Ataq, dańq árkimge qonady. Biraq sol bedelin, bolmysyn buzbaı, qarapaıym qalpyn saqtap, abyroıyn adamdyq bıiginde asqaqtata alatyndary sırek. Teginde adam balasyn bir-birinen daralaıtyn basty qasıeti de osy – minezi bolsa kerek. Qazaqtan shyqqan tuńǵysh ǵaryshker Toqtar Áýbákirovpen júzdesý bizge taǵy bir márte minezdiń qasıet ekenin uǵyndyra túskendeı. Batyrlyqtyń shyńy da qalpynan aınymaı adam bolyp qalý bolsa kerek. Osy úlken erliktiń azamat boıynda saqtalǵanyn kórip súısindik. Qataldyǵy men qarapaıymdylyǵy bir boıynda tamasha toǵysqan ǵarysh kórgen Toqtardyń tanymynda da, bolmysynda da, tipti ómir súrý qalybynda da shegi men sheti joq erkindik saqtalǵandaı. Áıtpese, qalalyq qaýyrt ómirdiń tártibine baǵynyp, jatbaýyr bolyp ketken myna qoǵamda esik-qaqpasyn aıqara ashyp tastap erkin tynystaıtuǵyn adamdy kezdestirýińizdiń de sırek qubylysqa aınalyp ketkeni qashan...
Álqıssa, redaksııadan shyqqan kóligimiz júıtkip otyryp belgilengen ýaqyttan jarty saǵat buryn batyr úıiniń qaqpasyna tanaýyn túıistire toqtady. Keıipkerimizdiń tártiptiń adamy ekenin buǵan deıin de talaı estigenimiz bar edi, sony eskerip erterek kelip alǵan túrimiz. Qazaqtyń darhan peıili men Saryarqanyń keń dalasyn elestetken qeń qulashty qaqpa eshqandaı qulypsyz, kúrmeýi sheshilgen kúıinde qushaǵyn aıqara ashyp qarsy aldy. Al qaqpanyń arǵy beti beıne bir jumaq dersiz. Keń dala, jaıqalǵan ný orman, ıisi muryndy jarǵan sıren gúlderi, kún nurymen shaǵylysyp sáýlelengen sý aıdyny kórik bergen keńistikte eńseli úıdiń nobaıy kórindi. Qaqpa ashyq eken dep birden ishke qoıyp ketýdi yńǵaısyz kórip, saǵat tili týra 11:00-di kórsetýin kúttik. Kelisilgen ýaqytqa 5 mınýt qalǵanda batyr shyqty. О́zi bastap jumys bólmesine ertip apardy. Qazaqy naqyshta bezendirilgen jıhazdar, úılesimmen jınastyrylǵan Baýyrjan Momyshuly bastaǵan batyrlardyń músinderi men ǵaryshkerdiń óziniń portretteri, aspan sýretteri men qasqyrdyń terisi, ortada sánimen qoıylǵan bılıard ústeli – munyń barlyǵy keıipkerimizdiń ishki álemin, jansaraıyn pash etip turǵandaı edi. Osyndaı tamasha ásermen uzaq josparlanyp, ishte ábden pisip, sáti endi túsken suhbatymyzdyń tıegin aǵyttyq.
– Aǵa, nege ekenin bilmeımin, sizdi kórsek kóz aldymyzǵa Saryarqanyń keńdigi, darhandyǵy keledi. Qazaqylyqtyń uıtqysyna aınalǵan Qarqaralynyń kerbezdigi túsedi esimizge. Tek topyraqtan darıdy dep jatamyz, boıyńyzdaǵy batyrlyq pen osynshalyqty bekzattyqtyń syryn týǵan jerden tarqatsaq, qatelese qoımaspyz...
