Jýyrda Mádenıet mınıstrliginiń Til komıteti «Onomastıkalyq jumystardy júrgizýdiń zańnamalyq negizderi» atty respýblıkalyq semınar ótkizdi.
Sońǵy bes jylda elimizdiń óńirlerinde belgili nysandardy, eldi mekenderdi, kóshelerdi, bilim men mádenıet mekemelerin qaıta ataý kezinde birqatar olqylyqtardyń oryn alýyna baılanysty onomastıka jumysyna ýaqytsha moratorıı jarııalanǵan bolatyn. Sodan beri onomastıkaǵa qatysy bar úsh zań men bir kodekske ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgen. Sondaı-aq, byltyr Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine onomastıka máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań jobasyn ázirlep, ol qabyldanǵan.
Semınar jumysynda Mádenıet mınıstrligi Normatıvtik lıngvıstıkalyq jumystar basqarmasynyń basshysy Serik Sálimov baıandama jasady. Ol onomastıka máselesine qatysty ázirlengen Zań ótken jyldyń 21 qańtarynda qabyldanyp, qoldanysqa engizilgenin, onda jergilikti atqarýshy organdarǵa kórneki aqparatty resimdeý isine baqylaý júrgizý jáne zań talaptaryn buzǵany úshin jaýap-kershilikke tartý quzyreti berilgenin, sonymen qatar, atalǵan zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń jobalary ázirlenip, birqatary Úkimet qaýlylarymen bekitilgenin, ol qaýlynyń eń sońǵysy osy jyldyń 14 aqpanynda qabyldanǵanyn atap ótti.
Jalpy, semınar qaýlylardyń júzege asyrý barysyn talqylaý maqsatynda uıymdastyryldy. Jıynǵa qatysýshylar tarapynan birqatar suraqtar qoıyldy. Ol saýaldar: «Oblystyq onomastıkalyq komıssııanyń quzyreti qandaı?» «Asa kórnekti» dep kimderdi ataımyz?» «Eldi mekenderge ataý bergen kezde aýmaq halqynyń pikirin eskerý qanshalyqty ádiletti?» degen turǵyda órbidi. Olarǵa baılanysty respýblıkalyq onomastıkalyq komıssııanyń múshesi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Serik Negımov óz oıyn bylaısha jetkizdi: «Menińshe, asa kórnekti tulǵalar alǵan ataq-abyroılarymen, orden-medaldarymen emes, elge, ultqa jasaǵan qyzmetimen anyqtalýy tıis. Bul jerde kóp másele onomastıkalyq komıssııa músheleriniń bilim-biligine, aqyl-parasatyna táýeldi. Al, qaýlydaǵy jergilikti halyqtyń pikirin eskerý kerek degen máselege kelsek, bul óte kúrdeli, shym-shytyryq jaǵdaı. Jergilikti halyqpen keıde sanasý kerek, al keıde basqasha jaǵdaılar da bolady. Muny jaqsylap oılaný kerek».
S.Negımov onomastıka jumysyna qatysty birshama oılarymen bólisti. Professordyń aıtýynsha, eldi mekenderdiń baıyrǵy ataýyn qalpyna keltirý, kósheler men mektepterge, ýnıversıtetterge, aýyldarǵa qazaq tarıhyndaǵy eleýli tulǵalardyń aty-jónin berýde búginge deıin respýblıka boıynsha kóptegen jumystar atqarylǵan. «Biraq, Soltústik Qazaqstan oblysy men Aqmola oblysynda keńes zamanyndaǵy ataýlar áli tur. Sondaı-aq, qazaq tarıhyndaǵy belgili, óz orny bar keıbir adamdar atalmaı qalyp jatyr. Sebebi, olardyń izdeýshisi joq. Al, kórnekti tulǵalar dúnıeden ótken soń bes jyldan keıin olardyń aty-jónin eldi mekender men nysandarǵa berý jaıy da onsha durys emes. Buǵan uzaq ýaqyt kerek».
Jalpy, semınar jumysy qyzý pikirtalas jaǵdaıynda ótti deýge bolady. О́ıtkeni, onomastıka óz ishinde qaınap jatqan tuıyq sala emes. Onyń jumysy ashyqtyq, qoǵamnyń pikirimen eseptesý qaǵıdatyna negizdelgen. Oǵan qosa bul joly Úkimettiń sońǵy qaýlysynda ataý berý máselesinde aýmaq halqynyń pikirin eskerý qaǵıdaty engizilip otyr. Sondyqtan, bul áli pikirtalastyń kirispesi deýge bolady.
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan».