ony oqytý ádisterine aýdarylady. Mysaly, bıologııany oqytýdaǵy bar qıyndyqtar, bıologııa páni boıynsha barlyq mektep baǵdarlamasy, oqytýdyń ınteraktıvti ádisteri jáne t.b. Iаǵnı baǵdarlamaǵa ený úshin adam bıologııa negizderin bilýi kerek. Trenıng aralas formatta ótedi. Baǵdarlamanyń kóp bóligi onlaın rejimde órbıdi. Birinshi kezekte, baǵdarlama tyńdaýshylarǵa pedagogıka boıynsha bilim qoryn meńgerýge múmkindik beredi. Kýrs barysynda tyńdaýshylar orta bilim berý oryndarynda tıimdi oqytýǵa jol ashatyn pedagogıkalyq komponentterge nazar aýdara alady, – deıdi TEFL baǵdarlamasynyń koordınatory Arman Arǵynbaev.
Táýelsizdikpen birge óristep kele jatqan ýnıversıtette el aımaqtarynan jáne alys-jaqyn shet elderden kelgen 8 myńǵa tarta stýdent bilim alady. Álemdik deńgeıdegi aldyńǵy qatarly ýnıversıtettermen áriptestik tyǵyz qarym-qatynas ornatqan ujym óz shákirtterine sheteldik bilim ordalarynan dáris tyńdap, bilimderin shyńdaýǵa múmkindik týǵyzyp otyr. At shaptyrym aýmaqty alyp jatqan oqý qalashyǵy zamanaýı úlgidegi tehnologııalarmen jaraqtalǵan. Erek úlgide salynǵan kampýs bilim alýshylarǵa aıryqsha shyǵarmashylyq aýan syılaıdy. 25 jyl ishinde ýnıversıtet túlekteri elimizdiń ǵylymı, ekonomıkalyq, mádenı ómirine aralasyp, túrli salany alǵa súıregen bilikti mamandarǵa aınalǵan.
– Súleımen Demırel atyndaǵy ýnıversıtet 1996 jyly Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev pen elimizdiń táýelsizdigin alǵash tanyǵan elderdiń qataryndaǵy Túrkııa memleketiniń 9-shy Prezıdenti Súleımen Demıreldiń qatysýymen ashyldy. Bilim – memleket damýyn alǵa súıreıtin qýatty kúsh. Bizdiń ýnıversıtet osynaý bederli jyldar belesine úlken jetistikpen, tyń jańalyqtarmen jetti. Tehnokratııa dáýiri adamzatty jańa baǵytqa baýlyǵan tusta, jańa zaman adamy rýhanı qýaty bıik, rýhy kúshti, tehnologııa tilin jetik meńgergen, memleketshil, qoǵamshyl, adamı qundylyqtarǵa baı, naǵyz kásibı maman bolýy qajet. Biz osy baǵytta jumys istep jatyrmyz. Bilim berý úderisindegi sońǵy jańalyqtar árdaıym bizdiń nazarymyzda. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi alǵa qoıǵan talaptardy oryndaı otyryp, táýelsizdigimizdi tuǵyrly etýge bar kúsh-jigerimizdi jumsaımyz. Ýnıversıtetimizde otandyq mamandarmen qatar, sheteldik ǵalymdar jumys isteıdi. Baı tájirıbe, jańalyqqa umtylys, paıymdy kózqaras ujymdy alǵa jetelep keledi. Bizdiń qundylyqtar adamzat ómirin, ekonomıkany jaqsartýǵa, ultyna qyzmet etýge daıyn jańashyl, óz salasynda kásibı biliktiligi joǵary mamandaryn tárbıeleý men bilim berýge negizdelgen, – deıdi Súleımen Demırel atyndaǵy ýnıversıtettiń rektory Davronjon Gaıpov.
Ýnıversıtet quramynda Injenerlik jáne jaratylystaný ǵylymdary, Quqyq jáne áleýmettik ǵylymdar, Pedagogıka jáne gýmanıtarlyq ǵylymdar, Bıznes mektebi sekildi 4 fakýltet pen arnaıy Mýltıdıssıplınarlyq ortalyq jumys isteıdi. Mundaǵy ǵylymı ortalyqtardyń baǵytyn erekshe atap ketken jón. Bilim oshaǵynda kóp salaly zertteýler ınstıtýtynyń quramynda 8 ǵylymı zertteý ortalyǵy jáne 23 ǵylymı zerthana bar. Onyń ishinde gýmanıtarlyq jáne áleýmettik, ekonomıka, aqparattyq tehnologııalar salasy boıynsha jobalar jemisti júzege asýda.
Ýnıversıtet qazaqstandyq reıtıngtik agenttikteriniń kórsetkishi boıynsha alǵy sapta. Máselen, 2020 jylǵy «Atameken» UKP reıtınginiń nátıjeleri boıynsha alǵashqy ondyqtyń qataryna enip, 6-oryndy ıelendi. Aqparattyq júıeler boıynsha 55 JOO ishinde 3-oryndy, Qazaq tili men ádebıeti baǵdarlamasy boıynsha 45 JOO ishinde 1-oryndy, Shetel tili: eki shet tili baǵdarlamasy boıynsha 52 JOO ishinde 3-oryndy ıelendi.
Ýnıversıtet úshin bilim berý sapasyn standarttarǵa sáıkes joǵary kórsetkishterge teńestirý óte mańyzdy. SDÝ-diń professorlyq-oqytýshylar quramy men stýdentteri bıznespen seriktestik baǵytynda jumys isteıdi. Ol jobalardy ýnıversıtettiń tehnoparki arqyly júzege asyrýǵa barlyq múmkindik jasalǵan. Túlekterge arnalǵan SDUConnect arnaıy qosymshasyna 2 myńnan astam adam tirkelip, kásibı damý, bilim alý, baılanys, jumys izdeý týraly jańalyqtar men pikir almasyp otyrady.
Ýnıversıtettiń strategııalyq damýynyń negizgi baǵyttarynyń biri – ınternasıonalızasııa. Bul baǵyt boıynsha búginge deıin ýnıversıtetke sheteldik top menedjerler tartylyp, professorlyq-oqytýshylyq quramnyń qataryna sheteldik mamandar shaqyrylǵan. Jyl saıyn júzge jýyq bilimger mobıldik utqyrlyq saıasatymen shetelderde bilim men tájirıbe almasyp keledi. Qazirgi kúni ýnıversıtet fakýltetterinde Ortalyq Azııa, Afrıka, Qytaı, Reseı, Mońǵolııa sııaqty elderden 185 sheteldik stýdent dáris alýda. 26 memlekettegi 56 ýnıversıtetpen yntymaqtastyq memorandým jasalyp, búgingi tańda akademııalyq utqyrlyq, tájirıbe almasý boıynsha birlesken jobalar atqarylǵan.
ALMATY