Túnek túbindegi sáýle

Pıkasso týraly myń san ańyz aıtylady. Talantty sýretshiniń ǵumyry men shyǵarmashylyǵy kóptegen mádenı áńgimege ta­qy­ryp boldy. Ol týraly jazyl­ǵan materıaldardyń sanynda shek joq. О́ziniń ómirin de sýretke aınaldyra bilgen jıyr­masynshy júz jyldyqtyń talanty men ataǵy jarysqan sýret­shisi Pıkasso, ónerde ózgeshe kórkemdik obraz ben forma jasady. Sýret álemine bir názik sezimmen keldi. Tipti onyń shy­ǵar­mashylyǵyna anyqtama berý de birtúrli orynsyz sekildi. Pı­kassoǵa Pıkassodan artyq sóz aıtý múmkin be ózi?..

О́nertanýshylar Pablo shy­ǵarmashylyǵyn birneshe kezeńge bóledi: kýbızmmen áýestenýi, sıýrrealızm stılinde de jazdy, sonymen qatar postımpressıonızm, «kógildir» jáne «qyzǵylt» tústermen baılanysty jumbaqqa toly kórkemdik kezeńderi.

Al myna kartına sýretshiniń «kógildir» tústi shyǵarmashylyq kezeńinde salynǵan. Týyndyda dastarqan basyndaǵy otbasy beı­nelengen. Ony qalaı ata­sańyz da, óz erkińiz. «Otbasy», «Ot­basymen birge», «Dastarqan basynda» nemese jáı ǵana «О́mir» deseńiz de bolady.

Aıta keteıik, Pıkassonyń 1902-1905 jyldar aralyǵyndaǵy týyndylary kók tústiń sýyq ári qarańǵy reńderine qanyq. Bul tústiń astarynan qartaıý, kedeılik, qasiret syndy ómirdiń qatygez tustary sezilýi múmkin. О́nertanýshylardyń aıtýynsha, Pablonyń jaqyn dosy bul fánı­den ketýi júrekke aýyr muń salyp, kúńgirt saryndaǵy kartınalar jazýyna sebep bolǵan desedi. 

Qasiret shekken qylqalam sheberiniń kóńiline, tek shy­ǵar­mashylyq medeý boldy. Pıkas­soǵa burynnan qalyń jurttan túrli usynystar túsetin-di. Dál osy kúızelis ýaqytynda sýretshi suraǵan jandardyń úıine baryp, sýretterin saldy. Siz kórip otyrǵan myna kartına da sondaı usynystardyń jemisi. 

1903 jyly Soler degen barselonalyq tiginshi ózi men áıeliniń portretin, oǵan qo­sa otbasylyq sýretin salýdy ótingen edi. Alaıda avtor onyń úshinshi tilegin oryndap, otbasy­lyq kartınasyn jazdy.

Bul týyndy Maneniń «Kógal­­daǵy tańǵy as» sýreti se­kil­di fransýz ımpres­sıo­nıs­te­­riniń arasynda keń taraǵan janrda jasalǵan. Kartınadaǵy keıipkerler – otaǵasy men jubaıy, olardyń tórt balasy jáne ıt. Árqaısysynyń bet-beınesi ózindik erekshelikterdi kórsetkenimen, olardyń jalpy shematıkasyndaǵy Pıkassoǵa tán birtektilikti baıqamaý múm­kin emes. Detaldarǵa keler bol­saq, keneptiń ortasynda – aq dastarqan, onyń ústinde je­­mister, bos ydys, bótelke men qoıannyń ushasy (týsha), al qa­syn­da – ańshy myltyǵy.

Joǵaryda aıtyp ótkenimiz­deı, kartına sheberdiń túnek tun­ǵan «kógildir» túspen áýestengen kezeńinde jazylsa da, tragızmnen aýlaq. Mundaǵy kók tús, ke­risinshe, jyly kórinedi, otba­sylyq ystyq yqylastyń lebi seziletindeı.

Pıkassonyń basqa jumys­tary syndy atalǵan kartına da álemdi moıyndatty. «Soler otbasy» degen atpen de tanymal týyndy qazir Belgııanyń Leje qalasyndaǵy zamanaýı óner murajaıynda saqtaýly tur.