– Qasıetti jer dep jatamyz. Al qasıet degen ne? Erekshelik. Qarqaraly Táńirdiń tańdaýy túsken sondaı erekshelikke ıe. Bir ólkege sýdy da, nýdy da, ásemdikti de, jumbaqtyqty da bere salǵan Allanyń qudiretinde shek joq. Men soǵan tańǵalamyn. Mundaı baılyq jaıdan-jaı berilmeıtin shyǵar. Qarqaraly, Býrabaı, Baıanaýyl... Qarasańyz osy úsh ólkedegi ǵajaıyp álemdi aralasańyz da eshbir jerden taba almaısyz. Sulýlyǵyn sózben aıtyp jetkizý múmkin emes. Baıanaýyldy qarańyzshy, bir jerden 17 akademık shyqqan. Ol da sol jerdiń tektiligi, qasıettiligi. Qarqaralyda týǵan tulǵalar she? Meniń atam – Qaz daýysty Qazybek bı, onyń nemeresi Mádı Bápıuly, Táttimbet, Qasym – árqaısysy qazaqtyń birtýar, qaıtalanbas perzentteri. Uly Otan soǵysynda janǵan ushaǵyn jaýǵa baǵyttap, óshpes erlik qaldyrǵan Nurken Ábdirovtiń ózi qasıetti topyraq týdyrǵan qubylys emes pe?! Osyndaı tulǵalardyń tabany tıgen kıeli mekenniń qasıeti maǵan da azdap juqqan bolýy kerek, jastaıymnan asqaq armanǵa qol sozyp, tek zaý bıikterdi ǵana baǵyndyrýdy ózime murat ettim. Men týǵan burynǵy 1 Maı, qazirgi Martbek Mamyraev aýyly Nurken Ábdirovtiń kindigin kesken aýylmen kórshiles jatyr. Munyń ózi de kóp nárseni ańǵartady ǵoı dep oılaımyn. Kıe qonǵan topyraq perzentterin qaı kezde osylaı qoldap, qorǵasa kerek. Qaıda júrsem de men týǵan jerimniń qudiretin sezinemin. Sondyqtan da Qarqaralymen maqtanamyn deýim az, meniń ómirlik máńgilik mahabbatym – sol Qarqaraly. Qaı jerde júrsem de Qarqaraly deımin. Nege? О́ıtkeni ol meniń ǵana emes, ata-babalarymnyń týǵan jeri. Qarqaraly – meniń kishi Otanym! Myna búkil baıtaq Qazaqstandy Qarqaralymen teń qoıamyn. Teń kóremin. Árıne, qaı jerge barsań da óziniń qasıeti bar. Baıtaq elimizdiń ár túkpiri shashyraǵan altyn ǵoı. Jerdiń qasıetin túsine bilý kerek. Sol jerlerdi kóterý kerek. Týǵan jer dese, Mádı babamsha «Atyńnan aınalaıyn, Qarqaraly» degim kelip turady únemi...
– Alyp anadan týady. Meni tańǵaldyratyny – ákeńiz erte ómirden ótip, sizdi jalǵyz ózi tárbıelegen anańyz osynshalyq qaısarlyqty boıyńyzǵa qalaı sińirdi? Qalaı desek te, tuńǵysh ǵaryshkerdi tárbıeleýdiń salmaǵy da osal bolmasa kerek...
