Májilis depýtattary óńirlerde qosalqy sharýashylyqtardyń muqtajdyqtary úshin jaıylymdyq jerlerdiń tapshylyǵyn tómendetý máselesin talqylady. Jergilikti jerlerdegi jaǵdaıdy zerdeleý úshin depýtattar Aqmola, Qaraǵandy jáne Túrkistan oblystaryna bardy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev mal ustaıtyn fermer men aýyl turǵyndarynyń jaıylym jerlerge qol jetkizýin qamtamasyz etýdi tapsyrǵany belgili.
Depýtattar aýyl turǵyndarymen kezdesýde jaıylymdyq jerlerdiń jetispeýshiligi problemasy burynnan bar ekenin atap ótti. Olar 2017 jyly jaıylymdardyń tapshylyǵy problemasyn sheshý úshin «Jaıylymdar týraly» zań qabyldanǵanyn, bul qujattyń jaıylym jerlerdi utymdy paıdalanýǵa jáne jerdiń tozý prosesterin bolǵyzbaýǵa baǵyttalǵanyn aıtty.
Bul zańǵa sáıkes árbir aýdan ákimdigi aýdandyq mańyzy bar qala, aýyl ákimderimen jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organdarymen birlesip, jaıylymdardy basqarý jónindegi jospardy ázirlep, ony jergilikti máslıhatpen bekitýge tıis. Depýtattar óz tarapynan azamattardyń problemalaryn júıeli sheshý úshin barlyq zańnamalyq sharany qarastyrǵanyna nazar aýdardy.
Májilis depýtattarynyń aıtýynsha, jergilikti jerlerde ákimdikter jaıylymdardy paıdalaný máselelerin retteý boıynsha jumysty óz deńgeıinde atqara almaı otyr. Ákimdikter jaıylymdardyń aýmaqtaryn anyqtaý boıynsha jumysqa kirispegen.
Depýtattar Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi tarapynan da jumys tıisti deńgeıde júzege asyrylmaǵanyn, sol jaıylymdardy qalpyna keltirý, saqtaý, utymdy paıdalaný úshin izdestirý, jobalaý jumystaryn júrgizýi qajet ekenin aıtyp, bul máselemen birde-bir memlekettik organnyń júıeli túrde aınalyspaǵanyn atap ótti.
Túrkistan oblysynyń Qazyǵurt jáne Tólebı aýdandarynyń turǵyndary depýtat Qaınar Abasovqa jaıylymdar men jer telimderiniń jetispeýshiligi týraly baıandap, bul máseleniń aýyl arasynda túsinbeýshilikke jıi ákeletinine toqtaldy.
Qazyǵurt aýdany Altyntóbe aýylynyń aqsaqaldary «Túrkistan» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy» AQ balansyndaǵy 15,3 myń gektar aýmaq arnaıy jer qoryna qaıtarylýy kerek ekenin aıtty. Talqylaýǵa qatysqan aýdan ákimdiginiń ókilderi bıyl 44 myń gektar jaıylymdy qaıtarý josparlanyp otyrǵanyn aıtty.
Jergilikti turǵyndardyń aıtýynsha, Tólebı aýdanynyń Kavkaz aýyldyq okrýgindegi jaǵdaı múldem basqasha. 2019 jyly «Saıram-О́gem» ulttyq parkine 1 558 ga jer berildi. Jaıylym alańy – bar-joǵy 400 gektar. Turǵyndar 1 558 gektar jaıylym halyqtyń qajeti úshin memleket menshigine qaıtarylsa degen tilegin bildirdi. Aýyl turǵyndary ulttyq saıabaqtyń quramyna kiretin jer ýchaskesine arnalǵan qaýly men memlekettik aktini jaramsyz dep tanýdy talap etip otyr.
Kezdesýge qatysqan aýdan ákimdiginiń ókilderi men oblystyq jer qatynastary bóliminiń mamandary jergilikti turǵyndardyń osy tilekteri men talaptaryn tyńdady.
«Memleket basshysy aýyl aınalasyndaǵy jerler ortaq paıdalanýǵa qaıtarylatynyn aıtty. Búgin sizdermen máseleniń anyq-qanyǵyna jetý úshin kezdesip otyrmyz. Halyqtyń talabyn oryndaýda qandaı kedergiler bar? Bul jóninde jergilikti atqarýshy bılikten aqparat alyp, jan-jaqty saraptaımyn. Aýdannyń jer qoryna qaıtarylǵan aýmaqtar jeke menshikke eshqashan ótpeıdi. Ol elge ortaq paıdalanýǵa beriledi. Oǵan arnaıy Jer kodeksi men zań normalary bar. Túrkistan oblysyna qatysty barlyq usynysty qabyldaýǵa daıynmyn. Talaptaryńyzdy tıisti mınıstrlikke depýtattyq saýal retinde joldaımyn. Sizdermen shilde aıynda qaıta kezdesýdi josparlap otyrmyn», dedi depýtat Qaınar Abasov.
Sonymen qatar Qaraǵandy oblysyna barǵan depýtattar Shamıl Osın men Amanǵalı Berdalın de jaıylymdarmen qamtamasyz etý jaǵdaıy men aýyl turǵyndaryn tolǵandyratyn birqatar ózekti máseleni talqylady. Osyǵan baılanysty depýtattar Nura aýdanyndaǵy «Shahterskıı» JShS ujymymen, sondaı-aq Osakarov aýdany turǵyndarymen kezdesti.
Al Májilis depýtattary Asqarbek Úısimbaev, Erlan Saırov jáne Mádı Elıýbaev Aqmola oblysynyń Zerendi jáne Shortandy aýdandarynda jer qatynastary salasyndaǵy jaıttardy talqylap, jaıylym máselesin kóterdi.
«Jergilikti atqarýshy organdar zańǵa jetkilikti túrde nazar aýdarý kerek. Aýyl turǵyndary arasynda túsinispeýshilik pen narazylyqtar týyndaýyna jáne jer máselesi boıynsha daýlardyń kóbeıýine jol bermeýge tıispiz. Bul máseleni tezdetip qolǵa almasaq, jer daýy halyq arasynda budan ári órshı beretini anyq», dedi depýtat A.Úısimbaev.