Jumyla kótergen júk jeńil

Jumyla kótergen júk jeńil – deıdi Batys Qazaqstan oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń hatshylyq  meńgerýshisi Ǵaısa QAPAQOV

Yntymaǵy men dostyǵy jarasqan, tatý-tátti tirligi men birligi buzylmaǵan óńirler­­­diń biri – Aqjaıyq. Mundaǵy jylyshyraıly etnosaralyq qarym-qatynastar tutastaı alǵanda oblys ekonomıkasy men mádenıetiniń odan ári órkendeı túsýine oń áserin tıgizýde. Jetken jetistikterge Batys Qazaqstan oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qosqan úlesi de mol. Sessııa qarsańynda Ǵ.H.Qapaqovpen bolǵan áńgime osyndaı baǵytta órbidi. – Ǵaısa Hamıdollauly, búgingi tańda Batys Qa­zaqstan oblysynyń aýma­ǵyndaǵy Assam­bleıa­nyń qazirgi tynys-tir­shiligi týraly ne aıtar edińiz? – Aldymen aıtarym, oblys­tyq Assambleıa – bul halyq sharýa­shy­ly­ǵynyń ártúrli salasynda jemisti eń­bek etip júr­gen elge tanymal otandas­tarymyz. Buǵan qosa 22 adamnan tura­tyn oblystyq Assambleıa keńesi jáne bar. Sol sııaqty Assambleıa janynan qurylǵan aqsaqaldar keńesi, analar keńesi, ǵylymı-sa­raptamalyq keńes, qoǵammen baılanys jónindegi keńes jáne Assambleıanyń jas­tar qanaty jumys isteıdi. Osy qurylymdarǵa qosa, bizdiń oblys aýmaǵynda búgingi tańda 33 etnomádenı birlestik Jaıyq jurtynyń yntymaǵyn nyǵaı­typ, yrysyn molaıtýǵa udaıy múd­delilik tanytyp jumys isteýde. Jańaǵy 33 etnomádenı otaý­dyń 15-i zańdy tulǵa retin­de tirkelgen. Al Oral qala­sy men Zelenov, Terekti, Shyńǵyr­laý, Tasqala, Aqjaıyq aýdan­daryndaǵy etnomádenı birles­tikter qoǵamdyq uıym retinde jumys isteýde. Qazirgi kezde árbir aýdanda aýdan ákimdiginiń basqarýymen assambleıa keńesteri quryldy. Sonymen qatar, 160-tan asa qoǵamdyq kelisim keńesi qurylyp, assambleıa jumysyna jańadan 1800-den astam belsendi azamat tartylýda. Jáne bir atap óter jaıt, mektepterde, joǵary jáne arnaýly orta oqý oryndarynda dostyq klýbtary qurylyp, bul baǵyttaǵy jumystarǵa qazirdiń ózinde 4 myńnan astam qyz-jigit jumyldyryldy. Jaqynda bizdiń etnobir­les­tikter ózderiniń esepti jınalys­taryn ótkizip, taıaý bolashaqqa arnalǵan mejeli jumys josparlaryn bekitti. – Sizdiń oıyńyzsha, Qaza­q­stan halqy Assambleıasynyń Aqjaıyq aımaǵyndaǵy qury­lymynyń aldynda qazirgi kezde qandaı keleli mindetter tur? – Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń HH sessııasynda El­­basy Assambleıanyń basty mindeti – qoǵamdyq kelisim dep atap kórsetti. Al etnosaralyq qa­rym-qatynas san qyrly jumys­tardyń bir bóligi ekeni belgili. Assambleıanyń negizgi baǵyttaryn aıqyndaıtyn qujat retinde 2013 jyldyń maýsym aıynda ótken oblystyq sessııada oblystyq Assambleıanyń 2020 jylǵa deıin damý strategııasy qabyldandy. Sondaı-aq, osy sessııada oblystyq Assambleıanyń atqarǵan qyzmetine tıisti taldaýlar men saraptamalar jasalyp, alda turǵan