Qańtar oqıǵasynan keıin qurylǵan «Amanat» táýelsiz komıssııasy elimizdiń 6 óńirinde jumys istep, tergeý ızolıatorynda otyrǵan 85 adamdy qamaýdan shyǵarýǵa muryndyq boldy. Bostandyqqa shyqqandardyń 12-si kámelettik jasqa tolmaǵan jetkinshek bolsa, ekeýi áıel. Bul jóninde elordada ótken brıfıng barysynda komıssııa músheleri – zańgerler Abzal Quspan, Mádı Myrzaǵaraev pen Ýaıs Ersaıynuly málimdedi.
Atap aıtqanda, Almaty qalasynan – 68, Almaty oblysynan – 9, Shymkent qalasynan 8 adamnyń bas sharasy ózgertilip, qamaýdan bosap shyqqan. Komıssııa tóraǵasy Abzal Quspannyń sózine qaraǵanda, aldaǵy ýaqytta Shyǵys Qazaqstan oblysynan – 24, Shymkentten 5 adam bostandyqqa shyǵarylmaq. Jýrnalısterdiń suraqtaryna jaýap bergen A.Quspan: «Qamaýdan bosap shyqqandardyń barlyǵyn tolyq kinásiz deı almaımyz. Biz neǵurlym kinásizdigin dáleldeıtin aıǵaqtar basym adamdardy shyǵardyq. Negizinen bas sharasyn ózgertýge, aıypty jeńildetýge qol jetkizdik», dedi. Brıfıngke qatysqan jýrnalısterdiń «komıssııa qamaýdaǵylardy «iriktep» shyǵaryp jatyr» degen ýájine qatysty oıyn bildirgen M.Myrzaǵaraev: «Biz iriktep shyǵaryp jatqan joqpyz, múmkindigimiz jetkenin shyǵaryp aldyq. Aıaǵymyz jetpeı jatqan óńirler bar. Biz shyǵarǵan adamdardyń kinásizdigin dáleldeıtin aıǵaqtar barynsha kóp boldy. Osyny túsinińizder», dedi. Bul suraqqa qatysty oıyn bildirgen A.Quspan da komıssııanyń adamdardy iriktep shyǵarmaıtynyn eskertip ótti. «Qazirgi tańda Qazaqstan boıynsha tergeý abaqtysynda 800-den astam adam otyr. Olardyń barlyǵy qylmystyq is boıynsha ustalǵandar. Eger osy ustalǵandardyń barlyǵynyń advokat jaldaýǵa múmkindigi bar dep oılasańyzdar, qatty qatelesesizder. Tergeý ızolıatorynda otyrǵandardyń jartysyna jýyǵynyń advokat jaldamaq túgili sońynan izdep keletin adamy joq. On adamdy shyǵarsaq, sonyń úsheýiniń izdeýshisi, advokat jaldaýǵa jaǵdaıy joq. Biz jáne basqa da quqyq qorǵaýshylar osyndaı jandardyń barlyǵyna tegin qyzmet kórsettik. Shyqqanda baratyn jeri joqtardy tanys adamdar arqyly ornalastyrýǵa da atsalystyq», dedi ol.
Brıfıngte belgili bolǵandaı, buǵan deıin Almaty, Shymkent qalalary men Almaty, Shyǵys Qazaqstan, Jambyl oblystarynda jumys istep kelgen komıssııa aldaǵy ýaqytta jumysty júıeleý úshin quzyrly organdarmen tize qosyp qyzmet etýdi uıǵaryp otyr. «Biz endi ár óńirge baryp, ár adammen kezdesip, olardyń isimen jeke-jeke jumys istegennen góri, ortalyq organdar arqyly tıimdi jumys isteýge kóshpekpiz. Bas prokýratýra men Prezıdent Ákimshiligi arqyly júıeli jumys júrgizbekpiz. О́ıtkeni jeke-jeke jumys isteý kóp ýaqyt alady» degen komıssııa tóraǵasy «Amanattyń» qos ókilettigi bar ekenin málimdedi. Onyń birinshisi – tergeý ızolıatorlaryna kirip, qamalǵandarmen kózbe-kóz tildesý bolsa, ekinshisi – qylmystyq is qujattarymen tanysý.
