Halyqtyń tabysyn arttyrý – strategııalyq mindet

Otyrysta depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qyrǵyz Respýblıkasynyń Mınıstrler Kabıneti arasyndaǵy Ortalyq Azııa óńiriniń qaýipsizdigin qamtamasyz etýde áskerı-tehnıkalyq járdem kórsetý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qabyldady.

«Kelisim boıynsha áskerı múlik bir márte beriledi. Onyń ataýy men kólemi dıplomatııalyq arna arqyly kelisildi. Qazaqstan tarapy múlikti Qyrǵyzstannyń Qoıtash eldi mekenine deıin avtokólikpen jetkizedi. Shyǵyn­dy ózi kóteredi. Qyrǵyzstan tarapy al­ǵan múlikti tek qaýipsizdikti qamta­ma­syz etý úshin paıdalana alady, úshin­shi tarapqa bermeıdi. TMD-ǵa qaty­sý­shy memleketterge qarsy qoldan­baı­dy. Ortalyq Azııaǵa irgeles aýmaqta shıelenis bolǵanda, óńir­lik qaýipsizdikke syn-qater tón­gen jaǵdaıda áskerı-tehnıkalyq kómek kórsetý Qyrǵyzstan qarýly kúsh­­teriniń oǵan toıtarys berýine, Or­ta­lyq Azııa óńiriniń qaýipsizdigin nyǵaı­týǵa múm­kindik beredi», dedi Qor­ǵanys mınıstri­niń orynbasary Sultan Qamaletdınov.

Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, áskerı múlik tizimi anyqtalǵan. Ol dıplo­matııalyq arna arqyly kelisildi. Buǵan qarý-jaraq, oq-dári, baqylaý jáne barlaý jabdyqtary kiredi. Qazirgi ýaqytta áskerı-tehnıkalyq kómekten basqa jaýyngerlik daıarlyq pen kadr daıarlaý jumystary júrip jatyr.

«Búgin Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń Qyr­ǵyzstanǵa resmı sapary bastalady. Osy sapar aıasynda birqatar mańyz­dy kelisimge qol jetkiziledi dep kútilý­de. Bizdiń búgin qaraǵan zańymyz da baýyrlas eki eldiń ózara qarym-qaty­nasyn, sonyń ishinde áskerı-tehnı­ka­lyq saladaǵy yntymaqtastyqty ny­ǵaıtýǵa arnalǵan. Sondaı-aq bul Kelisim Ortalyq Azııada turaqtylyqty jáne qaýipsizdikti qamtamasyz etýdi kózdeıdi», dedi M.Áshimbaev.

Sonymen qatar senatorlar «Qazaq­stan Respýblıkasynyń Úkimeti men Armenııa Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Armenııa Respýblıkasyna munaı ónimderin berý salasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qabyldady.

Bul qujat qazaqstandyq kásiporyn­dar­dyń Armenııaǵa munaı, elektr energııa­sy, tabıǵı gaz jáne kómirden basqa ta­ýar­lar jetkizý úshin qajetti jaǵdaı ja­saý­dy, sondaı-aq munaı ónimderiniń EAEO elderine keletin baqylanbaıtyn aǵyn­darynan naryqty qorǵaýdy maqsat tutady.

Odan bólek, Palata otyrysynda de­pýtattar «Halyqtyń tabysyn art­tyrýdyń 2025 jylǵa deıingi baǵdar­lamasy» keshendi josparyn iske asyrý sharalary jóninde Premer-Mınıstrdiń orynbasary Eraly Toǵjanovtyń aqparatyn tyńdady.

«Baǵdarlamanyń mańyzdy bóligi jańa ekonomıkalyq ósýge arnalǵan. Azamattardyń jumysqa ornalasýyna jaǵdaılar jasaý, sondaı-aq jańa daǵdylar men kásipke  baýlıtyn janama sharalardan quralǵan. Tikeleı shara­larǵa kelsek, 1,1 mln-nan asa ju­mys­kerdiń eńbekaqysyn arttyrý kóz­delgen. Sonyń ishinde bıýdjet sala­sy­nyń 850 myńnan asa qyz­met­keri­niń laýazymdyq aılyq aqysy ul­ǵaıty­lady. Dárigerlerdiń jalaqysy 320 myń­nan 531 myń teńgege deıin, orta me­dısı­nalyq qyzmetkerlerdiń jalaqysy 173,5 myńnan 250 myń teńgege deıin ósedi.

Bıyl sáýirden bastap «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» kompanııalar tobynyń 258 myń óndiristik personalynyń jalaqysy 5-ten 48 paıyzǵa deıin kóterildi. Bul rette jalaqysy tómen laýazymdarǵa basymdyq berildi. Aıtalyq, «Qazposhta» júıesindegi júrgizýshi-kýrerdiń jalaqasy 144 myń teńgeden 237 myń teńgege deıin ósti. Osylaısha, qazirdiń ózinde azamattardyń tabysyn arttyrý boıynsha naqty is-sharalar iske asyryldy», dedi E.Toǵjanov.

