Premer-mınıstr Oljas Bektenov jańa ınvestısııalyq sıkldy júzege asyrý máseleleri boıynsha Memleket basshysy qoıǵan mindetter sheńberinde Dúnıejúzilik banktiń Ortalyq Azııa jónindegi dırektory Nadjı Benhassın bastaǵan halyqaralyq sarapshylarmen kezdesý ótkizdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Talqylaýǵa Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov, Prezıdenttiń keńesshisi – Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń tóraǵasy Áset Erǵalıev, Premer-mınıstrdiń orynbasary – ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın jáne taǵy basqalar qatysty.
Kezdesý barysynda tabysy joǵary ekonomıkaǵa kóshý, ekonomıkanyń ónimdiligi men tıimdiligin arttyrý, ınfraqurylymdy damytý, sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt, qarjylandyrýdyń zamanaýı quraldary syndy strategııalyq máseleler boıynsha pikir almasyldy. Bul baǵyttar ekonomıkalyq ósýdiń anaǵurlym básekege qabilettiligimen jáne onyń tehnologııalyq modelin qalyptastyrý mindetimen tikeleı baılanysty. Al óz kezeginde, túrli salalarda júrgizilip jatqan reformalar ınvestısııalardy ulǵaıtý jónindegi kúsh-jigerdi tolyqtyrady.
Kezdesýdi asha otyryp, Oljas Bektenov Memleket basshysy ekonomıkany ártaraptandyrý qarqynyn arttyrýǵa jáne ınvestısııalyq ahýaldy odan ári jaqsartýǵa basymdyq beretinin atap ótti. Jańa Konstıtýsııanyń qabyldanýymen Qazaqstan óziniń damýynyń jańa kezeńine kóship jatyr. Investısııalyq saıasat jáne ınvestısııalar tartý ekonomıkalyq ósýdiń turaqty dınamıkasyn qoldaýdyń, ınfraqurylymdy jańǵyrtýdyń, tehnologııalardy jańartýdyń jáne ónimdilikti arttyrýdyń negizgi faktorlary bolyp otyr.
«Memleketterdiń básekege qabilettiligi kóbinese ekonomıkalyq saıasattyń sapasy, ınstıtýsıonaldyq ózgeristerdiń jyldamdyǵy, sondaı-aq boljamdy jáne tartymdy iskerlik orta qalyptastyrý qabiletimen aıqyndalady. Prezıdent tapsyrmasy boıynsha Qazaqstanda ınvestorlarmen ózara is-qımyldyń tutas arhıtektýrasy qurylyp jatyr. Iаǵnı, kapıtal tartý úshin shet elderde syrtqy kontýrdy kúsheıtýden bastap ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaýdy nyǵaıtý ári el ishindegi jobalardy qoldaýdyń tıimdiligin arttyrýǵa deıingi keshendi sharalar júzege asyrylýda. Barlyq qabyldanǵan sheshimder Qazaqstan azamattarynyń tabysyn arttyrýǵa jáne olardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan», dep atap ótti Oljas Bektenov.
Premer-mınıstr Dúnıejúzilik bank ókilderin ınvestısııa tartý maqsatynda qurylǵan elimizdegi ekojúıe týraly habardar etti. Jańa sharalardyń qatarynda ınvestorlar men joǵary bilikti mamandarǵa qyzmeti barysynda jaǵdaı jasaý úshin «Altyn vıza» dep atalatyn vızalyq rejımdi engizý, birlesken bastamalardy tıimdi ilgeriletý úshin Úılestirý keńesiniń rólin kúsheıtý bar.
Kezdesýge qatysýshylar aǵymdaǵy ahýalǵa sarapshylyq kózqarastaryn bildirip, álemdik úrdister jaǵdaıynda tikeleı sheteldik ınvestısııalar aǵynyn arttyrý boıynsha birqatar usynys aıtty.
Dúnıejúzilik banktiń Ortalyq Azııa boıynsha dırektory Nadjı Benhassın Qazaqstandaǵy ekonomıkalyq prosesterdi jaqsartý jáne jańǵyrtý jónindegi atqarylyp jatqan jumystardy oń baǵalady. Onyń aıtýynsha, elimiz turaqty ınvestısııalyq tartymdylyqty saqtap otyr. Sonymen qatar, joǵary kiristi ekonomıkaǵa kóshý ósý modelin ózgertýdi jáne ınvestısııalardyń tıimdiligin arttyrýdy talap etedi. Mundaǵy mańyzdy mindet – ónimdilikti arttyrý.
Dúnıejúzilik banktiń jetekshi ekonomısi Krıstos Kostopýlostyń baǵalaýy boıynsha Qazaqstan birqatar serpindi damyp kele jatqan ekonomıkalarmen salystyrýǵa keletin IJО́ ósiminiń turaqty qarqynyn kórsetip otyr, bul damýdyń jańa kezeńine ótýge negiz jasaıdy. Ol eńbek ónimdiliginiń ósýine ınnovasııalardy engizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Naryqtyq tetikterdi paıdalana otyryp, kompanııalardy zamanaýı tehnologııalardy belsendi qoldanýǵa yntalandyrý qajet. Bul óz kezeginde tutastaı alǵanda el ekonomıkasynyń básekege qabilettiliginiń ósýine alyp keledi.
