Qytaıdyń bas shahary – Beıjińde XXIV Qysqy Olımpııa oıyndary resmı túrde aıaqtaldy. 16 kún boıy Aq Olımpıadanyń ordasyna aınalǵan Beıjiń, Iаnsın jáne Chjanszıakoý qalalarynda dúnıe júziniń eń tańdaýly sportshylary qysqy sporttyń jeti túrinen 109 medal jıyntyǵyn sarapqa saldy.
«Qus uıasy» atalyp ketken Beıjińdegi áıgili stadıondaǵy aq qar, kók muzdaǵy Oıyndardyń resmı jabylý saltanatynda Olımpıada týy tómen túsirilip, baıraq HOK prezıdentine qaıtaryp berildi. Al Tomas Bah ony 2026 jylǵy Qysqy Olımpııa oıyndaryn qabyldaıtyn Italııanyń Mılan qalasynyń merine ustatty. Al sońynan Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń prezıdenti Tomas Bah Beıjiń Olımpıadasyn jabyq dep jarııalady. Sóıtip, taǵy bir qysqy Olımpııa oıyndary tarıh qoınaýyna endi.
Solt-Leık-Sıtı, Týrın, Vankýver hám Beıjiń
Jer sharynyń tórt buryshynda ornalasqan bul tórt qalany ne biriktirýi múmkin? Árıne, qazaqstandyq sportshylardyń osy qalalarda uıymdastyrylǵan Olımpıadalardan oljasyz oralýy. Bıylǵy doda aldynda qazaqstandyqtardyń «qara tizimindegi» qalalar rettiligi osy tizimmen birjola aıaqtalyp, Sochı men Phenchhandaǵy júldege bastaǵan dara jol jalǵasyn tabady dep úmittengen edik. Sóıtsek, bizdi taǵy bir sátsiz Olımpııa oıyndary kútip turǵan eken.
Jalpy, qazaqstandyq sportshylar Táýelsizdik tarıhyndaǵy segizinshi Qysqy Olımpıadada baq synap, teń jartysynda júldegerler qatarynan kóriný baqyty buıyrdy. Al qalǵan tórt Olımpıadada sportshylarymyzdyń taýy shaǵyldy. Endi sport salasyna jaýapty mamandardyń aldaǵy ýaqytta sportqa degen kózqarasy ózgermeıtin bolsa, kelesi Olımpıadada da jerlesterimiz janarymen jer shuqyp keletinin Tokıo men Beıjińdegi tórtjyldyqtyń basty básekeleri dáleldep berdi.
Qysqy Olımpııa oıyndary tarıhynda Qazaqstan sportshylary segiz medal jeńip alǵan bolsa, sonyń teń jartysy shańǵyshy Vladımır Smırnovqa tıesili. Lıllehammerde bir altyn, eki kúmis, Naganoda qola júlde jeńip alǵan dańqty sportshymyz Qazaqstan Olımpıada komıtetiniń baspasóz qyzmetine suhbat berip, jerlesterimizdiń Beıjińdegi ónerine óz baǵasyn berdi.
– Árıne, bizdiń quramanyń Beıjińde birde-bir medal jeńip almaǵany óte ókinishti. Biraq nátıjeniń dál osylaı bolatyny áý basta belgili bolǵan edi. О́ıtkeni short-trek pen mogýldy qospaǵanda, ózge sport túrindegi ókilderimizdiń Álem kýboktary men halyqaralyq jarystarda úzdikter qatarynan kórinbeýi Olımpıadada júlde bolmaıtynyn meńzegendeı boldy. Konkı jarysynda azdaǵan úmit boldy. Al qalǵan sportshylardyń bar maqsaty – Olımpııa oıyndaryna qatysý bolǵan sııaqty. Qazaqstandyq delegasııa negizgi mindetti oryndady dep oılaımyn. Iаǵnı kóptegen sport túrinen joldama utyp aldy. Endi sport sheneýnikteri kelesi Olımpıadalarda júlde alý úshin búginnen bastap Qazaqstandaǵy daryndy jastardy izdep, solarǵa bar jaǵdaıdy jasaýy kerek. Sebebi tasada qalǵan talanttar ózdiginen kóterile almaıdy. Sportqa ınvestısııa quıý kerek, jańa sport túrlerine kóńil bólgen jón, halyqty kóbirek tartý qajet. Dál osyndaı eńbeksiz bizde eshqashan medalǵa úmit bolmaıdy, – dedi ol.
