«Qasiretti qańtar»: Tergeý málimetteri jarııalandy

Qazirgi tańda qańtar oqı­ǵa­laryn arnaıy prokýrorlardyń bas­shylyǵy qurǵan vedomstvoaralyq jedel-tergeý toptary tergep jatyr. Bul jóninde Prezıdenttiń ózi ar­naıy tapsyrma bergen bola­tyn. Búginde atalǵan toptardyń óndi­risinde 262 qylmystyq is qaralyp jatsa, onyń 44-i terrorızm, 47-si jappaı tártipsizdik boıynsha tergelýde.

E.Qılymjanovtyń málim­de­ý­inshe, jappaı tártipsizdikterdi uıymdastyryp, qatysqany úshin kúdikti dep tanylǵan 547 adamnyń qazir 269-y qamaýǵa alynǵan. Al el kóleminde tergelip jatqan 3 702 qylmystyq istiń basym bóligi ur­lyq, tonaý jáne qarý-jaraq ur­ly­ǵyna qatysty bolyp otyr.

«Memleket basshysynyń aýyrlatatyn mán-jaılar bolmaǵan kezde jazany jeńildetý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda prokýrorlar bas bostandyǵynan aıyrýmen baılanysty emes jazalardy taǵaıyndaýda. Búgingi kúni kinásin moıyndap, zalaldy ótegen 135 azamattyń bas bostan­dyǵy shektelip, qoǵamdyq jumys­tarǵa tartyldy», deıdi E.Qılym­janov. Sondaı-aq qarý urlaý jáne saqtaýǵa baılanysty aýyr qylmys jasap, zalaldy ótemegen 17 sottalýshy bas bostandyǵynan aıyrýdyń naqty merzimin arqalaǵan.

Resmı málimdemesinde Bas pro­kýratýra ókili eger azamattar zańsyz saqtalǵan qarýdy, oq-dári­lerdi jáne jarylǵysh zattardy óz erkimen tapsyrsa, qylmystyq jaýapkershilikten bosatylatynyn da eskertip ótti. Alaıda mundaı azamattardyń is-áreketterinde qylmys quramy bolmaýy kerek jáne quqyq qorǵaý organdary anyqtaǵan jaǵdaılar erikti túrde tapsyrylǵan bolyp sanalmaıdy.

Qańtar qyrǵyny kezinde Alma­ty qalasynda, Almaty, Jambyl jáne Qyzylorda oblystarynda qo­ǵamdyq tártipti saqtap, qyz­mettik boryshyn oryndaý kezinde 19 qyzmettegi jáne bolashaq ofı­serlerdiń erlikpen qaza bolǵany barshaǵa belgili. Solardyń biri – Al­maty qalasy ákimdiginiń ǵıma­ratyn kúzetýge qatysqan podpol­kovnık S.Qaıyrov. Quqyq qorǵaý­shynyń ólimi qańtar oqıǵasy kezinde asqan qatygezdigimen este qal­ǵan edi. Podpolkovnıktiń denesi ǵıma­rattyń tóbesinen tabylǵan. Tergeý kezinde qylmyskerlerdiń ony zorlyq-zombylyqpen óltirgen­nen keıin izderin jasyrý úshin denesin órtep jibergeni anyqtal­ǵan. Qyryqqa da tolmaǵan ofıser­diń artynda qara jamylǵan otbasy men kámeletke tolmaǵan eki balasy qaldy.

«Qylmyskerler Almaly aýdan­dyq polısııa basqarmasy men «Kók Tóbe» telemunarasyn basyp almaq bolǵan kezde stra­tegııalyq obektilerdi qorǵaǵan qyz­metkerler – Qambetov, Asyl­hanov jáne Almasov oqtan qaza tapty. Al Taldyqorǵan qalasy alań­ynda qoǵamdyq tártipti qamta­masyz etip turǵan Ulttyq ulan­nyń 5514 áskerı bóliminiń áskerı qyzmetshisi Amanovqa 10 qyl­mysker shabýyl jasaǵan. Qaty­gezdikpen jasalǵan aýyr soqqynyń saldarynan 18 jastaǵy qarýsyz jaýynger jedel járdem avtokóliginde esin jımastan qaza boldy», dedi E.Qılymjanov. Ol sondaı-aq «Qa­siretti qańtarda» qaza bolǵan­dardyń barlyq faktileri boıyn­sha ter­geý muqııat júrgizilip jatqa­nyn, ter­geý nátıjeleri naqty anyq­tal­ǵannan keıin jarııalanatynyn aıtty.

Sonymen qatar arnaıy prokýrorlar kúshtik qurylymdardyń jekelegen basshylaryna qatysty tergeýdi jalǵastyrýda. Búginde qańtar oqıǵalary kezinde qyzmettik boryshtaryn oryndamaǵan polısııa departamentiniń eki jáne ulttyq qaýipsizdik komıteti departamentiniń úsh basshysy kúdikti retinde ustalǵan. Jalpy, qyzmet babyndaǵy áreketsizdik boıynsha 9 qylmystyq is qozǵalǵan.

Bas prokýratýra ókiliniń málim­deýinshe, bıyl 1-2 sáýirde Jambyl oblysy polısııa departamenti bastyǵynyń burynǵy orynbasary men Almaty áýejaıyndaǵy Jelilik polısııa bóliminiń basshysy ustalyp, ýaqytsha ustaý ızolıatoryna qamalǵan. «Basqalarǵa qatysty qazir dáleldemelerdi jınaý jáne taldaý júrgizilýde», dedi ol.