Dúnıejúzilik banktiń Eýropa jáne Ortalyq Azııa óńiri boıynsha kólik jónindegi praktıka jetekshisi Shomık Radj Mendıratta Qazaqstannyń kólik ınfraqurylymynyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrý jónindegi múmkindikterine nazar aýdardy jáne áýejaılar, porttar, temirjol jáne avtomobıl joldary, sondaı-aq qalalyq kólik jobalaryna TShI tartýdy odan ári ulǵaıtý úshin usynymdaryn aıtty.
Dúnıejúzilik Banktiń sıfrlandyrý boıynsha praktıka jetekshisi Izabel Neto Pavlodar oblysyndaǵy «DО́O alqaby» jobasyna nazar aýdaryp, onyń óńirdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵy úshin mańyzdy ekenin atap ótti. Sondaı-aq onyń aıtýynsha, Qazaqstanda sıfrlyq ınfraqurylymdy damytý kezinde úlgi etýge bolatyn Brazılııa men Grekııada kóptegen halyqaralyq oń mysaldar bar.
Sonymen qatar, qatysýshylar elimiz úshin mańyzdy jobalarǵa jeke kapıtaldy tartý tetikterine de nazar aýdardy. Halyqaralyq qarjy korporasııasynyń (IFC) Ortalyq Azııa boıynsha óńirlik menedjeri Maıkl Opagı MJÁ jobalary bıznes úshin ekonomıkalyq jaǵynan tartymdy bolýy tıis ekenin atap ótti. Bul jeke ınfraqurylymdyq ınvestısııalardyń áleýetin ashady.
Kóterilgen máselelerge qatysty Ulttyq banktiń, Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń, Ulttyq ekonomıka, Kólik, Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrlikteriniń basshylyǵy túsinikteme berdi.
Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov uzaq merzimdi sheteldik ınvestısııalardy tartý úshin negizgi sharttardyń biri retinde makroekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti, óıtkeni ınvestorlar úshin boljanatyn makroekonomıkalyq ortanyń jáne ınflıasııalyq táýekelderdi tómendetý múmkindiginiń bolýy turaqty kiristilikti qamtamasyz etý úshin óte mańyzdy. Osyǵan baılanysty tehnologııalardy transfertteýge, jabdyqty jańǵyrtýǵa jáne ónimdilikti arttyrýǵa, sondaı-aq fıskaldyq jáne aqsha-kredıt saıasatyn tıimdi úılestirýge baǵyttalǵan ınvestısııalarǵa nazar aýdarý qajet.
Memlekettik-jekemenshik áriptestikti damytý máselesi boıynsha Prezıdenttiń keńesshisi – Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń tóraǵasy Áset Erǵalıev jobalardy durys qurylymdaýdyń, Dúnıejúzilik banktiń tájirıbesin qosa alǵanda, elishilik jáne halyqaralyq tájirıbeni zerdeleýdiń, sondaı-aq MJÁ salasyndaǵy ózara is-qımyldy kúsheıtýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Onyń pikirinshe, MJÁ quraldary strategııalyq maqsattarǵa jetý jáne jańa ınfraqurylym qurý úshin paıdalanylýy tıis.
Premer-mınıstrdiń orynbasary – ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın Úkimettiń jańa belsendi ınvestısııalyq saıasatty júzege asyryp jatqanyn atap ótti. 2025 jyly Qazaqstan bir jyl burynǵy $17,9 mlrd-pen salystyrǵanda $20,5 mlrd ınvestısııa tartty. Sonymen qatar, ekonomıkalyq damýdyń jańa modeline kóshý sheńberinde eńbek ónimdiligin arttyrý, tehnologııalardy engizý jáne adamı kapıtaldy damytý jóninde sharalar qabyldanyp jatyr. Basym baǵyttardyń qatarynda kómir hımııasy, munaı-gaz hımııasy, hımııa ónerkásibi, metallýrgııa, AО́K ónimderin qaıta óńdeý, týrızm jáne farmasevtıka kórsetilip otyr. Sondaı-aq birlesken jobalardy júzege asyrý úshin álemdik jetekshi kompanııalardy tartý jumystary júrgizilip jatyr.
Kezdesýdi qorytyndylaı kele, Premer-mınıstr qatysýshylarǵa mazmundy dıalog pen syndarly usynystary úshin alǵysyn bildirdi. Jaýapty memlekettik organdarǵa áleýmettik-ekonomıkalyq reformalardy júzege asyrý jónindegi is-qımyl josparynda aıtylǵan usynymdardy bekitý tapsyryldy.
«Úkimet ózara tıimdi seriktestikti arttyrýǵa baǵyttalǵan usynystarǵa qashan da ashyq. Búgingi kezdesý qazirgi jaǵdaıda jeke sektordyń belsendi qatysýy men sapaly ınstıtýsıonaldyq ortany, básekelestikti damytýdy jáne ınnovasııalardy engizýdi qamtamasyz etpeıinshe turaqty ekonomıkalyq ósimge qol jetkizý múmkin emes ekenin taǵy da rastady. Aǵymdaǵy sessııanyń qorytyndysy bizdiń barlyq saladaǵy birlesken jumysymyzǵa jańa serpin beretinine senimdimin», dedi Oljas Bektenov.