Shý stansasyndaǵy Lokomotıv jóndeý zaýyty bolashaǵynan úlken úmit kúttiretin ómirsheń jobanyń biri. «Qazaqstan temir joly» UK» AQ-tyń mańyzdy óndiris ornyna aınalyp otyrǵan zaýytta sońǵy jyldary lokomotıv jóndeý óndirisimen qatar, Elbasynyń bastamasymen Qytaı memleketimen birlese TM KZ teplovozyn qurastyrý jobasy qolǵa alynǵan.
Qytaılyq kompanııalarmen birlese qurastyrylǵan bul teplovozdarda birte-birte qazaqstandyq úlesti arttyryp, sheteldik ónimdi jersindirý maqsatynda zaýytta sońǵy ýaqytta aýqymdy jumystar qolǵa alynyp otyrǵanyn qulaǵymyz shalyp, jýyrda atbasyn Shý zaýytyna arnaıy burdyq.
At shaptyrym keń sehta áli tolyq jınalyp bitpegen qaz-qatar tizilgen úsh teplovozdyń tóńireginde jumys qyzý júrip jatyr.
– Qytaıdan satylyp alynyp jatqan SKD teplovozdardy qurastyrý jumystary zaýyttaǵy osy eki úlken sehta jınaldy. О́tken jyly eki iri tapsyrys berýshi «Lokomotıv-2030» jáne «Lokomotıv» AQ tapsyrystary boıynsha munda 18 teplovoz qurastyryldy. Onyń toǵyzy tolyq paıdalanýǵa berilse, qazir toǵyzy boıynsha jańǵyrtý júrip jatyr. Alǵashqy 2012 jyly zaýytta bir ǵana teplovozdy qurastyryp, paıdalanýǵa berdik. Ol kezde qurastyrý jumystarynda qazaqstandyq úles bar bolǵany 5 paıyzdy quraǵan bolatyn. Al, ótken jyly barlyq 18 dana teplovozdy qurastyrý jumystarynda qazaqstandyq úlestiń salmaǵy artyp, ol 31,8 paıyzdy qurady. Al 2016 jylǵa qaraı onyń deńgeıin 50 paıyzǵa deıin jetkizýdi josparlap otyrmyz,– dedi Shý lokomotıv jóndeý zaýytynyń dırektory Malık Aqjigitov.
Manevrlik teplovozdardyń burynǵy teplovozdardan artyqshylyǵyn suraǵanymyzda, birinshiden, bul teplovozdar qozǵalys qaýipsizdigin qamtamasyz etýge negizdelgen. Mashınıst kabınasy jumys isteýge óte yńǵaıly, taza, shýdan meılinshe oqshaýlandyrylǵan. Mashınıst aldyndaǵy monıtor arqyly barlyq áreketti basqaryp otyrady. Kompıýterge engizilgen baǵdarlamalyq júıe arqasynda mashınıstiń ózdiginen jumys isteýine bolady. Biz tapsyrys negizinde manevrlik teplovozdardy qurastyramyz. Bizdiń negizgi tapsyrys berýshimiz – «Lokomotıv» AQ, odan keıin «Lokomotıv – 2030» JShS. Al ázirge biz qurastyratyn lokomotıvterdi eksportqa shyǵarý qarastyrylmaǵan. Bizdiń mamandarymyz jańa tehnıkanyń qyr-syryn meńgerý úshin Qytaı zaýytynda bolyp, sonda oqyp, bilimderin jetildirip keldi. Sosyn zaýyttaǵy áriptesterine úıretti. Bul lokomotıvterdiń qýattylyǵy 1000 kVt, al keńestik teplovozdardiki 800 kVt bolatyn, deıdi kásiporyn bas ınjeneri Marat Nurbaev zaýytty aralatyp júrip.
Joǵarydaǵy teplovozdar tolyǵymen osy zaýytta saraptamadan ótip, sodan keıin ǵana óndiriske jiberilgen. Sondaı-aq, jańa óndiris oryndarynyń qurylyp, qaıta qurylyp, aýys-túıis bolyp jatqanymen kásiporynda eńbek etip júrgen 986 jumysshynyń barlyǵy derlik óz jumys ornyn saqtap, qazir óndiriske engizilip jatqan jańa tehnologııalarmen jumys isteýde eken.
Sonymen qatar búgingi kúni kásiporynda Magıstraldyq jeli dıreksııasynyń tapsyrysymen aýyr jol tehnıkalaryn jóndeý ıgerilip jáne jol dıstansııalary jumysshylaryna arnalǵan keshendik úıshikter de daıyndalyp jatqanyn aıtý kerek. Atap aıtqanda, zaýyt jumysshylary aǵymdaǵy jyldyń alǵashqy jartysynda jol dıstansııalarynyń vahtalyq ádispen eńbek etetin jolshylaryna arnap úıshikterdiń 15 keshendi jıyntyǵyn paıdalanýǵa bermekshi. Al bul konteınerlerden jasalyp jatqan úıshikterdi qurastyrýda qazaqstandyq úles 60 paıyzdan asyp jyǵylatyn kórinedi. Bul jetistik emes pe? Jalpy, zaýytta aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jańalyq ta, jetistik te kóbeıip otyr eken.
– Aǵymdaǵy jyldyń 1 qańtarynan bastap zaýyttyń áleýeti artyp otyr. Iаǵnı kásiporynda aýyr jol tehnıkalaryna kúrdeli, aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizilip, servıstik qyzmet túrleri usynylady. Ázirge, bir jylǵa 51 aýyr jol tehnıkalaryna servıstik qyzmet kórsetý jumystarynyń kelisimshartyna qol qoıyp otyrmyz. Astana irgesindegi Qyrqynshy jáne Shý stansasyndaǵy PChM tehnıkalaryn jóndeý men servıstik-tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi de ıgerip, jolǵa qoıdyq. Atap aıtqanda, avstrııalyq jáne reseılik jol tehnıkalaryna kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumystary tek bizde júrgiziledi. Olardyń qatarynda RM, Dýomat, Ýnımat, KVR, DGS tehnıkalary tolyq derlik servıstik qyzmet alady. Endi aldaǵy ýaqytta aýyr jol tehnıkalaryna servıstik qyzmet kórsetý merzimin bes jylǵa deıin uzartyp daıyndaý oıymyzda bar. Oǵan zaýyttyń áleýeti tolyǵymen jetedi, – deıdi Malık Maqsotuly.
Toǵyz joldyń túıisken torabyndaǵy Shý stansasynyń baıyrǵy lokomotıv deposynyń bazasynda dúnıege kelgen jańa, zamanaýı óndiris ornynyń jyldan-jylǵa órken jaıyp kele jatqan tynys-tirligi, búginde, mine, osyndaı.
Erman ÁBDIEV,
jýrnalıst.
Jambyl oblysy,
Shý aýdany.
Sýretti túsirgen avtor.