Nur-Sultanda Sırııa jónindegi joǵary deńgeıli halyqaralyq kezdesýdiń 17-nshi raýndy ótti. Eki kúnge sozylǵan is-shara qorytyndysy boıynsha birlesken málimdeme qabyldandy. «Astana prosesi» atymen tanylǵan bul kelissózder Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen uıymdastyrylǵanyn atap ótken jón.
Elordada kepilger memleketter – Túrkııa, Iran, Reseıden kelgen delegasııalar bas qosty. Túrkııa delegasııasyn osy eldiń Syrtqy ister mınıstrliginiń Sırııa boıynsha bas dırektory Selchýk Únal bastap keldi. Sondaı-aq Reseıdiń Sırııadaǵy arnaıy ókili Aleksandr Lavrentev, Irannyń Syrtqy ister mınıstriniń arnaıy saıası máseleler jónindegi aǵa keńesshisi Alı Asgar Hadjı Saryarqa tórine at basyn burdy.
Kezdesýge Sırııa tarapynan atalǵan eldiń Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Aıman Sýsan bastaǵan delegasııa jáne oppozısııa ókili Ahmad Týma serikterimen keldi. Kelissózderge BUU-nyń Sırııa boıynsha arnaıy ókiliniń orynbasary Havla Mattar da úles qosty. Sondaı-aq Irak, Iordanııa jáne Lıvan elderinen baqylaýshylar qatysty.
Eki kúnge sozylǵan kelissózder negizinen jabyq esik jaǵdaıynda ótti. Jıyn aıaqtalǵannan keıin Qazaqstan Syrtqy ister mınıstrligi Taıaý, Orta Shyǵys jáne Afrıka departamentiniń dırektory Ońtalap Ońalbaev kezdesýdi qorytyndylap, brıfıng ótkizdi.
«Búgin «Astana prosesi» aıasynda Sırııa jónindegi joǵary deńgeıli 17-halyqaralyq kezdesýi nátıjeli aıaqtaldy. Bárińizge málim «Astana prosesi» 2017 jyldan bastap, Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı qoldaýymen júzege asyp kele jatyr. Bul prosess barysynda Sırııa Arab Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy beıbitshilik pen turaqtylyqty ornatý jolynda aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizildi.
Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev «Astana prosesiniń» qarýly-qaqtyǵystyń toqtaýy men bosqyndardyń óz eline qaıtyp oralýyna qolaıly jaǵdaı jasaýda, taraptardyń ýaǵdalastyqty saqtaýda mańyzdy ekenin atap ótti. Nátıjesinde, Nur-Sultanda ótken kelissózderdiń 17-raýndy osy júıeli ári tıimdi jumystyń jalǵasy boldy dep nyq senimmen aıtýǵa bolady», dedi Ońtalap Ońalbaev.
Kelissózder nátıjesi boıynsha Birlesken málimdeme qabyldandy. Qujatta «Astana prosesiniń» kepilger memleketteri Sırııa Arab Respýblıkasynyń egemendigine, táýelsizdigine, birligine jáne aýmaqtyq tutastyǵyna, sondaı-aq BUU Jarǵysynyń maqsattary men qaǵıdattaryna qatysty ustanymy ózgermegenin rastady. Sondaı-qaq bul qaǵıdattardyń jalpyǵa birdeı saqtalýy men qurmettelýge tıis ekenine ekpin bergen.
«Terrorızmniń barlyq túri men áreketimen kúresýge jáne Sırııanyń egemendigi men aýmaqtyq tutastyǵyna nuqsan keltiretin, kórshiles elderdiń ulttyq qaýipsizdigine qater tóndiretin separatıstik josparlarǵa qarsy turý maqsatynda ózara is-qımyldy jalǵastyrýǵa kelisti. Sırııanyń ár túkpirindegi beıbit turǵyndardyń qaza tabýyna ákelip soqtyratyn, sondaı-aq azamattyq ınfraqurylymǵa jasalǵan lańkestik árekettiń kóbeıýin aıyptaıdy.
