Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Joldaýyndaǵy saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik jańǵyrtýdyń negizgi baǵyttary jańa, ádiletti qoǵam – Jańa Qazaqstannyń negizgi ınstıtýttarynyń kelbetin aıqyndap berdi.
«Aldymen ekonomıka, sosyn saıasat» degen qaǵıda qoǵamdyq júıeni demokratııalandyrýǵa alyp keledi, bul faktor el men jerdiń, memlekettiń baılyǵyn halyqqa qoljetimdi bolýyna jol ashady dep úmittendik. Biraq úmit aqtalmady: qoǵam baılar men kedeıler dep atalatyn eki jikke bólindi. Bul faktor áleýmettik ádiletsizdik pen teńsizdikti týdyryp qana qoımaı, ekonomıkanyń turaqty damýyn tejedi.
Memleket basshysy Jańa Qazaqstannyń qurylysyn onyń saıası negizin qaıta qurýdan bastaýǵa nıettenip otyr. Birinshiden, sýperprezıdenttik basqarý túrinen kúshti Parlamenti bar prezıdenttik respýblıkaǵa ótip jatqanymyzdy atap ótken jón. Bul bılik ınstıtýty men eldiń turaqty damýy arasyndaǵy ońtaıly teńgerimdi qalyptastyrady. Mundaı saıası júıe Qazaqstanda jeke basyna tabynýshylyqa, favorıtızm men bıliktiń bir qolǵa shoǵyrlanýyna jol bermeıdi dep oılaımyn.
Endi Májilis depýtattary jartylaı majorıtarlyq negizde saılaýshylardyń tikeleı daýys berýi arqyly saılanatyn bolady. Partııalyq tizim boıynsha depýtattardy usynýǵa keletin bolsaq, bul jerde de progressıvti demokratııalyq ózgeristerge basymdyq berilmek. Nátıjesinde, saıası partııalardy tirkeý aıtarlyqtaı jeńildetilip, partııanyń saılaýdaǵy jeńisi tek básekemen anyqtalady.
Memleket basshysynyń partııadan shyǵý týraly sheshimin durys dep qabyldadym. Endigi jerde bul faktor partııalyq júıeni qalyptastyrýda ashyq básekelestikke kepildik beredi. Ákimder men olardyń orynbasarlarynyń partııa fılıaldarynda qyzmet atqarýyna tyıym salýdy zańmen bekitý prınsıpti mańyzdy dep sanaımyn. Senat jumysyn ishteı biletin senator retinde men úshin Memleket basshysynyń qos palataly Parlamentti nelikten qoldaǵany túsinikti.
Sebebi Parlamenttiń jumys nátıjesi depýtattardyń sanynda emes, olardyń jumysynyń sapasymen ólshenedi. Atqarýshy bılik jumysyndaǵy basty másele el bıýdjetindegi qarajattyń jetispeýshiliginde emes, onyń tıimdi jumsalýymen anyqtalady. Qarapaıym tilmen aıtqanda, árbir depýtat Úkimet jumysynyń osal tustaryn aıtyp, ekonomıkany tıimdi basqarýdy talap etse, ómirimiz áldeqaıda jaqsarar edi.
Meniń oıymsha, Prezıdent dál osyndaı qoǵamǵa qajetti yqpaldy Parlamenttiń qalyptasýyna qajetti irgetas jasap jatyr. Qańtar qasireti saıası turaqtylyqtyń, memlekettiń birtutastylyǵynyń qadirin jańa sıpatta uqtyryp ketti. Kórshi elderdegi saıası turaqsyzdyq, sanksııalar soǵysy jekelegen elderde ǵana emes, jalpy Jer sharyndaǵy saıası turaqtylyqqa qater tóndirip tur. Bizge qazir memlekettiligimizdiń birtutastyǵyn kózimizdiń qarashyǵyndaı qorǵaıtyn sát keldi. Sondyqtan memleketimizdi, qorǵanys qabiletimizdi nyǵaıtýymyz úshin halyq qoldaıtyn myqty bılik kerek.
Iá, búginde Memleket basshysy elimizdiń ekonomıkalyq-áleýmettik damýynyń naqty baǵdarlamasyn usyndy. Biraq ony azamattyq qoǵamdy jańǵyrtýsyz tolyq júzege asyrý múmkin emes. Damyǵan elderdiń árbir azamaty demokratııalyq damý ınstıtýttary arqyly memlekettik basqarýǵa atsalysady. Qazir Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev úshin halyqtyń qoldaýy men senimi mańyzdy ekenin dıvan batyrlary deńgeıinde emes, saıası belsendiligimiz arqyly qoldaýdyń kezi kelgenin árbirimiz túsinýimiz kerek. Halyqtyń senimi endi bastalǵan ózgeristerdiń baıandy bolýy úshin, ishki-syrtqy kúshterdiń kedergi bolmaýy úshin qajet ekenin Qańtar oqıǵasy kórsetti.
Aqylbek KÚRIShBAEV,
Parlament Senatynyń depýtaty