QAZAQSTANDYQ ÚLESTI ULǴAITÝ – DAMÝ KEPILI

Indýstrııa jáne jańa tehno­lo­gııalar vıse-mınıstri Berik Kamalıev eki kúndik issaparmen Aqtóbe oblysynda bolyp qaıtty. Sapardyń alǵashqy kúni ol jy­lyna 30 mln. kirpish shyǵaratyn “Sıtal-2” JShS-iniń kirpish zaýytynda boldy. Zaýyt dırek­to­ry Anarbek Esetovtiń baıan­daý­yn­sha, qazirgi tańǵa qurylys-montaj jumystarynyń 97 paıyzy júzege asyrylypty. Joba iske qosyl­ǵanda 200 jumys orny ashylatyn kórinedi. Sodan keıin vıse-mınıstr “Aqtóbe-Ortalyq” kólik-logıstıkalyq ortalyǵyn oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqovpen birge aralap kórdi. Bul – Batys Qa­zaqstanda júzege asyrylyp jatqan birden bir iri joba. Ol “Batys Eýropa-Batys Qytaı” halyqaralyq tranzıttik dálizine kólik-logıstıkalyq qyzmetin kórsetedi. Qazir jobaǵa salynǵan qarjynyń 65,5 paıyzy ıgerilgen. Astanalyq qonaq budan basqa “Aqtóberentgen”aksıonerlik qo­ǵamy, Bestamaq mal sharýashy­ly­ǵy kesheni, AIS” JShS-niń taýarly-sút fermasy, “Voshod-Orıel” JShS sııaqty birqatar kásiporyndarda boldy. Ol ekinshi kúni “Qazka” Qa­zaqstan kásipkerleri assosıa­sııa­sy uıymdastyrǵan “Qazaqstandyq úles: shaǵyn jáne orta bıznes kásipkerleriniń mindetteri men múm­kindikteri” atty bıznes-fo­rýmǵa qatysty. Bıznes-forýmnyń Aqtóbe qalasynda ótýiniń de reti bar. Oblysta júzege asyrylyp jat­qan jalpy quny 305,5 mlrd. teńge bolatyn segiz joba Qa­zaq­standy ındýstrııalandyrýdyń respýblıkalyq kartasyna engi­zil­gen. Bıyl ınvestısııa quny 113,5 mlrd. teńge quraıtyn jıyrma tórt joba paıdalanýǵa berilmekshi. Sonyń on biri ústimizdegi jylǵy 1 shildege deıin iske qosylady. Oblysta qazaqstandyq úlesti ul­ǵaıtýdyń, otandyq taýar óndirý­shilerdi qol­daýdyń múmkindikteri de mol. Son­dyqtan da bul sharaǵa eki júzden astam shaǵyn jáne orta bıznes jáne kóptegen iri ulttyq kompanııalar, qazaqstandyq jáne sheteldik ká­siporyndar ókilderi shaqyrylypty. Bıznes-forýmǵa qaty­sý­shy­lar­dy Qazaqstan kásipkerleri asso­sıasııasynyń basqarma tóraǵasy Jumabek Janyqulov quttyqtap, sóz sóıledi. Ol qazaqstandyq úles­tiń damýynda úkimettik uıym­darmen qatar kásipkerler bir­les­ti­giniń róli erekshe ekenin atap ótti. – Áleýmettik-ákonomıkalyq turaqtylyqty saqtaý úshin otan­dyq taýar óndirýshilerge qoldaý kórsetýdiń mańyzy artyp otyr. Búgingi bıznes-forýmdy uıym­das­tyrýdaǵy maqsat – shaǵyn jáne orta bıznes ókilderin qazaqstan­dyq úlesti damytýdyń jospar­la­ryn júzege asyrýǵa jáne otandyq taýar óndirýshilerdi birigip qyzmet etýge tarta otyryp,qazaqstandyq úlesti ulǵaıtýǵa baǵyttalǵan sha­ra­lardan habardar etý. Forýmǵa qatysýshylarǵa ulttyq kompanııa­lar men jer asty qazba baı­lyq­ta­ryn óndirýshi kásiporyndardyń 2010 jylǵy qazaqstandyq taýar óndirýshilerdiń jumys jáne qyz­met túrlerin tartý josparlarymen tanystyrýǵa múmkindik týǵyzy­la­dy. Sondaı-aq, ulttyq kompanııa­lar men jer asty baılyqtaryn óndirýshi kásiporyndardyń taýar satyp alýda, qyzmetter men ju­mys túrlerin usynýda shaǵyn jáne orta bıznes ókilderimen eki jaqty kelisim jasaý alańy uıymdas­ty­rylady, – deı kelip, ol óz sózinde qazaqstandyq ónimderdiń básekege qabilettiligin qalyp­tas­tyrý jáne sapasyn jaqsartý úshin otandyq taýar óndirýshilerdiń belsendiligin arttyrýǵa memleket tarapynan jaǵdaı jasalyp otyr­ǵanyna nazar aýdardy. Qazaq­stan­dyq úlesti damytý baǵdarlamasyna úlken úmit artylyp otyrǵanyn jetkizdi. Bıznes-forýmda sóz alǵan In­dýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri Berik Kamalıev qazaqstandyq úlesti ulǵaıtýǵa ba­ǵyttalǵan Úkimet deńgeıinde atqarylyp jatqan jumystar men shaǵyn jáne orta kásipkerlerdiń mindetteri men múmkindikteri jaıynda