148 shaǵym boıynsha 105 qylmystyq is qozǵalǵan

Máselen, Bas prokýra­tý­ranyń 1-qyzmet basty­ǵy­nyń oryn­basary Eldos Qılym­ja­nov­tyń málimdeýinshe, sońǵy eki aptada ýaqytsha ustaý ızolıatorynan 103 adam bosatylyp, sottar 80 kúdiktini qamaýǵa alýdan bas tartqan. Sondaı-aq prokýrorlar kúdiktini qamaýǵa alý týra­ly 11 usynysty qolda­ma­ǵan. E.Qılymjanovtyń aıtýynsha, kúdiktilerdi qamaýǵa alý máse­le­sin qarastyrý kezinde olar­­­dyń árqaısysynyń is-áre­keti, jeke basy, kinásin moıyn­daýy jáne tergeýge kómek kór­se­týi es­ke­riledi.

«Qazirgi tańda prokýrorlar buryn qamaýǵa alynǵandardyń bultartpaý sharalaryn jeńil­de­tý máselesine erekshe mán berip otyr. Osy ýaqytqa deıin Almaty qalasynda – 59, Qy­zyl­orda oblysynda – 3 jáne Shyǵys Qazaqstanda 1 adam qa­­maýdan bosatylyp, olardan esh­qaıda ketpeý týraly qolhat alyn­dy. Qyzylorda óńirinde pro­kýrorlardyń talaby bo­ıynsha sot sanksııasymen 3 adam úı qa­maqqa jiberildi», dedi spıker.

Bas prokýratýra ókili son­daı-aq ruqsat etilmegen ter­geý ádisterin qoldaný, tergeý barysynda qysym kór­setý jáne laýazymdyq ókilet­tik­terdi asyra paıdalaný fak­ti­le­rine qatysty kelip túsken shaǵymdardyń sany 148-ge jetkenin aıtty. Búginde osy sha­ǵym­dar boıynsha 105 qyl­mystyq is qozǵalǵan. «Qa­zir­gi tańda bul aryz-sha­ǵym­­dar boıynsha tekserýler júr­gi­zilip jatyr. Atqarylyp jat­qan jumystyń ashyqtyǵyn qam­tamasyz etý úshin qoǵamdyq uıym­darmen tyǵyz baılanys or­natyldy. Tergeýdegi zańsyz áreketter týraly shaǵymdar erekshe baqylaýǵa alynyp, tek­se­rilýde», dedi bul jaıynda ol.

«Bul qylmystyq isterdiń ishinde Atyraýdaǵy «Dınamo» stadıonynda bolǵan jaǵdaılar, taldyqorǵandyq Batyrbaevqa zańsyz kúsh qoldaný deregi jáne basqa da fakti bar. Osy oqıǵalardyń jan-jaqty ári tolyq tekserilýin qam­ta­ma­syz etý úshin bul isterdi ter­geý jemqorlyqqa qarsy kúres qyzmetine jáne arnaıy pro­kýror­larǵa tapsyryldy», degen E.Qılymjanov brıfıngte prokýrorlardyń árbir aryz-shaǵymdy, sondaı-aq ınternet arqyly taratylǵan barlyq aq­pa­ratty jiti tekseretinin esker­tip ótti.

E.Qılymjanov «Qasiretti qańtardyń» aq-qarasyn ajyratyp, mán-jaıdy tolyq ba­ǵam­daý­ǵa biraz ýaqyt ketetinin de jasyrmady. Tergeýdiń belgili bir ýaqytty talap etetinin es­kert­ken ol 1 300-den astam me­dı­sınalyq, ballıstıkalyq jáne basqa sot-saraptamalyq zert­teý taǵaıyndalǵanyn da ha­bar­lady.

Sot saraptamasy qańtar oqı­ǵa­laryn obektıvti baǵalaý úshin qajet ekenin atap ótken spıker: «Tergeýshiler oqıǵa bolǵan 1 500-ge jýyq oryndy qarap shyǵyp, 10 myńnan astam tergeý júrgizdi. Sonyń nátıjesinde 1 279 adam jábirlenýshi retinde tanyldy. Atqarylatyn jumys óte aýqymdy, sol úshin tergeý nátıjelerin kútip, sabyr saqtaý qajet. Árbir kúdiktiniń is-áreketine tergeý men saraptama nátıjeleri negizinde ǵana quqyqtyq baǵa beriledi. Al túpkilikti, ıaǵnı kinániń bar-joǵy, jazanyń mólsheri týraly sheshimdi tek sot qabyldaıdy. Sondyqtan azamattardan júr­gi­­zilip jatqan jumystarǵa túsi­­nistikpen qarap, tek resmı máli­met­terge senýge jáne jal­ǵan aq­pa­rattardy taratpaýǵa sha­qy­ra­myz», dedi.

Qańtar oqıǵalary kezinde shyndyqqa janaspaıtyn túrli aqparattyń qaptap ketkeni ras. Ásirese, áleýmettik jelini jıi qoldanatyn aǵaıyn qaı derektiń ras, qaısysynyń ótirik ekenin ajyrata almaı qaldy. Osyǵan oraı quqyq qor­ǵaý organdary Qylmystyq kodeks­te kórineý jalǵan aqparat tarat­qany úshin jaýapkershilik qaras­ty­ryl­ǵa­nyn alǵashqy kúnnen bastap eskertip, áleý­met­tik jeli­ler­de «feık» aqparattardy taratý derekterin anyqtaýǵa erekshe mán berip otyr. Bas prokýratýra ókiliniń habarlaýynsha, búginde jalǵan málimet taratý boıynsha 10 qylmystyq is tergelýde.

Terrorıstik aktiler jáne jap­paı tártipsizdikterdiń se­bep­teri men olardy uıym­das­tyr­­ǵandardy anyqtaý boıynsha tergeýdi vedomstvoaralyq jedel-tergeý toptary júrgizýde. Al bul toptarǵa arnaıy prokýrorlar jetekshilik etedi. О́z kezeginde, ishki ister organda­ry jappaı tártipsizdikter aıasyn­da jasalǵan basqa da qyl­mys boıynsha tergeýdi jal­ǵas­tyryp keledi. IIM Ter­geý depar­ta­men­tiniń basshy­sy, polı­sııa pol­kovnıgi Sanjar Ádilovtiń aıtýynsha, osy ýa­qyt­qa deıin 2 285 qyl­mys­tyq is qozǵalsa, onyń basym bóligi (1 674 is) ur­lyq pen tonaý­ǵa qatysty. Bul tirkelgen qyl­mys­tyń 73 paıyzyn quraıdy.

Brıfıng barysynda tergeýge qatysty tyń málimettermen bólisken IIM ókili jedel is-shara­lar kezinde 747 qarý men 18 myńnan astam oq-dári tár­ki­len­genin habarlady. Ur­lanǵan qarýdyń kóbi Al­ma­ty qalasy, Almaty jáne Jambyl oblys­tarynda anyq­talǵan. Sonymen qatar qylmys­kerlerden quny 107 mln teń­ge­den asatyn ur­lan­ǵan dúnıe-múlik tár­ki­len­gen.

Polkovnıktiń málimdeýinshe, jalpy urlyq, tonaý, sonyń ishinde tártipsizdikter kezinde qarý urlaǵany úshin 322 kúdikti ustalyp, ýaqytsha ustaý ızolıatoryna qamaýǵa alynǵan. Tergeý barysynda istiń mán-jaılaryn jáne kúdiktilerdiń dálelderin muqııat tekserýge, sondaı-aq dálel­demeler bazasyn jınaýǵa basa nazar aýdarylatynyn aıt­qan S.Ádilov qańtardaǵy tártip­sizdikter kezinde tonaýǵa qa­tys­qandardy anyqtaý jumys­ta­ry jalǵasatynyn da jetkizdi.