mindetter aıqyndaldy. – Elbasy «Memlekettik til otan­dasta­rymyzdyń ynty­maǵyn ny­ǵaıta túsetin fak­tor­­­ǵa aınalýy tıis» degen bola­tyn. Osy oraıda mem­lekettik til­di meńgerýge den qoı­ǵan otandastarymyz jóninde aıta ketseńiz. – Til – Assambleıanyń kún tártibinde turǵan basty máse­lelerdiń biri. Byltyr osy má­se­lege arnap Assambleıanyń keńeıtilgen keńesi ótkizildi. Sonda buǵan deıin oryn alǵan kemshilikterdiń basyn ashyp, aldaǵy isteletin jumystar týraly qaýly qabyldandy. Endi, mine, sonyń alǵashqy nátıjeleri de kórine bastady. Al qazaq tilinde erkin sóı­leıtin ártúrli etnos ókilderine keler bolsaq, olar ulty qazaq bolsa da, óz ana tilinde sóıleı almaıtyn keıbir baýyrlarymyz úshin úlgi tutar tulǵalar dep esepteımin. Memlekettik tilde ádebı shyǵarma jazatyn otandasymyz, cheshen halqynyń ókili Muq­tar Bokaev aǵa­myz júr­g­en­ jerinde óz ultynyń qazaq hal­qynan kórgen jaqsylyǵyn jyr qylyp aıtýdan jalyqqan emes. Uly Abaıdyń tilinde sóı­leımin dep umtylyp júrgen azamattardyń biri – jergilikti tatar etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Rıshat Haırýllın, qazaq tilin úırenýge ynta-yqylasy erekshe otandasymyzdyń biri – «Vaınah» cheshen-ıngýsh etno­­­bir­lestiginiń tóraǵasy Danıl­bek Saratov. Memlekettik tilge qurmet jóninen oblystyq Assambleıanyń jastar qanatynyń jetekshisi Igor Spırıdonov – zamandastaryna ónege bolyp júrgen jastardyń biri. Qazaq tilinde jatyq sóıleı­tin azamattary­myzdyń biri – ázer­baıjan etnomádenı uıy­my­nyń tóraǵasy Nadjaf Ma­medov, ýkraın etnomádenı uıy­mynyń múshesi Irına Jılık, belorýs etnomádenı uıymy­nyń múshesi Olga Rapaskaıa. Osy mysaldardan-aq ańǵarǵan shyǵarsyz, «túri basqa bol­ǵany­men, tilegi bir, júzi basqa bol­ǵa­nymen, júregi bir» otandas­tarymyzdyń memlekettik tildi úırenýge degen qul­shy­nysy jyl ótken saıyn arta túsýde. Máselen, memlekettik tildi meńge­­­rýge qatysty byltyrǵy ob­­­lystyq konkýrsyna 38 úmit­ker qatysyp, olardyń bári de mem­lekettik tildi joǵary deń­geıde biletindikterin kórsetti. Bir súı­sin­dirgeni, sol baıqaýǵa qaty­sý­shy­lar­dyń 80 paıyzǵa jýyǵy – Oral qala­synyń tur­ǵyn­dary jáne qalanyń orys mektepterinde bilim alǵan jer­lesterimiz. Qazaq tiline qurmet arta tús­kendi­giniń jáne bir jarqyn dáleli – «KazArmaProm» aksıonerlik qoǵamy­nyń bas dırektory Stanıslav Kacha­lonyń otbasy. Osy azamattyń bes perzenti de qazaq mektepterine baryp, sapaly bilimge qosa, sanaly tárbıe alyp júrgen órender. Jaqyn arada Stanıslav Pavlovıchtiń bir uly Almaty qalasynda ótken respýblıkalyq dombyrashylar konkýrsynda kóptegen qarakóz qurby-qurdasynyń aldy bolyp, birinshi oryndy ıelenip, Oralǵa mereıi ósip oraldy. – Memleket basshysy Nur­sultan Nazar­baev «Qazaq­stan-2050» Stra­tegııa­syn ja­rııalaǵan Jolda­­­ýynda res­pýblıkadaǵy jumys berý­shi­ler