Premer-Mınıstr orynbasarynyń sózine súıensek, qordyń ishki rezervteri esebinen qyzmetkerlerdiń kiristerin arttyrý boıynsha jumys jalǵasa bermek. Jyl sońyna deıin taǵy 4 kompanııada óndiristik personal jalaqysy 5 paıyzdan 18 paıyzǵa deıin ósedi.

«Budan bólek memleketten qoldaý sharalaryn alatyn iri bızneske qatys­ty mindettemelerdi belgi­leý esebi­nen onda isteıtin 2,8 mln qyz­met­kerdiń ortasha jalaqysy ósedi. Eki apta buryn Qaraǵandy oblysynda iri bıznestiń qatysýymen bul baǵyt­ta atqarylǵan jumystardyń aldyn ala qorytyndylaryn tyńdadyq. Nátı­je­sinde, qazirdiń ózinde Qazaqstan boıynsha iri ónerkásiptik kásiporyndardaǵy jalaqy mólsherin 15 paıyzdan 30 paıyzǵa deıin ósirýge qol jetkizildi.

Ekonomıkanyń túrli salasynda ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý esebinen 2025 jylǵa deıin 2 mln-nan astam jańa jumys orny qury­la­dy. Sonyń ishinde ónerkásip pen ká­sip­kerlikte – 950 myń, ınfraqu­ry­­lym­dyq jobalar sheńberinde – 583 myń, agroónerkásiptik keshende – 458 myń, týrıstik salada 59 myń adam jumyspen qamtylady», dedi E.Toǵjanov. Spıkerdiń málimetine sáıkes ónerkásip salasynda barlyǵy 713 joba josparlanǵan. Bıyldyń ózinde 165 joba iske qosylyp, 16 myń­nan asa jańa jumys orny ashylmaq.

«Jańa óndiris oryndaryn qurý jobalary tek iri qalalardy ǵana emes, aýyldyq eldi mekender men mono­qalalardy da qamtıdy. Monoqalalardy damytý máselesi kún tártibinde. Son­dyq­tan Qaraǵandy oblysynyń Saran qala­sy úlgisinde monoqalalardy qal­py­na keltirý mindeti tur. Qalada iske qosy­l­atyn 3 negizgi joba shınalar óndi­risi, turmystyq tehnıka, júk avtomo­bıl­derin óndirýge baǵyttalǵan. Onda barlyǵy 2500 jumys orny qurylady.

Janama sharalar – óńdeýshi óndi­ristiń ónimdiligin arttyrýǵa, kásip­kerlikti damytýǵa, jumysqa orna­lasý­ǵa járdemdesýge, kásiptik daıar­laýǵa ba­ǵyttalǵan. Azamattardyń kásip­ker­­likten túsetin tabysyn arttyrý maq­satynda elimizde 50-den asa iri kásiporyndar aınalasynda Sha­ǵyn jáne orta bıznes beldeýin qurý kóz­del­gen. Onyń bir kórinisi retinde Qyzyl­orda oblysyndaǵy shyny zaýyty aınalasynda 8 shaǵyn zaýyttan turatyn shaǵyn jáne orta kásipkerlik beldeýin qalyptastyrady», dedi E.Toǵjanov.

Premer-Mınıstrdiń orynbasary 2025 jylǵa deıin halyqtyń satyp alý qabi­letin qorǵaý maqsatynda ımportty azaıtýǵa den qoıylyp otyrǵanyn jet­kizdi. Soǵan baılanysty iri 87 taýarly sút fermasy, 14 et kombınaty, 17 qus fa­b­rı­kasy iske qosylyp, 6,6 myń gektar baq pen qant zaýyty paıdalanýǵa berilmek.

«Sonymen qatar baqsha, sút, bal ónim­derin óndiretin 9 myńnan asa otba­sylyq qosalqy sharýashylyqty birik­tiretin 280 aýyl sharýashylyǵy kooperatıvin qurý josparlandy. Jalpy, joǵaryda atap ótkenimdeı, 2025 jylǵa deıin 450 myńnan asa jumys ornyn qurý josparlanǵan agroónerkásip salasyn damytý «Aýyl amanaty» jobasy aıasynda iske asyrylady.

Bul rette otbasylyq sharýashylyqty damytý boıynsha Jambyl oblysynda tıimdi iske asyrylǵan qanatqaqty jobany elimizdiń basqa aımaqtaryna taratý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Pılottyq joba 2019 jyldan beri 11 aýyldyq okrýgte iske asyryldy. Nátıjesinde, jobaǵa qatysqan 2,5 myń otbasynyń tabysy 4 esege artqan. Bul aýyldardaǵy ataýly áleýmettik kómek alýshylar sany 65 paıyzǵa azaıǵan. Kásipkerler sany 966-dan 3248-ge deıin ósken, ıaǵnı árbir úshinshi otbasy kásipkerlikpen aınalysyp otyr. Qazir 11 aýyldan túsetin jyl saıynǵy salyq túsimderiniń kólemi 125 mln teńgege jetti», dedi E.Toǵjanov.