Arnaıy prokýrorlardyń qoǵam­dyq rezonans týdyrǵan 10 jaǵ­daıdy tergep jatqanyn jetkizgen E.Qılymjanov: «Bul ister bo­ıynsha 9 laýazymdy adam ustaldy. Onyń 8-i Ulttyq qaýipsizdik ko­mıtetiniń qyzmetkeri bolsa, bireýi – tártip saqshysy», dep málimdedi.

Sondaı-aq E.Qılymjanov áleý­mettik jelilerde «qamaýda otyrǵan­dardy qınap jatyr», «tergeýdiń ruqsat etilmegen ádisterin qol­daný áli de jalǵasýda» degen maǵy­nadaǵy jarııalanymdardyń tolastamaǵanyn aıta kelip, «eshqan­daı zorlyq-zombylyqtyń qolda­nylmaıtyndyǵyn» habarlady.

«Bul rette biz buryn qol­da­nylǵan bultartpaý sharalaryn jeńildetý jónindegi jumysty jal­ǵastyrýdamyz. Prokýrorlar ustalǵan jáne kúdikti adamdardyń týystarymen kezdesýler ótkizedi, olardyń dálelderin muqııat tekse­redi jáne osyny eskere otyryp, bultartpaý sharalaryn ózgertý týraly sheshimder qabyldaıdy. Jeke basyn, densaýlyq jaǵdaıyn jáne basqa da jaǵdaılardy eskere otyryp, 275 adamǵa qamaýda ustaý bultartpaý sharasy eshqaıda ketpeý týraly qolhatqa, kepilge, úı qamaqqa alýǵa jáne jeke kepil­gerlikke aýystyryldy. Búginde bar­lyq qylmystyq ister boıynsha 733 adam qamaýda otyr. Sanıtar­lyq norma, tamaqtaný, dári-dármek­termen qamtamasyz etý tıisti deń­geıde qamtamasyz etilgen», dedi ol.

Sóz sońynda Bas prokýratýra ókili áleýmettik jelilerde áli kúnge deıin jalǵan aqparat taratýdyń azaımaı otyrǵanyn aıtyp, resmı derekkózderge ǵana senýdi jáne jalǵan málimetterdi taratpaýǵa shaqyrdy. Onyń málimdeýinshe, jalǵan aqparat taratýǵa qatysty qazir 11 qylmystyq is tergelýde.

Al Tergeý departamentiniń bas­shysy S.Ádilov qańtar oqıǵa­laryna qatysty ishki ister organ­darynyń negizgi mindetteriniń biri – urlanǵan qarýlardy izdeý ekenin atap ótti. Júrgizilgen jedel-izdestirý is-sharalarynyń nátıjesinde qylmyskerlerden 1 386 qarý-jaraq alynǵan bolsa, onyń 154-i avtomat, 419-y tapansha, 166-sy – jaraqattaıtyn qarý, 70-si – arnaıy myltyq, 30-y – granatomet. Budan bólek 22 479 oq-dári tárkilenip alynǵan.

«Qylmyskerler zańsyz aına­lymǵa túsken qarýdy kez kelgen sátte beıbit halyqqa qarsy paı­dalana alady. Osyǵan oraı IIM qarýdy óz erkimen tapsyrý jáne kúdiktiler, atys jáne sýyq qa­rýdy zańsyz saqtaý, satýǵa qatys­ty qandaı da bir aqparatty usyný qa­jettiligi týraly túsindirý jumystaryn jalǵastyryp keledi», deıdi mınıstrlik qyzmet­keri. S.Ádilovtiń habarlaýyn­sha, 120 qarýdy óz erkimen tapsyr­ǵan azamattardyń eshbiri jaýapker­shilikke tartylmaǵan.

IIM-niń málimetine qaraǵanda, qazirgi ýaqytta ishki ister organdary tergeýshileriniń óndirisinde 2 961 qylmystyq is bar. Bul ister boıynsha qańtar oqıǵalary kezinde aýyr jáne asa aýyr qylmys jasaǵan 176 kúdikti kúzetpen ustalǵan. Al buryn kúzetpen ustalǵan 245 adam jasalǵan qylmystyń aýyrlyǵyn jáne jeke basynyń minezdemesin eskere otyryp, qamaýdan bosatylǵan.

Qylmystyq ister boıynsha 1 700 jeke jáne zańdy tulǵa jábirlenýshi retinde tanylsa, 13 myńnan astam azamattan kýá jáne jábirlenýshi retinde jaýap alynyp, 2 400-den astam saraptama taǵaıyndalǵan.

«Polısııa organdarynyń jumy­sy eń aldymen, zardap shekken aza­mattarǵa, bıznes ókilderine járdem kórsetýge jáne keltirilgen zalal­dyń ornyn toltyrý boıynsha shara­larǵa baǵyttalǵanyn erekshe atap ótkim keledi. Osy maqsatta azamat­tardyń jáne kásipkerlik nysandardan urlanǵan múlikti tabý jáne alý boıynsha jumystar qarqyndy júrgizilýde», degen IIM ókili polısııa qyzmetkerleriniń qańtar qyrǵyny kezinde qoldy bolǵan 338 mln teńgeniń múlkin anyqtaǵanyn da habarlady. Onyń ishinde 12 kólik, 319 turmystyq tehnıka, 189 zergerlik buıym, 286 uıaly telefon, 546 kıim-keshek pen 16 mln teńge qarjy da bar.

«Tergeý nátıjeleri boıynsha sotqa 323 adam qatysyp, 209 qyl­mystyq is sotqa joldandy. Sot­talǵandar sany – 152. Onyń ishinde 133 adamnyń bas bostandyǵy shektelse, 17-si bas bostandyǵynan aıyryldy», dedi S.Ádilov.