múmkindigi shekteýli jandardy jumysqa tartýǵa kóńil aýdarýlary qajettigin aıtqan edi. Bul baǵyttaǵy is-sharalardan oblystyq Assambleıa da syrt qala almaıtyn shyǵar? – Iá, Elbasymyz múmkindigi shekteýli azamattarǵa qatysty mundaı máseleni aıtpaǵan kúnniń ózinde de jumys jasaýǵa tolyq qabiletti, osy arqyly ózin jáne otbasyn qamtamasyz etkisi keletin múgedek jandarǵa kómek qolymyzdy sozý – bárimizdiń paryzymyz. Iаǵnı, bizdiń qoǵam olardyń tolyqqandy eńbek etýi úshin barlyq qajetti jaǵdaılardy týǵyzýǵa tıis. Sondyqtan da suraqtaryńda kórsetilgendeı, bul paryzdan oblystyq Assambleıa da esh syrt, shet qala almaıdy. Qazir biz osy topqa kiretin adamdardyń tizimin jasaý ústindemiz. Keıin osy baǵyt boıynsha olardy eńbekke ornalastyrý jóninde jumys jos­pary bekitilmek. Munyń syrtynda oblystyq Assambleıada úsh júz jetim balanyń aty-jónderiniń tizimi jasaqtalǵan. Jergilikti kásipkerlermen olarǵa materıaldyq kómek kórsetý jóninde tıisti uıǵarymdar jasaýǵa qol jetkize aldyq. – Kún ótken saıyn Qazaq­stan halqynyń birligi kúni – 1 Mamyr merekesi de jaqyndap keledi. Oblystyq Assambleıa bul ataýly kúnge qandaı ázir­likter jasaýda? – Osy sáýir aıynyń aıaǵynda «Beıbitshilik pen kelisimniń jol kartasy» atty óńirdiń barlyq aýdandaryn qamtyǵan oblystyq megajoba óz máresine jetpek. Naq­ty aıtqanda, sáýirdiń 30-yn­da atalǵan megajoba estafetasy Zelenov aýdanynan Oral qala­syna aýystyrylady. Sóıtip, oblys ortalyǵynda qorytyndy me­rekelik baǵdarlamalar ótkizilmek. Iá, 1 Mamyr – barsha qazaq­stan­dyqtardy odan ári biriktirýge jáne toptastyrýǵa úndeı alatyn jar­qyn mereke. Sondyqtan da osy datanyń qurmetine arnalǵan bar­lyq is-sharalar tek Qazaqstan halqynyń jumǵan judyryqtaı birligi arqyly ǵana ózara túsinistik pen tabysqa jete alatynyn taǵy bir aıǵaqtap berýge tıis dep sanaımyn. «Birlesip kótergen júk jeńil» deıdi halqymyz. О́ńirlik Assambleıa músheleriniń búgingi bas­ty ustanymy da osyndaı ha­lyq­tyq qaǵıdadan qashyqqa ketpeıdi. – Ǵaısa Hamıdollauly, mine, Qazaqstan halqy Assam­bleıa­synyń HHI sessııasy ótki­ziletin kezge de kelip qal­dyq. Oǵan Oral óńirinen baratyn delegasııa quramy jó­nin­de aıta ketseńiz. – Bul quramǵa oblystyq Assam­bleıa múshelerinen quralǵan 20 batys­qa­zaqstandyq kirdi. Sondaı-aq, oblys aýmaǵynda sońǵy kezderi jańadan qurylǵan etnomádenı birlestikter de bar. Atap aıtqanda, muny «Respýb­lıka­lyq dúngen mádenı orta­lyǵy» qoǵamdyq birlestigi oblys­tyq fılıaly jáne basqa da birlestikter jóninde aıta alamyz. Bulardyń bári de Qazaqstan halqy Assambleıasy kezekti sessııa­syna baratyn oblystyq delegasııa quramyna engizildi. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimeleskender Baýyrjan FAIZOLLAULY, jýrnalıst, Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan».   Batys Qazaqstan oblysy.