Kináni taǵy da koronavırýs arqalaı ma?
Osydan birer kún buryn Mádenıet jáne sport mınıstri Dáýren Abaev mınıstrliktiń alqa májilisinen keıin jýrnalısterdiń Beıjiń Olımpıadasy men qazaqstandyq sportshylardyń ónerine qatysty suraǵyna jaýap berip, ázirshe Olımpıadaǵa naqty qorytyndy jasaý áli erte ekenin jáne Qysqy Oıyndar aıaqtalǵannan keıin mınıstrlik Býrabaıda kóshpeli keńes ótkizýdi josparlaǵanyn aıtty.
– Olımpıada aıaqtalǵannan keıin biz birden Býrabaıda úlken kóshpeli keńes ótkizemiz. Sol jerde naqty qorytyndylar jasalady. Qysqy Olımpıadanyń nátıjesi boıynsha belgili bir kadrlyq ózgerister bolady, – dedi Dáýren Abaev.
Jankúıerlerdiń esinde bolsa, Qazaqstannyń Ulttyq Olımpıada komıteti alty aı burynǵy Tokıo Olımpıadasyndaǵy otandyq sportshylardyń sátsizdiginen keıin de alqaly jıyn ótkizgen-di. Sport fýnksıonerleri, salaǵa jaýapty mamandar, jattyqtyrýshylar ary talqylap, beri talqylap, aqyr sońynda Tokıodaǵy toqyraýǵa eki jyldan beri adamzat balasyna des bermeı kele jatqan pandemııany kináli ǵyp shyǵarǵan bolatyn. Bul jolǵy jıynda da koronavırýs kóp «taıaq jeıtinge» uqsaıdy.
Osy oraıda Olımpıada chempıony Vladımır Smırnov Olımpıadada táýir nátıjege qol jetkizý úshin aldymen balalar men jasóspirimder sportyna nazar aýdaryp, halyqaralyq talapqa saı kóptegen sport keshenderin salý kerek ekenin aıtady.
– Qazaqstannyń kóp bóliginde qys mezgili alty aıǵa deıin sozylady. Bylaısha aıtqanda, qysqy sportpen aınalysýǵa tolyq múmkindik bar. Biraq sportymyzda qurylym (júıe) durys jumys istemeıdi. Sportta jetistikke jetý úshin aldymen jaqsylap taldaý jasalý kerek. Iаǵnı qaı oblysta qandaı sport túrin damytýǵa bolady degen sııaqty. Sonan soń júıeli túrde oryndalatyn jaqsy baǵdarlama qajet. Munyń barlyǵyn jasaý úshin qarjy men halyqaralyq deńgeıdegi jańa sport nysandary kerek. Sportshylar arasyndaǵy básekelestikti únemi arttyryp otyrǵan jón. Ol úshin bizge jıi sporttyq sharalar ótkizip, sheteldegi básekelerge kóbirek qatysý qajet. Ásirese kórshiles elderge barǵan durys. Bul tek negizi quramdy ǵana saıystarǵa jibere berý kerek degen sóz emes. Balalar, jasóspirimderge de jaǵdaı jasalǵany jón. Elimizde balalar, jasóspirimder, stýdentter sportyn damytý kerek. Alaıda bul úshin jaqsy baǵdarlama kerek ekenin taǵy da qaıtalap aıtamyn. Bul baǵdarlamany qurastyryp shyǵatyn talantty adamdardy tartý kerek jáne ony engizý óte mańyzdy, – deıdi Vladımır Smırnov.
О́kinish pen sátsizdikter
Qazaqstandyq sportshylar Beıjińde júldesiz qalsa da, ótken Olımpıadalarmen salystyrǵanda keıbir sport túrlerinde alǵa jyljý baıqalsa, keı sportta nátıjelerimiz tómendep bara jatqandaı. Máselen, bıylǵy Olımpıadada tý ustap shyqqan short-trekshi Abzal Ájiǵalıev pen Mılan Olımpıadasynyń úmiti – Ádil Ǵalıahmetov 500 jáne 1500 metrge jarysýda fınalda baq synady. Ásirese Abzal medalǵa qol sozym jer qalǵanda toqtady. Ájiǵalıev osydan tórt jyl buryn Phenchhanda jartylaı fınaldan keri qaıtyp edi.