Brıfıng barysynda komıssııa músheleri tergeý ızolıatorynda otyrǵandardy azaptaý oqıǵalaryna qatysty da pikirlerin bildirdi. Qańtar oqıǵasy boıynsha jappaı ustaý 8-10 qańtar kúnderi júrgizilgenin, soǵan sáıkes kúdiktilerdi azaptaý da sol ustaý kezinde bolǵanyn aıtqan komıssııa tóraǵasy Abzal Quspan: «Jumys barysynda júrekke iz qaldyryp, bizdi qatty kúızeliske túsirgeni – myltyq, avtomattan jaralanǵan almatylyq azamattardy kórgen sátimiz. Árıne, olarǵa tergeý ızolıatorynda, onyń ishinde dárigerlik bólimde jaǵdaı jasalyp jatyr. Qalalyq aýrýhana dárigerleri aptasyna eki ret kómek kórsetedi. Degenmen kóbiniń jaǵdaıy aýyr», dep málimdedi. Al komıssııa múshesi Mádı Myrzaǵaraev qamaýda otyrǵandardyń deni jastar ekenin aıtyp ótti. «Ustalǵandardyń arasynda kámeletke tolmaǵan 11-12 jetkinshek te boldy. Jastary nebári 15-16-da. Olardyń qoǵamǵa qaýip tóndirmeıtinine prokýratýra organdaryn sendire aldyq jáne biz kezdesken kámeletke tolmaǵandardyń bultartpaý sharasy ózgertilip, barlyǵy úılerine jiberildi», dedi M.Myrzaǵaraev.
BAQ ókilderiniń taldyqorǵandyq Azamat Batyrbaevqa qatysty suraqtaryna jaýap bergen A.Quspan bul azaptaýǵa qatysty birinshi bolyp dabyl qaqqan ózderi ekenin jetkizdi. «Azamat Batyrbaevtyń arqasyna útik basqanynan bastap qandaı qıyndyq kórgenin, qandaı aýyr halde jatqanyn birinshi biz táptishtep otyryp jazyp bergenbiz. О́zimen kezdesip, arqasyn sheship turyp kórdik, kózimiz jetti. Sol kezde-aq qandaı kinási bolsa da, oǵan emdelýge múmkindik berýdi, bultartpaý sharasyn ózgertý kerektigin aıtyp, oblys prokýroryna usynys berdik. Árıne, búkil talabymyzdy oryndaı bermeıtini anyq. Dese de, «Joq, shyǵarmaımyz!» degen úzildi-kesildi jaýap ta almaǵanymyzdy aıta keteıik. Qazir Batyrbaevqa naqty qandaı sheshim qabyldanatyny belgisiz», dedi mán-jaıdan habar bergen zańger. Sóz arasynda zańger prokýrorlardyń kinálilerge qatysty vıdeolardy jeke-jeke kórsetýge ýáde bergenin de aıtty.
Qasiretti qańtar oqıǵalaryna qatysty saıası suraqtarǵa jaýap bere almaıtynyn ashyq málimdegen A.Quspan Qazaqstannyń adamdy azaptaýǵa qarsy halyqaralyq qujatqa qol qoıǵanyn, onyń ishinde azaptaýlarǵa qarsy konvensııa bar ekenin eske salyp ótti. «Ishki ister organdary adamdy úsh kún ustaýǵa quqyly. Al sot sheshiminen keıin uryp-soqty degen shaǵym bizge kelip túsken joq», degen zańger qylmys jasaǵan quqyq qorǵaý organy qyzmetkerleri jaýapqa tartylýy kerek dep esepteıdi. «Tek fızıkalyq emes, moraldyq, psıhologııalyq qysymdar da azaptaýǵa jatady. Al bul jerde tikeleı kózge uryp turǵan azaptaýlar bar. Al adamnyń arqasyna útik basý, tyrnaqqa ıne suǵý – qylmys», dedi A.Quspan.
Komıssııa músheleriniń málimdeýinshe, alty óńirdiń ishinde Almaty jáne Shymkent qalalarynyń prokýrorlary ashyq ári belsendi jumys istegen. «Qalǵan óńirlerge qatysty eskertpelerimizdi Bas prokýratýraǵa joldadyq. Naqty qandaı eskertýler ekenin aıtpaı-aq qoıaıyq. Nátıje bolady dep oılaımyz. Árıne, olardiki ashyq kedergi emes, biraq biz oılaǵan deńgeıde ortaq jumys istemedi», dedi bul jaıynda A.Quspan.
Esterińizge sala keteıik, komıssııanyń aralasýymen qamaýdan bosap shyqqan 85 adam áli de kúdikti dep sanalady. Sebebi bas sharasyn ózgertip, bostandyqqa shyǵarý olardy taǵylǵan aıyptan tolyq bosatpaıdy. Tergeý aıaqtalǵansha olar elden eshqaıda shyǵyp kete almaıdy. Al qańtar oqıǵalary kezinde beıbit sherýge shyǵyp, isti bolǵan jazyqsyz jandarǵa zańdyq kómek berýdi maqsat tutqan «Amanat» kinásizderdi bosatý jumystaryn áli de jalǵastyramyz dep otyr.