– Shesheı marqum tekti jerdiń urpaǵy edi. Iri deneli, ójet, kelbeti de kelisken qazaqtyń bir minezdi, qaısar qyzy bolatyn. Kerek kezinde meıirimdi, qajet tusynda qatal da bola alatyn. Ásirese maǵan kelgende: «Balam, aıtqan sózińde tur. Bergen ýádeńdi orynda jáne qolǵa alǵan ár isińdi mindetti túrde sońyna deıin jetkiz. Bastaǵan jumysty aıaqsyz qaldyrý er adamǵa abyroı ápermeıdi» dep únemi aıtyp otyratyn. О́zi de sondaı adam edi, jaryqtyq. Shyny kerek, men sol kisige tarttym desem, ótirik aıtpaımyn. Túr-kelbetim, jalpy, ákeme kelgenimen, minezimnen bastap júris-turysyma deıin anamnan aınytpaı alǵanmyn. Ol kisi aıtqan sózinen ómiri taımaıtyn-dy. Bir aıtty ma, qıyn bolsyn, jaman bolsyn sony mindetti túrde isteıtin. Túısingen adamǵa bul da bir ómirdiń mektebi. Sony kórip, ish-baýyrymnan ótkizip júrip, ózimdi-ózim tárbıeledim. Al ákeme sýyq tıip, jeti aılyǵymda ómirden ótipti. Sol kúni eńbektep, aýyryp jatqan ákemniń aldyna baryppyn. Ákeı: «Armanym joq, óz kózimmen eńbektegenin kórdim» dep jylap jiberipti. Sóıtip, úlken ápkem Bıkenge: «Kótershi, betinen súıeıin» dep, meniń betimnen súıip, sol jerde jan tásilim etipti. Anam Qamııa – Baıanaýyldyń qyzy bolsa, qasıetti Qarqaraly topyraǵyna kindik qany tamǵan ákem jastaıynan-aq án-jyrǵa qushtar bolyp, el-eldi aralap án salyp, kúı tartyp serilik ómir keshipti. On saýsaǵynan óner tamǵan tamasha usta bolǵan. Ákemniń bul sheberligi maǵan da daryǵan. Bala kúnimde oıynshyq ushaqtardy aǵashtan qashap ózim jasap alatyn bolsam, búginde úı sharýashylyǵyna qatysty jumystardyń barlyǵyn eshqandaı maman shaqyrmaı ózim-aq isteı beremin.
– Allanyń qudireti sheksiz ǵoı, aqıqaty da bir О́zine aıan. Dese de, keıde «Sizge deıin ómirge kelip, Allanyń buıryǵymen jaryǵy erte sóngen baýyrlaryńyzdyń bar nesibesin Jaratqan sizdiń boıǵa darytqan shyǵar» degen oıdyń da kókeıde qylań beretini bar...
– Múmkin, bári de múmkin. Biraq bir tylsymnyń bary anyq. Men otbasymyzdyń onynshy balasymyn. Maǵan deıingi balalar toqtamaı shetineı bergen soń, esimimdi yrymdap Toqtar qoıypty. Segiz qyzdan keıin bir ul týyp, atyn Qaıyrden qoıǵan eken, onyń da ǵumyry qysqa bolypty. Sodan kópten kútken ulynan aıyrylyp qalǵan anam qatty qaıǵyrady. «Ońǵarbaıdan urpaq qaldyra almaǵanym ba?» dep kóp jylapty. Ol kezde áke-sheshemniń jasy da birazǵa kelip qalǵan eken. Solaı jylap júrgende anam bir kúni tús kóredi. Túsinde bir adam: «Qyzym, jylama, qaıǵyrma. Alaqanyńdy ash ta, mynany al. Osy seniń jalǵasyń! Rıza bol!» dep qolyna áldebir nárseni salyp, ǵaıyp bolady. Anam alaqanyn ashsa, appaq kóbelek otyr eken. Ushyp kete me dep qorqyp, alaqanyn qaıta qysyp keýdesine basqanda oıanyp ketedi. Sheshem sodan bir jaqsylyqtyń kele jatqanyn sezip, kóz jasymdy tyıdym deıtin. Men dúnıege kelgende anam 41-de, ákem 49 jasta eken. Sábılerinen birinen soń birinen aıyrylyp júrekteri ábden shaılyǵyp qalǵan ata-anam meni aýyldyń 40 kempiriniń butynyń astynan ótkizip, sol 40 kempir ákelgen 40 japyraq matadan quraq qurap, shapan tiktiripti. Qaıtsin endi, tiri qalsyn degen yrymdary ǵoı. Jalpy, bul bir ǵana belgi emes, anam uzatylar kezinde de naǵashy atama aq shapandy shal kelip: «Eńsebaı, qyzyńdy ózgege emes, Áýbákirdiń balasyna ber. Ol ekeýinen elge belgili azamat týady» dep aıan bergen eken. Qalyńmalyn toǵyz eselep qaıtaryp mámlege kelgen naǵashy atam, sóıtip, jan joldasynyń balasyna uzatqaly otyrǵan qyzyn meniń ákeme uzatady.