BUU Qaýipsizdik Keńesi terrorıstik uıym dep tanyǵan DAISh-ti, Haıat Tahrır ál-Sham/Djabhat ál-Nýsrany jáne Ál-Kaıda nemese DAISh, sondaı-aq basqa da lańkestik toptarmen baılanysy bar barlyq tulǵalardy, toptardy, kásiporyndar men uıymdardy túpkilikti joıý úshin odan ári yntymaqtastyq qajettigin rastady. Halyqaralyq gýmanıtarlyq quqyqqa sáıkes azamattar jáne azamattyq ınfraqurylymdy qorǵaýdy qamtamasyz etýge kelisti.
Idlıb deeskalasııa aımaǵynda (IDA) jáne odan tys jerlerde beıbit turǵyndarǵa qaýip tóndiretin, BUU Qaýipsizdik Keńesi terrorıstik uıym dep tanyǵan Haıat Tahrır ál-Sham tobynyń jáne onymen baılanysy bar basqa da terrorıstik uıymdardyń bolýy men terrorıstik belsendiliginiń artýyna baılanysty alańdaýshylyq bildiredi», delingen Birlesken málimdemede.
Sondaı-aq kepilger memleketter Idlıb deeskalasııa aımaǵyndaǵy ahýalǵa jiti nazar aýdaryp, óńirdegi jáne kórshiles jerlerdegi gýmanıtarlyq ahýaldy jaqsartýǵa kúsh salýǵa kelisti. Idlıb kelisimin tolyqtaı oryndap, beıbitshilikti saqtaý qajetin atap ótti.
Birlesken málimdemede taraptar Sırııanyń soltústik-shyǵysyndaǵy ahýaldy qozǵady. Qujat arqyly halyqaralyq quqyq pen halyqaralyq gýmanıtarlyq quqyqty, Sırııa men kórshiles elderdiń egemendigin buzatyn, aımaqtaǵy turaqtylyq pen qaýipsizdikke qaýip tóndiretin Izraıldiń Sırııada jalǵasyp jatqan áskerı shabýyldaryn aıyptap, olardy toqtatýǵa shaqyrdy. Izraıldiń Sırııa aýmaǵyndaǵy agressııany búrkemeleý úshin azamattyq ushaqtardy paıdalanýy halyqaralyq erejelerdi óreskel buzý jáne beıbit turǵyndardyń ómirine qaýip tóndiretinin jetkizdi.
«Sırııadaǵy qaqtyǵystyń áskerı sheshimi joqtyǵyna senimdilik bildirdi jáne BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2254-qaýlysyna sáıkes BUU-nyń kómegimen sırııalyqtardyń ózderi basqaratyn jáne júzege asyratyn ómirsheń jáne uzaq merzimdi saıası prosesti ilgeriletýge nıetti ekenin qýattady», dedi Birlesken málimdemeni oqyǵan Ońtalap Ońalbaev.
Kepilger memleketter Sırııadaǵy gýmanıtarlyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa jáne saıası retteý úderisindegi ilgerileýge qoldaý kórsetý úshin halyqaralyq qoǵamdastyqty, BUU men onyń gýmanıtarlyq agenttikterin qalpyna keltirý jáne turaqtylyq jobalaryn júzege asyrýǵa shaqyrdy. Atap aıtqanda, negizgi ınfraqurylymdar – sý jáne elektrmen jabdyqtaý obektilerin, mektepterdi, aýrýhanalardy qalpyna keltirip, mınalardy joıýdyń mańyzyna ekpin berdi.
«Qazaqstan Respýblıkasy bıligine Nur-Sultan qalasynda Sırııa máselesi jónindegi «Astana prosesiniń» 17-halyqaralyq kezdesýin ótkizgeni úshin shynaıy alǵysyn bildiredi.
Taraptar 2022 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda sanıtarlyq-epıdemııalyq ahýaldy eskere otyryp, Nur-Sultan qalasynda Sırııa jónindegi joǵary deńgeıli 18-halyqaralyq kezdesýdi ótkizýge ýaǵdalasty», dedi Birlesken málimdemeni oqyǵan Ońtalap Ońalbaev.
Sonymen qatar oraıy kelgen sátte Astana formatynda Túrkııa, Iran jáne Reseıdiń, ıaǵnı kepilger elder mınıstrleriniń úshjaqty kezdesýi Iran Islam Respýblıkasynda uıymdastyrylmaq.