Taıaýda PwC Kazakhstan kompanııasy negizgi makroekonomıkalyq kórsetkishterdi anyqtaǵan kezekti jetinshi toqsan aralyq zertteýin jarııalady. Zertteýge Brent munaıynyń baǵasy, valıýta kýrsy, ınflıasııa, bazalyq mólsherleme arqaý bolǵan. Saýaldamaǵa 11 sarapshy qatysqan. Alaıda obektıvti pikir kórinis tabýy úshin birqatar sarapshylardyń aty-jóni qupııa qaldyrylǵan.
«Vaksınalaý naýqanynyń álem boıynsha keń aýqymda júrgizilip jatqanyna qaramastan kóptegen elde koronavırýs shtamdary qaıta paıda bolyp, vırýstyń jańa mýtasııalaryna tap bolyp jatyr. Sanıtarlyq sharalardyń ishinara kúsheıtilýi negizinen shaǵyn jáne orta bızneske keri áserin tıgizýde. Al lokdaýndardyń qaıta engizilýi birqatar elderde jahandyq perspektıvany áli belgisiz kúıde qaldyryp otyr», dep jazady PwC Kazakhstan.
Satbayev University ekonomıka professory bizdiń basty problemamyz COVID-19 emes, korrýpsııa bolyp otyr dep sanaıdy.
«Bizde koronavırýs pandemııasynan adam ólimi nebári 1,68 paıyzdy quraıdy. Bul kóptegen elderden áldeqaıda tómen. Mysaly, osy kórsetkish Perýde 9 paıyz deńgeıinde. Bizdiń basty problemamyz kovıd emes, áli de toqtamaı turǵan jemqorlyq bolyp otyr. Ekonomıka múlde jaqsaryp jatqan joq: ımportqa degen táýeldilik kún sanap kúsheıip barady. Ulttyq qordan aıamaı aqsha alynyp jatyr. Daǵdarys qarjy sektorynan bastaldy. Daǵdarystyń bul túri tez qarqyn alady. Kúrt quldyraý men kórshimizge degen saıası táýeldilikten týyndaıtyn uzaqqa sozylatyn depressııadan qashyp qutyla almasymyz anyq boldy», deıdi professor.
Bul oraıda PwC ekonomıkanyń baıaý ósimi men týyndaǵan qıyndyqtarǵa qaramastan Qazaqstannyń IJО́-si 2020 jyly ulttyq valıýtada 2 paıyzǵa ósim kórsetti (2019 jylmen salystyrǵanda) deıdi. Dollar ekvıvalentinde IJО́ 6 paıyzǵa qysqarǵan.
Munaı baǵasy da ázirge turaqtalatyn emes. Byltyr qarasha aıynda Brent markaly munaı baǵasy barreline 85 dollardan asyp túsken (2018 jyldyń qazan aıynan beri alǵash ret) edi. Sol aıda ótken otyrysta OPEK+ táýligine 400 myń barrel munaı óndirý týraly ýaǵdany buzbaýǵa kelisti. Alaıda qarashanyń sońynda AQSh jáne ózge de elder munaı baǵasyn tómendetý maqsatynda kólemi 50 mln barrel bolatyn strategııalyq munaı rezervterin ashatynyn málimdedi. Ázirge qaýymdastyqtyń bul sheshimge nendeı kózqaras bildireri belgisiz. Aldyn ala boljamdar boıynsha alıans táýligine 400 myń barrel munaı óndirý týraly kelisimdi toqtatýy yqtımal. Áıtpese álemdik naryqtaǵy munaı kólemi aýzy-murnynan shyǵa tolyp ketý qaýpi bar. Onyń ústine kómir men gaz baǵasynyń da sharyqtap ósýi bırjadaǵy munaı fıýchersteriniń aspandap ketýine áser etti.
«Eýropada COVID-19 ahýalynyń nasharlaýy, onyń izin ala Ońtústik Afrıkada jańa «omıkron» shtamynyń paıda bolýy munaı baǵasynyń belsendi ósimin birshama tejep tastady. Nátıjesinde, Brent markasy barreline ortasha 70 dollar kóleminde saýdalanyp jatyr.Bıyl da ózge otyn túrlerinen baǵa qysymynyń maýsymdyq tómendeýine, munaıǵa degen usynystyń suranystan asyp túsýine jáne COVID-19-dyń kúsheıýine baılanysty naryqta teris reaksııanyń paıda bolýyna oraı munaı baǵasy barreline 70 dollar mólsherinde satylady dep kútiledi», deıdi Ulttyq bank tóraǵasynyń keńesshisi Oljas Tóleýov.
Al teńge baǵamyna baılanysty respondentter pikiri ótken saýaldama qorytyndysyna qaraǵanda meılinshe optımıstik baǵytta órbigen. Olar aldaǵy bir jylda dollarǵa qatysty teńge baǵamy 446 dollar bolady dese, aldaǵy úsh jylda 480 teńgege deıin jetedi dep boljaıdy. 5 jyldyq perspektıvada teńge kýrsy 440-500 aralyǵynda qubylýy múmkin.
«2021 jyldyń qazanynda Qazaqstanda ınflıasııa alty aıda alǵash ret toqtady. Qyrkúıek aıyndaǵydaı ınflıasııa 8,9 paıyzdy qurap tur. Azyq-túlik taýarlary ósiminiń 11,5-ten 11,3 paıyzǵa baıaýlaýy ınflıasııa ósimin de tejedi. Bul rette azyq-túliktik emes taýarlar baǵasy 7,8-den 6,8-ge tómendese, qyzmetter 6,8-den 6,9 paıyzǵa joǵarylady» dep jazylǵan zertteýde.
Sarapshylar aldaǵy bir jylda ınflıasııa deńgeıi 8,9 paıyzdan aspaıdy dep boljaıdy. Aldaǵy 3 jyl kóleminde ınflıasııa tipti 8,0 paıyzdan joǵarylamaýy múmkin. Al bes jyldyq merzimde eldegi ınflıasııa kórsetkishi 7,0 paıyzdan tómendeıdi. Qazir el úkimeti ınflıasııany tómendetý úshin túrli sharalar qabyldap jatyr. Onyń ishinde bazalyq stavkany kóterý, ishki naryqta tapshy bolyp turǵan ónimderdi shekaradan syrtqa shyǵarmaý sııaqty sharalar bar.
Sondaı-aq sarapshylar aldaǵy bir jyl kóleminde bazalyq stavka kóterilmeıdi dep kútedi. Ulttyq banktiń aqsha-nesıe komıteti sońǵy otyrysta bazalyq paıyzdyq mólsherlemeni kótermeı 9,75 paıyz deńgeıinde qaldyrdy. Eger eldegi ekonomıkalyq ahýal jaqsarsa, stavka qaıta tómendeýi de ǵajap emes. Bul oraıda sarapshylar aldaǵy úsh jáne bes jyldyq gorızontta bazalyq stavka 8,6 jáne 7,7 paıyz bolady dep boljam aıtady.