Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Joldaýyn zeıin qoıyp zerdeledim. Kópten beri kópshiliktiń kókeıinde júrgen kúrmeýi qıyn kúrdeli máselelerdiń túıinin sheshkendeı.
Mehanızm teorııasymen beınelep aıtsaq, «Úlken shesternıa bir aınalǵanda, kishi shesternıanyń shyr aınalatynyn» baıqadyq. Qoǵamdaǵy qordalanyp qozǵaýsyz jatqan nemese shashylyp qalǵan sharýalardyń shańyn qaǵyp, shyr aınaldyrý úshin «úlken shesternıanyń» bir aınalǵany kerek edi. «Úlken shesternıa» bir aınaldy, ony kórip kózi jetken jurttyń júzi shyraılandy. Munyń ózi tiliniń ushynan emes, júreginiń ishinen shyqqan Joldaý boldy. Júrekten shyqty, júrekke jetti. Eń bastysy – ulttyq qundylyqtarǵa úlken mán berilgenine qatty qýandyq. «Basyńa baq bersin, astyna taq bersin. Qyrda júrgen qyzyrdy úılerińe ap kelsin!» dep baıaǵy babalarymyz bata bergendeı sezindik.
«Men Qazaqstan halqynyń erteń emes, búgin baqytty bolǵanyn qalaımyn», dedi Qasym-Jomart Kemeluly. Baǵzy zamandaǵy Bilge qaǵan babamyz «El bolyp birigýden asqan baqyt joq» degen qaǵıdasyn qara tasqa qashap jazyp ketken joq pa? El bolyp birigý úshin Ulttyq rýh, Ulttyq qasıet, Ultqa degen senim kerek ekenin sanamyzǵa sińirdik pe? Jańadan ashylǵan úsh ólkeniń Abaı, Ulytaý, Jetisý dep atalýynyń ózi ulttyq rýhqa serpin bergendeı sezildi. Sonaý alpysynshy jyldardyń aıaǵynda Ile ózenin toǵandap, sý elektr stansasyn saldyrǵan birtýar tulǵa Dinmuhamed Qonaevtyń atyn Qapshaǵaı qalasyna ulyqtap berýge usynys jasaýy da ulttyq qasıettiń bir parasy. Qyr asyryp, qııaǵa aparatyn jol qaısy?
– Saıası partııalarǵa jol ashty.
– Memlekettik basqarý júıesi reformalanatyn boldy.
– Eldiń ekonomıkasy men ál-aýqatyn arttyrý jóninde áńgimeni áriden qozǵady.
– Ata zańǵa otyzdan astam ózgeris engizip, jıyrma zań qabyldaýdy tapsyrdy.
– Parlamenttiń rólin arttyrý.
– Konstıtýsııalyq sot qurý.
– Joǵary aýdıtorlyq palata qurý.
– BAQ týraly zań qabyldaý...
Qaısybirin aıtaıyn. Qalamgerlerdiń de qaǵajý tustaryn qaldyrmady. Ashyq aqparat keńistigin qalyptastyrýǵa erekshe kóńil bóldi. «BAQ ókilderi óz eli men onyń azamattary úshin shyn júrekten alańdaýy kerek» dedi. Ǵulamalardyń támsiline qulaq túrsek, «Dúnıege nuryn shashatyn eki nárse: biri – kún, ekinshisi – jýrnalıster». Endeshe, jýrnalıster qaýymy jolǵa túsken jorǵadaı bolatyn shyǵar.
Aýzy dýaly atam qazaq «Ishten shyqqan jaý jaman» demep pe edi. Tórińe shyǵyp, tekemetińdi tilip ketetin teksizder men asyńdy iship, aıaǵyńdy tóńkeretin arsyzdardyń qara kórsetýi qaı zamanda da bolǵan. Keshegi qańtar qyrǵyny dúnıeni dúr silkindirdi. Endi bolmaǵanda eldigimizden aıyrylyp qala jazdadyq qoı. Astymyzdaǵy atymyzdy alyp, jaıaý qaldyrýǵa tyrysqan jaý kim? Atyn atap, túsin tústemese de ishimiz sezedi. Anyqtalatyn kez de alys emes. «Tóńkeris jasaýǵa umtylǵandardyń arasynda belgili adamdar boldy. Joǵary laýazym ıeleri memleketke satqyndyq jasaǵanyn» jasyrmady. Aıǵaqtady.
Aıtys óneriniń aqtańger bapkeri Júrsin Ermannan suhbat alǵysy kelgen bir jýrnalıst «Aǵa, Joldaýdy túsindirip berińizshi» dep qolqa salsa, «Nemene, Joldaýdy túsindirip beretindeı túsiniksiz jazylyp pa?» degen eken. Astarly mysal keltirip aıtpaǵym ne? Joldaýda aıtylǵan josyqtyń bári túısigi bar adamǵa túsinikti, taıǵa tańba basqandaı aıqyn.
Ras, jabýly qazannyń jabýy búgin ǵana ashylǵan joq, árıne. Táýbe dep táýelsizdik alǵan otyz jyldan beri tekti elimizdiń tesigin bitep, jyrtyǵyn jamaý úshin jarǵaq basy jastyqqa tımegen qaıratkerlerimiz qanshama! Ulttyq rýhty kóterip, ulttyq múddeniń ushar shyńyna kóz tikken Serikbolsyn Ábdildın, Sherhan Murtaza, Muhtar Shahanov, Zamanbek Nurqadilov, Orazáli Sábdenov, Baltash Tursynbaev, Altynbek Sársenbaevtardan bastaý alǵan baıypty ıdeıalardyń tamyryna qan júgirgendeı. Jıyrma jyldan beri «Aq jol» partııasynyń qoǵamdyq máseleni qozǵaǵan kóp usynysynyń kóńine gúl shyǵa bastaǵandaı. Barshamyzdy Jańa Qazaqstandy qurýǵa bir kisideı jumylýǵa shaqyryp, jańarý men jańǵyrtýdyń senim uryǵyn sepken Joldaýǵa ne deımiz? Jortqanda joly bolsyn!
Kópen ÁMIRBEK,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri