Dárilerdiń qaýipsizdigin qadaǵalaý mańyzdy

Jaǵymsyz reaksııalar týraly habarlamalar tirkeýden keıingi preparattar men medısınalyq buıymdar sapasyn baqylaýǵa baǵyttalǵan farmakologııalyq qadaǵalaý salasyndaǵy halyqaralyq praktıkanyń bir bóligi sanalady.

«Karta-habarlamalardyń nemese «sary kartalar» dep atalatyn habar­lar­­dyń kelip túsýi dárilik zattar, me­­dısı­nalyq buıymdar aınalymda jú­­retin búkil kezeń barysynda paı­da jáne qaýipter araqatynasyn baǵ­a­laý­ǵa múmkindik beretin dárilik pre­pa­rat­tyń qaýipsizdigin baqylaý júıe­si kom­­ponentteriniń biri ekenin túsiný ma­ńyz­dy. Iаǵnı farmakologııalyq ónim­niń mem­lekettik tirkeýge deıin qaýip­siz­digi, tıimdiligi men sapasy tur­ǵy­­synan sa­rap­tamadan ótetininen tys, ol qol­da­­ný kezeńinde turaqty monıtorıng­teý­den ótkiziledi», dep atap kór­set­ti Dá­ri­lik zattar men medısınalyq bu­ıym­dardy saraptaý ulttyq ortalyǵy bas dırektorynyń orynbasary Baıan Moldahmetova.

О́tken jyly kelip túsken kartalar sanynyń edáýir bóligi, ıaǵnı 1 773-niń telnusqalyq kóshirmeler ekenin nemese tolyq emestigin: olarda qajetti derekter, onyń ishinde preparatty dozalaý rejimi men óndirýshiniń kórsetilmegenin qosa atap ótemiz. Taldaý jasalǵan 2 302 anyqtalǵan habarlamanyń 45,7%-ǵa jýyǵy júıeli paıdalanýǵa ar­nal­ǵan ın­feksııaǵa qarsy preparattar úle­si­ne tıedi. Osyǵan uqsas statıstıka 2020 jylǵy qorytyndylar boıynsha baıqaldy. Dúnıejúzilik densaýlyq saq­taý uıymynyń derekteri boıynsha, osyndaı kórinis búkil álemde saqtalǵanyn naqty atap ótý qajet. Júıeli qoldanýǵa arnalǵan ınfeksııaǵa qarsy preparattar medısınalyq qoldaný barysynda jaǵymsyz reaksııalar týyndaǵan preparattar arasynda kósh basynda aldyńǵy oryn alady. Osy kórsetkishterdi tómen­de­tý úshin DDU antıbıotıkterdi utymdy paıdalaný jumysyn júrgizedi.

Aımaqtar bólinisinde karta-habarlamalardy joldaýda Almaty (27,2%), Nur-Sultan (12,9%) qalalary, Qaraǵandy oblysy (8,1%), Pavlodar oblysy (6,7%) jáne Shymkent qalasy (6,4%) bel­sen­di­lik tanytty.

Degenmen de, medısınalyq uıym­dar­dyń, dárilik zattar óndirý­shi­leriniń, dıstrıbıýtorlarynyń jaǵymsyz reaksııalar monıtorıngine qatystyrylýy tómen kúıde qalady. Osyǵan baılanys­ty, DZSUO týyndaǵan jaǵymsyz reak­sııalar týraly aqparatpen pármendi bóli­sip otyrýǵa shaqyrady. Karta-ha­bar­lamalardy joldaý qolaıly bolý úshin, messendjerler men áleýmettik jelilerden tys (WhatsApp, Telegram jáne t.b.), medısınalyq uıymdar men tirkeý kýálikteriniń ustaýshylary úshin DZSUO www.ndda.kz resmı saıtyna onlaın-rejimde karta-habarlamalar joldaý úshin logınder men qupııasózder beriledi. Karta-habarlamalardy sapaly toltyrý boıynsha keńester, túsin­di­rý­ler, onlaın-oqýlar júrgiziledi.

Reaksııalar týraly habarlamalar sany jetkilikti bolsa, qajet bolǵan jaǵ­daı­da óte naqty jáne tıimdi sharalar qa­byldaýǵa múmkindik beretinin eske salamyz. Mysaly, medısınalyq qoldaný jónindegi nusqaýlyqqa qosymsha aqparat engiziledi, mamandar men pasıentterge arnalǵan bilim berý materıaldary jańartylady, ári ónim qaýipsizdigi bo­ıynsha ınspeksııalar men qosymsha zertteýler júrgiziledi, sondaı-aq medı­sı­nalyq ónimniń qaýipsiz paıdalanylýyn arttyrýǵa baǵyttalǵan basqa sharalar qabyldanady. Budan bólek, dárilik preparattardyń anyqtalǵan jaǵymsyz áserleri jónindegi jedel derekter Ýppsa­la qalasyndaǵy (Shvesııa) dárilik zat­tardyń jaǵymsyz áserlerin monıtorıngteý jónindegi DDU halyqaralyq baǵdarlamasynyń ortalyǵyna aı saıyn joldanady.

Osy áserler keshendi túrde Qazaq­stan naryǵyn jáne qazaqstandyq pasıent­ter­di sapaly jáne qaýipsiz preparattarmen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Son­dyqtan osy máselede medısınalyq jáne far­masevtıkalyq qyzmetkerlerdiń bel­sen­diligi erekshe mańyzdy.