– Tylsym degennen shyǵady. Qasıetti Qarqaralydan túlep ushyp, qyran jetpes bıiktikti baǵyndyrǵan qanat baılaǵan qazaqty, talaı qaýipti ushaqty synaqtan ótkizgen batyrdy saqtap júrgen qandaı kúsh dep oılaısyz?
– Jas kúnimizde bárimiz, ásirese Iýrıı Gagarın ǵaryshqa ushqanda qasymdaǵy joldastarymnyń barlyǵy biraýyzdan «Oıbaı, ǵaryshker bolamyz» desti. Jalǵyz men ǵana: «Ǵaryshker emes, ushqysh bolǵym keledi» dedim. Sol sózime adal boldym, armanymdy satqan joqpyn. О́z salamnyń shyńyn baǵyndyrý úshin tynbaı ter tóktim, jan-jaqty bilim jıdym, izdendim. Ushqysh bolyp júrgen kezde meni ǵaryshqa da shaqyrdy. Eki ret usynys tústi, eki retinde de bas tarttym. Anaý-mynaý syltaýlar boldy, árıne, biraq naqty ne úshin barmaǵanymdy ózim de túsinbeımin. Biraq menińshe, sol kezde meni bireý táýelsizdigimiz úshin saqtap júrgendeı kórinedi. Úshinshi retinde Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaev aqyldaspaı-aq, ózi ǵaryshqa baratyndardyń tizimine qosyp jiberipti. Týabitti minezimniń qataldyǵy, birbetkeıligi bar. О́z qarsylyǵymdy bildirgende, ol kisi maǵan aıtty: «Munyń saǵan da, maǵan da keregi joq. Men prezıdent boldym, sen onsyz da halyq qaharmanysyń dedi. Biraq, mine, 30 jyl halyq kútip otyr. Sol eliń úshin barýyń kerek» dedi. «Halqyń úshin» degende, bári ornyna túsken edi. Sol sátte-aq men ushýǵa daıyn boldym. Tipti ǵaryshqa usharymnyń aldynda Gagarınniń jolymen ǵaryshkerlerdiń ádettegi aıtatyn dástúri boıynsha «Poehalı!» demeı, ózimniń týǵan tilimde: «Halqym, sen úshin otqa da, sýǵa da túsýge daıynmyn!» dedim. Sol halqymnyń tilegi men batasy meni ǵaryshqa jetkizdi. Eshqandaı qıyndyq týǵan joq, barlyǵy jospar boıynsha júzege asty. Munyń bári halyqtyń batasynyń arqasy, kóptiń tilegi. Halyq ǵaryshtan óz ókilin, óz balasyn kórgisi keldi. Jáne sol mindetti atqarýǵa Alla taǵala meni tańdaǵan shyǵar. Máskeý ǵarysh mamandarynyń aıtýynsha, kóp ushqyshtyń ishinen, naqtyraq aıtsaq qazaqtyń emes, kúlli Odaqtyń arasynan sol kezde jalǵyz men ǵana daıyn bolǵan ekenmin. Menen keıin Talǵat Musabaev ushty. Biraq oǵan deıin tórt jyl daıyndyq kerek boldy. Jalpy, tylsym kúshke senemin. Ony joǵaryda da aıttym. Nege deseńiz, qasymda júrgen áriptes dostarymnyń kóbi jastaıynan jáne kenetten ómirden ozyp ketip jatty. Biraq meni bir qudirettiń saqtap júrgenin sezetinmin. Ásirese ushaqtardy synaqtan ótkizer sátterde de bir qaýip tónse, marqum anam belgi berip, aman alyp qalǵan kezder óte kóp. Bul ómirde bolmasa da marqum anamnyń aspandy sheksiz súıetin jalǵyz ulyn aspan jaqtan únemi qorǵap, jebep júretinine senemin.
– Aǵa, sizdi syrttaı baqylaǵanda baıqaǵanymyz, jalqy júresiz. Kópshilikke qosyla bermeısiz. Batyrǵa tán birbetkeı bolmysyńyz jáne bar. Buǵan ne sebep? Nege kópten qashasyz?
– «Adamdardy janyńa jolata bermeısiń» deısiń. Ol ras. Jat elde júrip saǵynyp, Qazaqstanǵa alyp-ushyp jettim. О́rekpigen kóńilmen «Oıbaı, meniń qazaǵym» dep qushaǵymdy ashyp, júregimdi usynǵanda, olar meni satyp ketti. Bir tıynǵa satyp ketti. Endi bireýleri mıllıardqa satty. Qazir mıllıarder bolyp júr. Shyny kerek, men ańqaýlaý kisimin. «Batyr ańǵal keledi» degen sóz bar ǵoı qazaqta. Men ózimdi batyrmyn dep sanamaımyn, biraq ańqaý ekenim ras. Kezinde «dospyz» degen jigitterdiń syrtymnan atymdy túrli partııalarǵa qosyp, halyq aldyndaǵy abyroı-bedelimdi, ataǵymdy paıdalanǵandary kóp boldy. Kóp aldandym. Sonyń bárin istegen ózge emes, «aǵalap» júrgen óz baýyrlarym. Ondaı jigitter aramyzda áli bar. «Oıbaı, biz halyqtyń adamymyz, halyq úshin tas shaınap, taý kóterip júrmiz, mynandaı partııa ashyp, álemdi gúldendiremiz» dep jalaýlatyp júrgender kóp. Syrty jyltyr sondaı azamattardan qorqý kerek. Bul maǵan úlken sabaq boldy. Myń qubylǵan top adammen júrgenshe, jalǵyz ózim júrgenim áldeqaıda artyq dep túıdim. Sondyqtan da men óz jolymdy tańdadym. Al kópshilikpen tek alystan syılasqandy jaqsy kóremin. Búginde dosym – keń dala. Saf aýaǵa shyǵyp tereń tynystap, ańshylyq seıil qurǵandy janym súıedi. Qasqyr bar ma, joq pa – maǵan báribir! Bastysy, tabıǵatpen syrlassam boldy. Dalaǵa shyǵyp, ıen dalada bir aptadaı júrgende janym rahatqa bólenedi. Sebebi dalada tazalyq, erkindik bar. Sony seziný qandaı ǵanıbet! Sol tazalyq ishke kiredi eken. Janyńa alapat qýat syılaıdy. Sen de sondaı bolýǵa umtylasyń.
– Sizdiń jylqy ósirip, qasqyrdy erekshe qadir tutatynyńyzdy bilemiz. Ekeýi de qazaqtyń tegin tanytýshy kıesi sanalady. Aıtyńyzshy, jylqy men qasqyrǵa qumarlyǵyńyz qazaqtan tappaǵan sol qazaqy minezdi ańsaýdan týǵan qushtarlyq emes pe?