Ol sondaı-aq Qylmystyq is júrgizý kodeksinde kózdelgen negizder boıynsha kúdiktilerdi qamaýdan bosatý boıynsha is-sharalardyń da aıaqsyz qal­maı­ty­nyn atap ótti. «О́tken aptada qadaǵalaýshy prokýrormen kelisim boıynsha bultartpaý sharasy 9 adamǵa qatysty úı qamaǵyna, 6 adamǵa qatysty eshqaıda shyqpaý týraly qol­hat­qa ózgertildi. Jeke basyn jáne jasaǵan qylmystarynyń aýyr­lyǵyn eskere otyryp, bir­qatar kúdiktige qamaýǵa almaı, qoǵamnan oqshaýlaýǵa baılanysty emes bultartpaý sharalary qoldanyldy. Mundaı kúdiktilerdiń sany, qamaýǵa alyn­ǵandardy eseptemegende, qazirgi ýaqytta 200-den asady», dedi S.Ádilov.

Qańtardaǵy qaıǵyly oqıǵa­lar­dan keıin qoǵamdyq sanany baqylaý úshin aqparattyq soǵys bastalyp ketkenin IIM ókili de erekshe atap ótti. Resmı organdardyń eskertýlerine qaramastan, áleýmettik jeliler arqyly jalǵan aqparat taratý­dyń tym jıilep ketkenin aıt­qan Tergeý departamentiniń basshysy: «Bul aqparattyq sha­býyl­dardyń basty maqsaty – quqyq qorǵaý organdarynyń bedelin túsirý, sondaı-aq mem­le­kettigimizdiń qurylysyn tu­raq­­syzdandyrý bolyp tabylady. Jalǵan habarlardyń basym bóligi elden tys jerlerde jasalady. Búginde áleýmettik jelilerde shetelde tirkelgen 43 akkaýnt anyqtaldy. Kórineý jalǵan aqparat taratýdyń bar­lyq jaǵdaılary boıynsha kiná­li­lerdi jaýapkershilikke tar­tý boıynsha sharalar qabyl­da­nýda», dep málimdedi.

Esterińizge sala keteıik, qań­tar­daǵy qaıǵyly oqıǵalar kezin­de quqyq qorǵaý organ­darynyń 19 qyzmetkeri qaza taýyp, 3 myńnan astamy jaraqattanǵan edi. Brıfıngte S.Ádilov jap­paı tártipsizdik kezinde aýyr ja­raqattanǵan kúshtik qury­lym qyzmetkerleriniń 40-y­na oq tıgenin, 13-iniń py­shaq jaraqatyn alyp, 170-ten asta­my­nyń basqa da aýyr dene ja­raqatyn alǵanyn aıtty. «О́ki­nish­ke qaraı, beıbit tur­­ǵyndar ara­synda da qaza tap­qan­dar bar. Osynyń barlyǵy – jappaı tár­tipsizdikterdiń orny tolmas aýyr saldary. Qazirgi tańda árbir qaza tapqan adam boıynsha obek­tıvti tergeý júrgizilýde», dep atap ótti polkovnık.

S.Ádilov tergeýdiń zańsyz ádisteri týraly barlyq shaǵym­­dy prokýrorlarmen birge IIM-niń ishki qaýipsizdik bólim­sheleri de muqııat tekse­re­tinin, árbir derek boıynsha egjeı-tegjeı talqylaý júrgiziletinin de má­lim­dedi. Onyń sózine qara­ǵanda, osyndaı birqatar fakti boıynsha qylmystyq ister bas­talyp ta ketken.

Al «Qasiretti qańtar» oqı­ǵa­­synan 88 mlrd teńgeden as­tam qarjylyq shyǵyn kelgen. Jap­paı tártipsizdikter ke­zinde zardap shekken nysan­dar sany 1 573-ke jetken. Alaı­da IIM ókili zardap shekken azamattardyń ótinishterine baı­lanysty bul san áli de ózgerýi múmkin deıdi. Eń kóp zardap shekken bıznes nysandary – dúken, lombard, janarmaı quıý stansalary men qoǵamdyq tamaqtaný oryndary. Sonyń ishinde, qaskóıler ańshylyq dúkenderdi tolyq tonap ketken. Zaqymdalǵan nemese múlde jaramsyz bolyp qalǵan kólikter sany da artyp, 765-ke jetti. Saý-tamtyǵy qalmaǵan 551 kólik polısııaniki bolsa, 124-i qara­pa­ıym turǵyndarǵa tıesili.