Al qazaqstandyq jankúıerler qatty úmit kútken mogýlshylar Dmıtrıı Reıherd, Iýlııa Galysheva, konkıshi Denıs Kýzın syn saǵatta jigersizdik tanytty. Phenchhan Olımpıadasynyń qola júldegeri Iý.Galysheva byltyrǵy Əlem kýbogy kezeńderinde táýir nátıje kórsetkenimen, bıyl birde-bir ret júldegerler qatarynan kórine almady. Olımpııa oıyndarynyń alǵashqy irikteý kezeńinen sátti ótkenimen, ekinshi fınaldyń sońǵy sekirisinde qatelikke boı aldyryp, júldeden tys qaldy. Dmıtrıı Reıherd te ekinshi fınalda súrindi. Sochıde besinshi orynǵa taban tiregen ol Beıjińde óz nátıjesin jaqsarta almady. Ekinshi fınalda nebári segizinshi orynǵa turaqtady.
Qatarynan tórtinshi Olımpıadasyna qatysqan konkıshi Denıs Kýzın de el senimin aqtaı almady. Álem chempıonattarynda top jarǵan sanaýly sportshynyń biri Kýzın Beıjiń Olımpıadasyna erekshe daıyndalǵan edi. О́ıtkeni 33 jastaǵy sportshymyzdyń bul sońǵy múmkindigi bolatyn. Alaıda oǵan bul joly da sáttilik joldas bolmady. 1000 metrde synǵa túsken ol máre syzyǵyn nebári 23-shi bolyp kesti. Ýaqyt kórsetkishi tym nashar – 1:10.077. Kýzın byltyr ǵana el birinshiliginde osy qashyqtyqta 1.07,65 nátıjesimen Qazaqstan rekordyn ornatqan edi. Al 1000 metrde Olımpıadanyń altynyn alǵan Nıderland ókili Tomas Kroldyń ýaqyt kórsetkishi – 1:07.92.
Norvegııalyqtar des bermedi
Beıjińdegi Aq Olımpıadada jarystyń sońǵy kúnine deıin qatysýshy komandalar top basyna talasty. Sportshylardyń jekeleı rekordynan bólek, Norvegııa quramasy Beıjiń Olımpıadasynda altyn medal sany boıynsha da óz rekordtaryn jańartty. Norvegııa tórt jyl burynǵy dodada 14 altyn oljalaǵan bolsa, bıyl olardyń sportshylary 16 márte óz eliniń ánuranyn shyrqatty. Sondaı-aq Vıkıngter eli Phenchhanda jalpy sany 39 medal ıelenip (14 altyn, 14 kúmis jəne 11 qola), Vankýver Olımpıadasynda jalpy sany 37 (9-15-13) medal alǵan AQSh-tyń rekordyn jańartqan edi. Alaıda bıyl tek 37 júldemen (16 altyn, 8 kúmis, 13 qola) shekteldi.
Beıjiń Olımpıadasyna qatysqan 2871 sportshynyń 98-i eki jəne odanda kóp medal jınady. Onyń ishinde norvegııalyq bıatlonshylar Iohannes Tınnes Bıo men Marte Olsbıý-Roıselann jáne reseılik shańǵyshy Aleksandr Bolshýnov bes júlde jeńip aldy. Tınnes Bıo bir Olımpıadada tórt altyn, bir qola medal oljalasa, A.Bolshýnov úsh márte top jaryp, bir kúmis jáne bir qola medalǵa qol jetkizdi. Al Olsbıý-Roıselann úsh márte Beıjiń Olımpıadasynyń chempıony jáne eki ret qola júldegeri degen ataqqa ıe boldy.
Bıylǵy Olımpıadada 27 eldiń sportshylary júldeger atandy. Bul – Phenchhan Olımpıadasymen salystyrǵanda úsh elge tómen. Sondaı-aq Beıjiń Olımpıadasynda 21 eldiń sportshylary altyn medal jeńip aldy. Sochı men Phenchhan Olımpıadasynda 22 quramanyń ókili altyn alyp, Olımpıada rekordyn qaıtalaǵan edi. Al medal jıyntyǵy boıynsha jalpykomandalyq esepte Norvegııa quramasy qatarynan ekinshi márte top bastady. Osynaý uly kóshte Qazaqstan sportshylary 12 aı jaz bolatyn Jańa Zelandııa (2 altyn, 1 kúmis) men Aýstralııa (1 altyn, 2 kúmis, 1 qola) quramalarynan qalyp qoıdy.