keńinen baıandady. – Qazir elimiz ımport almas­ty­rý jáne ishki rynokty taýar­lar­­­men, jumystarmen, qyzmet­ter­men damytý saıasatyn ustanýda. Mem­lekettik organdar ǵana emes, ulttyq kompanııalar men jer asty qazba baılyqtaryn paıda­la­nýshy kásiporyndar ózara qoıan-qoltyq jumys isteı otyryp, qa­zaq­standyq úlesti ulǵaıtýy tıis. О́tken jyly Elbasy “Qazaq­stan­dyq úlesti damytý týraly” zańǵa qol qoıdy. Men bul zańnyń ne­gizgi baǵyttaryna toqtalǵym kelip tur. Birinshiden, memlekettik satyp alýǵa ákimshilik jaýapker­shi­liktiń engizilýi. Ekinshiden, otandyq jetkizýshilermen taýar­lar, jumystar men qyzmetter úshin jasalatyn kelisim-sha­rt­tar­ǵa aldyn-ala jáne tolyq kólemde tólem jasalýy kerek. Merzimi 30 kúnnen aspaýy qajet.Kelesi má­sele – jer asty qazba baı­lyq­ta­ryn paıdalanýshylardyń min­dettemesine qatysty. Taýarlar men qyzmetterdi memlekettik sa­typ alý tenderlerin tek Qa­zaqstan aýmaǵynda ótkizý talap etiledi, – dedi vıse-mınıstr. Ol sondaı-aq, keıbir iri jer asty qazba baılyqtaryn paıda­lanýshylardyń bulaı etpeıtinin synady. Onyń málimdeýinshe, otandyq taýar óndirýshilerge basymdyq beriledi. Qazaqstandyq jetkizýshiler usynatyn taýarlar men qyzmetter tizimi bar ınter­net-portal ashylǵan, onyń ope­ra­tory Qazaqstan kelisim-shart agenttigi bolyp tabylady. In­dýs­trııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi janynda qazaqstan­dyq úles máseleleri boıynsha sa­raptama keńesi jumys isteıdi. Saraptama keńesinde qazaq­stan­dyq úlesti damytýǵa, otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýǵa baılanys­ty ózekti máseleler sheshimin taba­dy, shuǵyl sharalar alynady. Qa­zaq­standyq taýarlar, qyzmetter jáne jumys kólemi úshin ótkizile­tin tenderlerdiń zań talaptaryna saı ótkizilýin áńgime ózegine aınaldyrdy. Tenderge qatysýshy­lar jergilikti taýarlar men qyz­met­terdi paıdalaný múm­kindigi boı­ynsha yntalandyry­la­tyn bolady. Ekonomıkanyń kóp­tegen salala­ryn­da taýarlardy, qyz­metterdi, ju­mystardy usyna­tyn qazaqstan­dyq kompanııalar men kásiporyn­darǵa basymdylyq beriledi . Indýstrııalandyrý baǵ­dar­la­masy aıasynda otandyq óndiris­shi­lerdi keshendi qoldaý baǵdarla­ma­lary jasalýda eken. Buǵan “Investor-2020”, “О́nimdilik-2020” “Eksport-2020” jáne “Bız­nes­tiń jol kartasy-2020” baǵdar­lamalaryn mysalǵa keltirdi. Sodan keıin “Bıznestiń jol kar­tasy” baǵdarlamasyna aıryqsha toqtaldy. Bul baǵdarlama boı­yn­sha bıyl 30 mlrd.teńge qarjy bólingenin, onyń tolyqtaı aı­maq­tarǵa joldanǵanyn jetkizdi. Osy qarjynyń otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýǵa jumsa­la­tynyn qadap aıtty. Importtyq qondyrǵylar, qosalqy bólshekter men jasaqtaýshy bólikter keden­dik salyqtan bosatylady. In­vestısııa týraly zańǵa sáıkes memlekettik granttar beriletin bolady. Ol jınalǵandardy sha­ǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý baǵytyndaǵy budan basqa da birqatar jeńildikterden ha­bar­dar etti. Búgingi tańda kún tártibine qoıylyp otyrǵan bul máseleniń el ekonomıkasy damýynyń tezdetkishi bolatynyna kóńil aýdardy. Bıznes-forýmda shyǵyp sóı­le­gen Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Aleksandr Dýboven­ko, “Qazaqstandyq kelisim-shart agenttigi” AQ basqarma tóraǵa­sy­nyń orynbasary Qurmanǵazy Nuǵymanov jáne basqalar qa­zaq­standyq úlesti ulǵaıtý, orta jáne shaǵyn bıznesti damytý máselele­ri boıynsha óz oılaryn ortaǵa saldy. Sondaı-aq, ulttyq jáne jer asty qazba baılyqtaryn ón­dirýshi kompanııalar men orta jáne shaǵyn kásipkerlik ókil­de­riniń eki jaqty ózara kezdesýleri uıymdastyrylyp, memorandým­dar­ǵa qol qoıyldy. Satybaldy SÁÝIRBAI, Aqtóbe oblysy.