– Adamnyń ishinde buǵyp, tyǵylyp jatqan sezimder bolady. Ne úshin olaı ekenine jaýap bere almaısyń. Sol sekildi meniń jylqy men qasqyrǵa degen qumarlyǵymdy da bir sózben túsindirý qıyn. Ekeýi de tekti janýar. Olardyń boıyndaǵy sol tazalyq meni oılandyrady ári tárbıeleıdi. Jan dúnıeń sony súıse, nege oǵan qarsy shyǵýyń kerek? Jylqyny súıý qazaqtyń qanynda bar. Kezinde Mádı babam tulpar degende janyn beredi eken. Qazaq jerimen shektelmeı, tulpar izdep sonaý Qyrǵyzstanǵa deıin jetken. Meniń de bir jaqsy tulparym boldy. Qorada turǵanda jaı jylqy sııaqty turady. Biraq dalaǵa shyqqanda kópshiliktiń ózine nazar aýdarǵanyn sezse, moınyn aqqýdaı kerip, tanymastaı qulpyryp sala beretin. Kórdińiz be, janýar da sezedi, kóp aldyna shyqqanda ózin kórsetý kerek ekenin. Kórsetpeseń – kópten aıyrmań shamaly. Adam da solaı! Tekti kisiniń tabıǵaty ózin ózi ustaýynan tanylady. Olar – kóptiń úlgisi. Al úlgi bolý degen óte qıyn. Ol – úlken jumys. Sol minezdi, tektilikti men jylqydan kóremin.
– Qazaqtyń minezi degende oıyńyzǵa ne oralady?
– Qazaqtyń minezi – namys. Búginde sol minezdiń ózgergeni ras. Oǵan túrli sebepter áser etti. Keńes Odaǵynyń quramynda boldyq, túrli qıyndyqtar men náýbet jyldardy bastan ótkerdik. Janymyzdy aman alyp qalý úshin de minezimizdi ózgertýge, túrli joldardy tańdaýǵa týra keldi. Kezinde qazaqty nege qurtýǵa asyqty. О́ıtkeni qazaqta namystan nár alǵan minezi boldy. Sol qasıeti kópti qaımyqtyratyn. Jyldar boıy halqymyzdy saqtap kele jatqan da sol qasıetimiz edi. Meniń ústelimniń ústinde únemi Baýyrjan Momyshulynyń músini turady. Baba tulǵasyna qarap bir silkinip alamyn. Qazaq qandaı bolýy kerek? Ony tanýǵa, qazaqtyń múlgigen sanasyn, ishtegi sezimimizdi oıatýǵa Úkimet úlken sebep bolýy kerek edi. Biraq 30 jyldyń ishinde ondaı bastama bolǵan joq. Bir qýanatynym – qazir qazaq oıanyp keledi. Ishtegi sezimdi, minezdi qansha tyqsań da, ol ýaqyty kelgende mindetti túrde syrtqa shyǵady eken. Árıne, bar bolsa. Al qazaqta ol bar. Qazaqty saqtap kelgen de, saqtaıtyn da – sol minezi. О́ıtkeni minez – qasıet, minez – kıe.
– Aǵa, ózińiz biraz jyl saıasatta da júrdińiz. Aıtyńyzshy, qaısysyn baǵyndyrý ońaı eken? Ǵaryshty ma, álde saıasatty ma?
– Ǵaryshty! О́ıtkeni ǵaryshta ótirik joq. Ony baǵyndyrý jeńil. Al saıasatty olaı dep aıta almaımyn.
– Batyrlar neden qorqady?
– Tyshqannan qorqady (kúldi). Qorqynysh... ıá, qorqynysh bar. Myna aýmaly-tókpeli zamanda elimizdiń egemendigin joǵaltyp alýdan qorqamyn. Nege deseńiz, qazaqtyń ishinen jerin, ultyn oılamaıtyn, óz qara basynyń qamy úshin qarmanatyn «myqtylar» shyqty. Solardan qorqamyn. Laıym Alla yntymaǵymyzdan aıyrmasyn. Bar tilegim sol!
– Minezińiz qatal deıdi sizdi biletinder. Sol ras pa?
– Ras, minezim qatal. Ata-anam meni jas kúnimnen solaı tárbıelegen. Oǵan áskerı tártiptiń de áseri bar. Biraq qazirgi ýaqytta jas kelgen soń da bolar, biraz jibip qaldym. Ol úshin nemerelerime rahmet!
– Aspanǵa oralaıyqshy. Ǵaryshqa jetip, Jer-Anaǵa aspannan kóz salǵanda eń birinshi oıyńyzǵa ne oraldy?
