Qas-qaǵym sátti máńgilik eskertkishke aınaldyrý árbir fotosýretshiniń armany. Alys bir qıyrdaǵy adam aıaǵy baspaǵan tylsym kórinisterdi avtormen birge saıahattaı otyryp, tabıǵat ananyń sheksiz sulýlyǵyna tańǵalmasqa sharańyz joq. Bázbir kenepke salǵandaı til jetpes kórkem álem óz ıirimine tartyp áketedi. Kóńilimizdi kezekti ret osyndaı áserge bólegen otandyq fotoger Deonısıı Mıttiń tereń izdenisteri.
Pablo Pıkasso: «Sýretshi – ár jerden: aspannan, jerden, qaǵazdyń sybdyrynan, ótkinshi formalardan, tordan, taýlardan, daladan, tabıǵattyń ártúrli kórinisterinen keletin emosııalardyń ortasy» dep qalaı dál aıtqan. Siz ben biz syryna úńile bermeıtin ár sáttiń qozǵalysynan ýaqytty ustap alý osy bir jandarǵa júktelgen mıssııa ispetti. Naǵyz sheberdiń nysanasyna ilingen marjan mekender sizge de qol bulǵap, aldyńyzdan jańa bir álem ashylǵandaı kúı keshesiz. Á.Qasteev mýzeıinde saltanat qurǵan «Qazaqstan – taýlar men dala mekeni» kórmesine kóz tastap, avtordyń shırek ǵasyrlyq shyǵarmashylyǵyna sholý jasaısyz.
Tabıǵat tynysyn zerdelegen týyndylar birden baýraıdy. Kaspıı mańy oıpaty, Mańǵystaý ústirti, «Sibir Shveısarııasy» atanǵan Býrabaı, jer jánnaty Jetisý kóz aldyńyzda ózgeshe órnek salady. Ile Alataýyna úńilip otyryp, aq maqtadaı aqsha bulttyń tasasynan Tıan-Shannyń qar basqan jotalary shyǵa keledi. Deonısııdiń shyǵarmalary – adamǵa baǵynbaıtyn – sý, jer, aýa stıhııalary týraly baıandaıtyn foto-áńgime tárizdi. Onyń keıipkerleri meıli adam, meıli janýar bolsyn birden kózge túspeıdi. Panoramalardyń qýysynda jasyrynyp kózge kóriner-kórinbes daqqa aınalady.
– Deonısıı Mıt túzý jáne qıǵash syzyqtardy, tegis jáne synǵan kontýrlardy, sýyq jáne jyly reńkterdi biriktiretin kúrdeli, kóp qabatty kompozısııalyq sheshimderdi táýir kóredi, kadrmen oınaıdy. Aldyńǵy plandardyń anyq taldanýymen jáne keıingi plandardyń reńktik ulasýlaryn jumsaq modeldeıtin kýpedegi fotografııalyq «polırıtmııa» keńistiktiń úsh ólshemdiliginiń tııanaqty elesin jasaıdy. Keskindemede jaryq jáne qarańǵy aımaqtar arasyndaǵy kúshti jáne batyl qarama-qarsylyqtardy qoldanýdyń bul ádisi «sfýmato», al fotografııa ónerinde mundaı tústik pen reńktik parametr «chıaroskýro» dep atalady. Sonymen qatar Deonısıı keıde kadrdy ortaǵa qoıyp, keıde fotosýrettiń basty obektisin negizgi syzyqtardyń toǵysý núktesine ornalastyryp, al keıde ony aıqyn kontraspen nemese túspen erekshelep, basymdyqtardy óte dál jáne óte durys júıeleıdi, – deıdi kórme jetekshisi, ónertanýshy Oksana Tanskaıa.
Sýretke túsirgende Deonısıı búkil keńistigi aq-qarly muzdyqtarmen birge qyzǵylt, qyzǵylt sary, káriptas reńkterimen jarqyraǵan dala men taýlardyń kún batqan kezdegi, tańerteńgi nemese naızaǵaı aldyndaǵy shektes jaǵdaılaryn baqylap-baıqaǵandy jón kóredi. Bir ǵajaby múlt ketpeıdi, qas-qaǵym sátterdi toqtatyp, ony odan da jumbaq, odan da keremet pishinde beıneleıdi. Deonısıı Mıt úshin beınelengen obektilerdiń qurylymy men qasıetterin jetkizýdegi nıýanstardyń jıyntyǵynyń máni zor, bular – sapaly syzylǵan faktýra, tolyq bitim ári naqty da aıqyn bitim: jerdiń, tastyń nemese jartasty jotalardyń bederli beti, aspannyń, tumannyń, qardyń tyǵyz nemese kerisinshe, borpyldaq bitimi, sonymen qatar aqylǵa syıymsyz tereń aspan beınelengen sý betiniń aına-qatesiz bitimi.
Oksana Tanskaıanyń paıymynsha, Deonısıı Mıt – mazmunnyń da, formanyń da sheberi. Ony jaı ǵana fotograf emes, jaryq arqyly sýret salatyn, jaryq arqyly óziniń týyndysyna «jan bitiretin», sóıtip ádettegi áýenderdi ózgertip, erekshe kóńil kúı qalyptastyratyn fotograf dep tanyǵan jón.
Dalany ásem árge bólegen qyzǵaldaqtar, janǵa jylý syılaǵan jazıra jotalar, aspan men jer arasyn jalǵaǵan aqsha bulttar, jumbaǵy qalyń úńgirler bári-bári talant ıesiniń nysanasynan tys qalmaǵan.
Kóz aldymyzda taǵy da sol kóńil baýraǵan marjan mekender...
ALMATY