Sonymen qatar baıandamashy baǵ­darlamada halyqtyń áleýmettik az qamtylǵan toptarynyń turaqty taby­syn qalyptastyrý boıynsha keshen­di sharalar qamtylǵanyn atap ótti. Atap aıtqanda, kópbalaly, sondaı-aq múm­kindigi shekteýli balalardy tárbıelep otyrǵan analarǵa úı jaǵdaıynda tabys tabýǵa múmkindik jasaý kózdelgen.

Joba aıasynda áıelder eńbek naryǵynda suranysqa ıe mamandyqtar boıynsha qysqamerzimdi kýrstan ótip, óz isin ashý boıynsha tegin konsýltasııa alady. Nátıjesinde, jyl saıyn 20 myń áıeldi jumyspen qamtý josparlanǵan. Bul jumystardy Analar keńesi úı­lestiredi jáne óńirlerdegi otbasylar­dy qoldaý ortalyqtary arqyly júrgizedi. Sony­men qatar osy baǵytta múgedektigi bar adamdardy jumyspen qamtý tetik­teri jetildiriledi. 2025 jylǵa qaraı jumysqa jaramdy múgedektigi bar adam­dardyń keminde 30 paıyzyn jumyspen qamtý josparlanǵan.

«Búginde tabysty arttyrýdyń jańa ári áleýetti baǵytynyń biri – kreatıvti ındýstrııa salasy. Álemdegi kreatıvti ındýstrııanyń qarjy aınalymy 2,3 trln dollardy quraıdy.Osy salada 12 jyl buryn arnaıy baǵdarlama qabyldaǵan Ońtústik Koreıa 2020 jyly álemdik medıa-oıyn-saýyq naryǵynda jetinshi orynǵa shyqty. Búginde bul eldiń kreatıvti eksport kólemi 12 mlrd dollardan asty.

Sondyqtan kreatıvti ındýstrııany damytýǵa erekshe nazar aýdarylyp otyr. Birinshiden, elimizde 3 myńǵa jýyq mádenıet uıymy bar. Eń aldymen osy uıymdardyń kreatıvti ıdeıalar úshin ashyqtyǵyn qamtamasyz etemiz. Ekinshiden, mádenıet uıymdarynda qural-jabdyqtar qoldana otyryp jańa kreatıvti ónim shyǵarýǵa nıetti aza­mattarǵa tolyqtaı múmkindik beriledi.

Úshinshiden, qazir mádenıet uıym­darynyń múlkin paıda tabý maqsatynda tıimdi paıdalaný mehanızmderin ret­teıtin zań jobasy ázirlenip jatyr. Tús­ken tabys sol uıymdardy mate­rıal­dyq-tehnıkalyq jabdyqtaýǵa jáne qyzmetkerlerdiń jalaqysyn art­tyrýǵa jumsalady. Bul mádenıet uıym­daryn ekonomıkalyq aınalymǵa engizýge múmkindik beredi», dedi E.Toǵjanov.

M.Áshimbaev Memleket basshysy qolǵa alǵan eldi jańǵyrtý baǵ­darynyń basty maqsaty ár qazaq­standyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartý ekenin aıtty.

«Halyqtyń tabysyn arttyrý – strategııalyq mindet. Memleketke degen senim men barlyq jańǵyrý refor­masynyń tabysty bolýy da osy mindetke tikeleı baılanysty. Azamat­tar jaǵdaıynyń jaqsarǵanyn naqty sezinýi kerek. Endigi jerde «bólingen qarajatty ıgersek boldy» degen burynǵy tásildermen jumys bitpeıdi. Sondyqtan jobalyq tásil qaǵıdatyn engizý – quptarlyq dúnıe. Onyń ishinde josparlanǵan nátıjege qol jetkizý úshin naqty basshylardyń jeke jaýapkershiligin qarastyrǵan jón. Baǵdarlamalardyń iske asyrylýyn baqylaý tetikterin de jetildirý kerek», dedi Senat Tóraǵasy.

Sondaı-aq Palata Spıkeri atalǵan baǵdarlamany iske asyrýǵa kóptegen memlekettik organnyń qatysatynyna nazar aýdaryp, olardyń jumysyn tıimdi úılestirý aıryqsha mánge ıe ekenin tilge tıek etti.

«Jalpy, baǵdarlama aıasynda qolǵa alynatyn sharalar 3,8 mln adamdy qamtıdy. Bul elimizdegi jumys isteıtin azamattardyń jartysyna jýyǵy degen sóz. Osy rette baǵanyń negizsiz ós­peýi asa mańyzdy. Sonda ǵana halyq jaǵ­­daıynyń jaqsarǵanyn shyn sezine alady. Sondyqtan Tabysty art­tyrý baǵdarlamasynyń taǵy bir mindeti ınflıasııany aýyzdyqtaý ekenin esten shyǵarmaý qajet», dedi Máýlen Áshimbaev.

Talqylaý sońynda Parlament Senaty halyqtyń tabysyn arttyrý jolynda Úkimetpen birlesip ju­mys isteýge jáne zańnamalyq turǵy­dan qajetti qoldaý kórsetýge daıyn ekeni aıtyldy.