– Men de pendemin ǵoı. Eń áýeli Jer-Anamen aman-esen qaýyshýdy oıladym. Baıtaq jerime kóz tigip turyp, myńdaǵan jyldar iz salǵan taram-taram kóne joldardy kórdim de, oıǵa battym: «Aınalaıyn, Otanym-aı, menen buryn bul jerge qanshama adam iz qaldyrdy. Mine, osy iz óshpeýi úshin biz de barymyzdy salýdamyz. Bizden keıin de iz qaldyratyndar kóp bolsyn» dep tiledim. Meniń ǵaryshqa kóterilgendegi bar tilegim – osy edi. Qazaqtyń atynan ǵaryshqa ushqan alǵashqy qazaq ekenimdi oılaǵannan-aq, ult aldyndaǵy paryzymdy múltiksiz atqarýǵa tyrystym. О́ıtkeni meniń saparyma búkil álem kóz tigip otyr. Al halqym úshin munyń mańyzy tipti teńdessiz. Qazaqtyń álem aldyndaǵy mereıin asyrý úshin de bul tarıhı sát qazaqqa kerek edi. Elimniń ǵasyrlar boıy ezilgen eńsesin tikteýine sál de bolsyn sebepker bolý meniń mańdaıyma buıyrypty. Bile-bilgen adamǵa bul baqyt qana emes, úlken jaýapkershilik te. Osy jaýapkershilikti sezingendikten de Ǵylymı akademııada jan-jaqty daıyndyqtan óttim. Sol kezde akademııanyń prezıdenti bolǵan О́mirzaq Mahmutuly Sultanǵazınniń jetekshiligimen arnaıy baǵdarlama jasaldy. Baǵdarlama negizinde men Aral teńiziniń jaǵdaıyn ǵaryshtan zerttep, fotoǵa túsirip ákeldim. Ol álemdik deńgeıde úlken rezonans týdyrdy. Japon ǵalymdarymen birlesip zertteýler júrgizildi. Áli kúnge deıin zertteý toqtaǵan joq.
– Ult úshin erlik qalaı jasalady?
– О́te qıyn suraq. Biz jaryq dúnıege kelgende ómir ózimiz úshin ǵana berilgen eken dep oılaımyz. О́kinishke qaraı, adamdardyń kóbi solaı oılap ótip ketedi. Sóıtip, bul jalǵanda olardyń ıisi túgili, izi de qalmaıdy. Erekshe týǵandar Otanym dep sóz bastap, eline qaltqysyz adal eńbek etedi. Ult úshin erlik jasaıtyndar solar. Ult muratyn óz muratynan joǵary qoıatyn urpaqtarymyz kóp bolsa eken dep tileımin. Maǵjan babamyz aıtpaqshy, «Men jastarǵa senemin!».
– Sizdi kórip, Sherhan Murtaza atamyzdyń «Júrekke ájim túspeıdi» degen sózi oıǵa oralyp otyr. О́zińizdi osy symbatty, jap-jas qalpyńyzda saqtaýyńyzdyń syry nede?
– Shynaıylyqta shyǵar. Men ómiri eshkimge ótirik aıtqan joqpyn. Dúnıe san ózgerse de, óz minez, jaratylysymmen qaldym. Alla taǵala meni qalaı jaratty, sol qalpymdy ózgertpedim. Qalaı bar, solaı oıymdy aıttym. Jalǵan sóılep, eshkimge ótirik jalpaqtaǵan emespin. Jaǵympazdyqty da, jaǵympazdy da janyma jýytpadym. Ashy da bolsa, qolymnan kelgenshe, aqıqattyń jolymen júrýge tyrystym. Sondyqtan bolar, meni bıliktegiler kóp izdeı qoımaıdy. Meni shaqyratyn, izdeıtin – qarapaıym adamdar. Qýantatynym – jastar kórgisi, tyńdaǵysy keledi. Al olardyń álemi taza. Jastardyń energııasy jasartady meni. Sodan qýat alamyn.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»